II SA/Lu 136/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. P. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], odmawiającą umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych A. W. w okresie od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] września 2013 r., w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy: W dniu [...] grudnia 2013 r. A. W. zwrócił się do Prezydenta Miasta B. P. - jako organu właściwego wierzyciela i dłużnika w rozumieniu art. 2 pkt 9 i 10 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - o umorzenie jego należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych córce wnioskodawcy A. W., w okresie od dnia [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r. w wysokości [...] zł. Wnioskodawca podniósł, że jego sytuacja zdrowotna i materialna jest trudna. Wyjaśnił, że decyzją waloryzacyjną z [...] marca 2013 r. ZUS przyznał mu rentę chorobową w minimalnej wysokości [...] zł. Z renty prowadzona jest egzekucja alimentów w miesięcznej wysokości po [...] zł. Jego stan zdrowia uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy, a tym samym zgromadzenie funduszy na spłatę zadłużenia. Jednocześnie wnioskodawca wskazał, iż nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, z których mógłby uiścić kwotę [...]zł i tylko dzięki pomocy swojej matki jest w stanie przeżyć i utrzymać się. Dodał również, że zobowiązuje się dostarczyć na każde wezwanie organu dokumenty potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy umorzenia ciążącego na nim zobowiązania. Po rozpatrzeniu wniosku organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. odmówił A. W. zastosowania wnioskowanej ulgi, tj. umorzenia ww. należności. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że A. W. do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych jego córce w okresie od [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r., w wysokości [...] zł, został zobowiązany decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] Organ I instancji stwierdził, że rozpatrując sprawę jako organ właściwy dłużnika alimentacyjnego ustalił na podstawie informacji od komornika, iż wnioskodawca nie spełnia żadnej z przesłanek do umorzenia należności, określonych w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż egzekucja alimentów w wymienionych w tym przepisie okresach była bezskuteczna. [...] poinformował, że dopiero od stycznia 2013 r. egzekucja jest skuteczna, natomiast w okresie od grudnia 2006 r. do czerwca 2010 r. z renty dłużnika były zaspokajane należności wierzyciela alimentacyjnego, tj. córki, w miesięcznej wysokości pokrywającej 100% zasądzonych alimentów, a od kwietnia 2012 r. do grudnia 2012 r. należności organu z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ale tylko w wysokości pokrywającej 50% zasądzonych alimentów. Natomiast z dokumentów własnych organu wynika, że pierwsza wpłata na poczet należności organu pierwszej instancji z tytułu wypłaconych córce świadczeń z funduszu alimentacyjnego wpłynęła od komornika w dniu [...] października 2010 r. w wysokości [...] zł, następnie w dniu [...] sierpnia 2011 r. w wysokości [...] zł. Do 2013 r. komornik sądowy przekazywał organowi I instancji wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów nieregularnie i w większości przypadków w wysokości niższej niż zasądzone alimenty. Dopiero od 2013 r. przekazywane przez komornika sumy pokrywają w pełni zasądzone na córkę alimenty. Natomiast rozpatrując sprawę jako organ właściwy wierzyciela Prezydent Miasta B. P. nie dopatrzył się okoliczności unormowanych w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przemawiających za umorzeniem wnioskowanych należności. Powołując się na uznaniowy charakter decyzji opartych na podstawie powyższego przepisu organ I instancji stwierdził, że zastosowanie ulg przewidzianych tym przepisem jest uzależnione od zaistnienia szczególnych okoliczności związanych z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Będzie to np. zdarzenie losowe, które dotknęło rodzinę i w tym czasie