II SA/Lu 135/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi E. P. i M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza na rzecz skarżącej E. P. od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na E. i M. P. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki części budynku mieszkalnego o konstrukcji drewnianej o wymiarach 7.6m x 3,1 m usytuowanego na nieruchomości położonej w L. przy ulicy Ś. 107B orzeczonego decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego z dnia [...] i określonego w tytułach wykonawczych z dnia 13 grudnia 2010r. W dniu 14 listopada 2011r. zobowiązani na powyższe postanowienie złożyli zażalenie, które organ potraktował również jako zgłoszenie zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, polegającego na zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i postanowieniem z dnia [...] uznał go za bezzasadny, uznając wykonanie zastępcze za bardziej kosztowny środek egzekucyjny. Ponadto w jego ocenie nałożenie grzywny w mniejszy sposób ingeruje w prawa i obowiązki zobowiązanych, niż zastosowanie wykonania zastępczego, gdyż pozwala im na dokonanie wyboru wykonawcy, co może realnie wpłynąć na ograniczenie kosztów wykonania obowiązku. Poza tym nie ma możliwości zwrotu kosztów poniesionych przy wykonaniu zastępczym. Organ zwrócił ponadto uwagę, że zgodnie z art. 125 i 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu w drodze postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Natomiast grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w 75% lub w całości, z zastrzeżeniem, że państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia. Po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanych Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego l postanowienie organu i instancji utrzymał w mocy. Organ odwoławczy zaznaczył, że właśnie grzywna w celu przymuszenia nie powodując dodatkowych kosztów po stronie zobowiązanego i podlegając zwrotowi po wykonaniu obowiązku, na wniosek zobowiązanego uważana jest za mniej uciążliwy środek egzekucyjny niż wykonanie zastępcze, kiedy koszty postępowania powiększone zostają o wynagrodzenie wykonawcy. Organ przypomniał, ze zgodnie z art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy stosować środki egzekucyjne jak najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zwrócił ponadto uwagę, że zażalenie na postanowienie nakładające na zobowiązanych grzywnę w celu przymuszenia zostało rozpoznane jego postanowieniem z dnia 21 grudnia 2011 r. utrzymującym w mocy postanowienie PINB z dnia [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. i M. P. zarzucili decyzji z dnia [...] nakazującej rozbiórkę części budynku, iż nie zawiera ona stwierdzenia, aby naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17 poz. 62 ze zm.) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo było w ocenie organu niedopuszczalnym pogorszeniem warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia. Zdaniem skarżących w wyniku rozbiórki może powstać znaczna szkoda i trudne do odwrócenia skutki, jeśli w wyniku skargi kasacyjnej okaże się, że decyzja o rozbiórce była wadliwa. Świadczyć ma o tym decyzja z dnia [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla nadbudowy przedmiotowego budynku uwzględniająca dobudowany (istniejący od 25 lat) pokój (zaznaczony kolorem pomarańczowym), która w konkluzji stwierdza, że inwestycja nie jest sprzeczna z odrębnymi przepisami i spełnia warunki określone w art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W ocenie skarżących w sprawie rozbiórki powinien mieć zastosowanie art. art. 37 ust. 1 ustawy prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. ze względu na treść Art. 103 ust. 2 Ustawy z 7 lipca 1994 r. "Prawo budowlane". Nie wykazanie zagrożenia dla ludzi lub mienia jakie niesie objęty postępowaniem obiekt nie pozwala na rozstrzyganie, gdyż wydana w takich warunkach decyzja z dn. 27 kwietnia 1987 r. jest wadliwa. Rozbiórka dobudowanej części budynku mogłaby mieć miejsce, ale tylko w przypadku, gdy organy jednoznacznie wykazałyby, że wybudowana niezgodna z prawem część budynku mieszkalnego powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo sprowadza niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych, a to nie miało miejsca. Naruszenie i przekroczenie granic zbliżenia ścian budynków może wskazywać konieczność ustalenia czy to me pociąga za sobą niebezpieczeństwa przeciwpożarowego, które skarżący chcą zabezpieczyć przy akceptacji nadzoru budowlanego. Natomiast naruszenie przepisów o planowaniu przestrzennym nie pociąga możliwości orzekania o rozbiórce dopóty, dopóki nie zostanie wykazane, że naruszenie tych przepisów sprowadza niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia. Skarżący podnieśli, ze od wielu lat bezskutecznie usiłują zalegalizować powstałą samowole budowlana i nadal chcą wykonać wszelkie niezbędne czynności do zalegalizowania użytkowania wspomnianej części budynku. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Błędne jest przede wszystkim przyjęte przez organy stanowisko, według którego złożone w dniu 14 listopada 2011r. przez skarżących zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku egzekucyjnego uprawniało do jego potraktowania również jako zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wniosek ten, jak się wydaje, organy wywiodły z podniesionego w zażaleniu stwierdzenia, że nałożona grzywna jest dla zobowiązanych "masakrująca finansowo’’, co potraktowano jako określony w art. 33 ust. 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jedn. Dz. U z 2005r. Nr 229, poz. 151 ze zmianami ) zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Istotnie przepis art. 122 § 3 powołanej ustawy stanowi, iż zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Z przepisu tego jasno również wynika, iż ustawa odrębnie traktuje możliwość zgłoszenia zarzutów do sposobu prowadzenia egzekucji z przyczyn o których mowa w art. 33 i odrębnie możliwość zaskarżenia postanowienia o nałożeniu grzywny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2007r. II OSK 704/06 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) można zauważyć oczywiście związek pomiędzy tymi środkami, nie oznacza to jednak, iż w postępowaniu dotyczącym postanowienia o zastosowaniu grzywny należy badać przesłanki dopuszczalności egzekucji administracyjnej, odnośnie których zarzuty zostały podniesione w innym postępowaniu. Jeśli zatem w zażaleniu na zastosowanie grzywny, zobowiązany podnosi także zarzuty co do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wówczas organ egzekucyjny zobowiązany jest do ich odrębnego rozpoznania. Bez wątpienia może to mieć miejsce jednak tylko wówczas, gdy złożenie zarzutu jest w ogóle możliwe. Przypomnieć należy, że według art. 27 § 1 pkt. 9 ustawy zobowiązany może zgłosić zarzuty w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli zobowiązany złoży zarzuty już po upływie tego terminu czynność ta będzie bezskuteczna, a jeśli mimo to organ egzekucyjny zarzuty rozpozna, organ egzekucyjny rozpoznając zażalenie o rozpoznaniu zarzutów powinien uchylić postanowienie i umorzyć postępowanie w tym zakresie ( Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz pod redakcją Romana Hausera i Andrzeja Skoczylasa Wyd. C..H. BECK 2011 wyd. 5 str.191 i podane tam orzecznictwo). Rozpoznanie zażalenia wraz z zarzutami możliwe jest zatem wówczas, gdy równocześnie doręcza się zobowiązanemu postanowienie o nałożeniu grzywny i odpis tytułu wykonawczego, ze wskazaniem środka egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie tytuł wykonawczy został skarżącemu doręczony w dniu 16 grudnia 2010r. ( k.32 ) wraz ze stosownym pouczeniem o możliwości złożenia zarzutów w terminie 7 dni. W dniu 23 grudnia 2010r. skarżący złożył pismo, które organ potraktował jako zarzut przedawnienia obowiązku i postanowieniem z dnia [...] uznał go za bezzasadny. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał postanowienie w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 12 lipca 2011r. oddalił skargę E. P. i M. P. na rozstrzygnięcie organu odwoławczego. W tej sytuacji organ winien był rozpoznać zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny. Jeśli zaś postępowanie w sprawie zarzutów zostało wszczęte organ odwoławczy zobowiązany był uchylić postanowienie organu I instancji i postępowanie w sprawie umorzyć. Skoro takiego rozstrzygnięcia nie wydal, także naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. c) ustawy dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ) należało uchylić zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 wspomnianej ustawy.