dziecko stało się uprawnione do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ podniósł, że dłużnik pomimo wezwania organu nie wykazał swojej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. W związku z tym rozpatrując sprawę organ oparł się na argumentacji zawartej we wniosku dłużnika i dołączonych do niego dokumentach. Nie kwestionując okoliczności podanych przez dłużnika organ I instancji nie doszukał się przesłanek do umorzenia przedmiotowej należności. W oparciu o decyzję ZUS z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] organ ustalił, że dłużnik utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł (od [...] marca 2013 r.), z której po potrąceniu egzekwowanych alimentów do wypłaty pozostaje [...] zł miesięcznie. Natomiast na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2012 r. organ ustalił, że dłużnik okresowo, do [...] grudnia 2014 r., jest częściowo niezdolny do pracy. Zdaniem organu skoro stan zdrowia utrudnia dłużnikowi podjęcie zatrudnienia i wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego, to powinien był on wystąpić do sądu o zmianę orzeczenia w przedmiocie alimentacji na podstawie art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie bowiem z art. 135 § 1 k.r.o., zakres świadczeń alimentacyjnych zależy m.in. od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Tak więc poza instytucją umorzenia należności w oparciu o ustawę o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik dysponuje innym instrumentem prawnym dopasowującym rozmiar obowiązków alimentacyjnych do swojej aktualnej sytuacji życiowej. Zdaniem organu powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania, jakie powstało na skutek niewywiązywania się dłużnika z obowiązku alimentacyjnego wobec córki ustalonego wyrokiem Sądu Okręgowego w L. sygn. akt III Ca [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie, skutkiem czego od [...] lipca 2010 r. córka stała się uprawniona do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odmawiając umorzenia należności z tytułu wypłaconych na rzecz dziecka świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ nadto stwierdził, że osiąganie przez dłużnika dochodu z renty gwarantuje chociażby częściową spłatę środków pochodzących z budżetu państwa, a więc w interesie publicznym nie leży ani rezygnacja z należnych mu przychodów, ani odstąpienie od zasady sprawiedliwości. W odwołaniu od powyższej decyzji A. W. zakwestionował ustalenia organu I instancji odnośnie skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Odwołujący stwierdził, że płaci alimenty w pełnej wysokości od 2006 r. Jego zdaniem wyliczenia przedstawione organowi przez komornika są niewłaściwe i przeczą innemu pismu komornika z dnia [...] listopada 2013 r., które załączył do odwołania. Z pisma tego wynika, że od grudnia 2006 r. do czerwca 2010 r. M. C. (matka córki A.) za pośrednictwem komornika otrzymała kwotę [...]zł, co oznacza, że alimenty płacił systematycznie. Skuteczności egzekucji dowodzi również dwadzieścia jeden pokwitowań wpłat tytułem alimentów za lata 2009 i 2008, które załączył do odwołania. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, jedynym możliwym powodem narastania zadłużenia wobec organu było wyłudzanie zaświadczeń o "rzekomo" bezskutecznej egzekucji, co doprowadziło do tego, że te same alimenty były egzekwowane przez komornika i jednocześnie przez organ administracji. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do przekonania, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia i jednocześnie podzieliło stanowisko I pierwszej instancji, iż skarżący nie spełnia żadnej z przesłanek do umorzenia mu należności z tytułu wypłaconych jego córce świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż obowiązek alimentacyjny względem córki, w wysokości po [...] zł miesięcznie, A. W. ma ustalony wyrokiem Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] stycznia 2007 r., sygn. akt III RC [...], zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] czerwca 2007 r., sygn. akt III Ca [...]. Z pism [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. P. z dnia [...] sierpnia 2014 r. i z dnia [...] października 2014 r. wynika, że egzekucja alimentów na rzecz A. W. prowadzona jest od dnia [...] listopada 2006 r. Na podstawie własnych ustaleń Kolegium stwierdziło, że postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. (datę tę w wyżej wymienionych pismach komornik omyłkowo podał jako datę wyroku), Sąd Rejonowy w B. P. zabezpieczył roszczenia alimentacyjne córki zobowiązując A. W. do łożenia na jej rzecz po [...] zł miesięcznie, natomiast w dniu [...] października 2006 r. nadał temu postanowieniu klauzulę wykonalności. Z wyżej wymienionych pism komornika, a także jego pisma z dnia [...] grudnia 2013 r. wynika, że w dniu [...] listopada 2006 r. [...] zajął wynagrodzenie dłużnika z tytułu zatrudnienia w firmie "[...]" A. D. i od grudnia 2006 r. do czerwca 2010 r. włącznie potrącał 100% zasądzonych alimentów, przekazując je następnie wierzycielce, czyli M. C., ustawowej przedstawicielce uprawnionej córki. W dniu [...] maja 2010 r. pracodawca rozwiązał z dłużnikiem umowę o pracę i od lipca 2010 r. do marca 2012 r. (tj. do czasu ustalenia przez komornika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. znak: [...] [...] ZUS przyznał dłużnikowi rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy począwszy od [...] lipca 2010 r., tj. miesiąca, w którym zgłoszono wniosek) egzekucja alimentów była całkowicie bezskuteczna. W dniu [...] marca 2012 r. komornik zajął rentę i od kwietnia 2012 r. do grudnia 2012 r. włącznie, a więc przez dziewięć miesięcy, komornik wyegzekwował alimenty w siedmiu miesiącach, a więc nie w każdym i w wysokości niższej niż wysokość zasądzonych alimentów (jedna kwota w wysokości [...] zł, a pozostałe sześć po [...] zł), co potwierdza tabelaryczne zestawienie wyegzekwowanych kwot od dłużnika zawarte w piśmie komornika z [...] sierpnia 2014 r. Od stycznia 2013 r. egzekucja alimentów jest skuteczna w 100%, jak stwierdza komornik w swoim piśmie z [...] grudnia 2013 r. Okoliczność ta nadto ma odzwierciedlenie w tabelarycznym zestawieniu wyegzekwowanych kwot od dłużnika w okresie od stycznia 2013 r. do lipca 2014 r. włącznie, zawartym w piśmie komornika z dnia [...] sierpnia 2014 r. oraz piśmie organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...] przekazanym w odrębnej sprawie skarżącego o zwrot świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres [...]. Z tego ostatniego pisma wynika, że od września 2014 r. do lipca 2015 r. włącznie, za wyjątkiem stycznia i lutego 2015 r., komornik przekazywał wyegzekwowane od dłużnika kwoty, które przewyższały wysokość zasądzonych alimentów. Z ustaleń własnych Kolegium wynika, że również w styczniu i lutym 2015 r. komornik wyegzekwował od dłużnika kwoty przekraczające wysokość zasądzonych alimentów i - stosownie do art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - przekazał je wierzycielce, gdyż w tych miesiącach świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługiwały uprawnionej. W tych okolicznościach, zdaniem Kolegium, organ I instancji słusznie stwierdził, że zawarty w art. 30 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy warunek skuteczności egzekucji w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, czyli kwoty [...]zł, przez okres ostatnich choćby 3 lat, nie jest spełniony, skoro od lipca 2010 r. do marca 2012 r. egzekucja alimentów była całkowicie bezskuteczna, natomiast od kwietnia 2012 r. do listopada 2012 r. włącznie wyegzekwowane tytułem alimentów kwoty były niższe niż wysokość zasądzonych alimentów. Okres ten nie upłynął również do dnia załatwienia sprawy przez Kolegium. Tym samym dłużnik - jak podkreślił organ drugiej instancji - nie spełnia również przesłanki skuteczności egzekucji w okresie ostatnich kolejnych pięciu, czy siedmiu lat. Trzyletni okres skutecznej egzekucji, jak tego wymaga art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zdaniem Kolegium, upłynie w styczniu 2016 r. o ile, tak jak dotychczas, egzekwowane kwoty będą przekraczać wysokość zasądzonych alimentów. Organ odwoławczy wyjaśnił, że kategoryczne sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia wątpliwości, iż nawet bardzo trudna sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Trudna sytuacja dochodowa i rodzinna może być podstawą do umorzenia należności przez organ właściwy wierzyciela, ale w oparciu o art. 30 ust. 2 ww. ustawy. Kolegium wskazało, że do dnia załatwienia sprawy w trybie odwoławczym nastąpiła częściowa spłata zadłużenia objętego wnioskiem o umorzenie i - jak wynika z informacji organu pierwszej instancji udzielonych w piśmie datowanym na [...] września 2015 r. - należność główna organu właściwego wierzyciela na dzień sporządzenia pisma wyniosła [...] zł. Kolegium uwzględniło tę zmianę stanu faktycznego przy rozpatrywaniu sprawy, ale nie poprzez zmianę rozstrzygnięcia kwestionowanej decyzji, gdyż uznało, że podana przez organ w rozstrzygnięciu suma zadłużenia ma walor jedynie informacyjny. Oceniając sprawę pod kątem przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji (orzekającego w tej części jako organ właściwy wierzyciela), co do braku podstaw do zastosowania wobec skarżącego wnioskowanej ulgi. W ocenie Kolegium przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie uzasadnia zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżący, formalnie rzecz biorąc od dnia [...] września 2010 r., a więc praktycznie od początku przysługiwania jego córce A. świadczeń z funduszu alimentacyjnego, które organ wypłaca od lipca 2010 r., uznawany jest okresowo za częściowo niezdolnego do pracy. Aktualnie legitymuje się on orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] wydanym do [...] grudnia 2015 r. Zatem stan zdrowia nie jest okolicznością przemawiającą na korzyść skarżącego. Ponadto, mimo zmiany stanu zdrowia, a w rezultacie zmiany możliwości zarobkowych, skarżący dotychczas nie wystąpił do sądu z powództwem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego lub o zmianę jego zakresu. W ocenie Kolegium oznacza to, że skarżący albo sam uznał, że mimo zmiany stanu zdrowia jest w stanie podołać takiemu obowiązkowi alimentacyjnemu, a w konsekwencji obowiązkowi zwrotu należności w razie wypłaty świadczeń przez fundusz, albo też - co jest bardziej wiarogodne z uwagi na wypowiedzi skarżącego na rozprawie - zaniedbał ważne dla siebie sprawy życiowe z przyczyn czysto subiektywnych, a więc nie zasługujących na zastosowanie wnioskowanej ulgi. Zdaniem Kolegium takie postępowanie skarżącego jest nieracjonalne i należy je oceniać nie inaczej, jak tylko w kategoriach lekceważenia obowiązku alimentacyjnego i marnotrawstwa własnych możliwości poprawy swojego położenia i możliwości rozwiązania problemu zobowiązań wobec córki i organu właściwego wierzyciela, toteż nie uzasadnia zastosowania wnioskowanej ulgi. Wskazuje ono bowiem, że zgłaszane problemy zdrowotne i związane z tym obciążenia, czyli wydatki na leki w wysokości od 50 do [...] zł miesięcznie, nie mają dla niego samego istotnego znaczenia w świetle rozmiaru obowiązku alimentacyjnego, a w konsekwencji w kwestii rozwiązania długu wobec organu. Wybór takiej, a nie innej koncepcji życiowej i sposobu kierowania własnymi żywotnymi sprawami jest osobistą sprawą A. W., ale z tego powodu nie może on przenosić odpowiedzialności za swoje wybory życiowe na instytucję umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego zważywszy, że aktywność skarżącego w kwestii rozwiązania problemu zadłużenia wobec organu, którego wysokość powiązana jest z wysokością zasądzonych alimentów, póki co ogranicza się do złożenia kolejnego podania o umorzenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kolegium podkreśliło, że skarżący jedocześnie nie podejmuje żadnych starań, aby zaspokoić swoje potrzeby, w tym te związane z leczeniem, we własnym zakresie poprzez pracę. Skarżący - jak wynika z jego oświadczenia złożonego podczas rozprawy administracyjnej - ma udokumentowany 12-letni staż pracy i taki też okres zatrudnienia uznał ZUS przy ustalaniu prawa do renty. Zawsze wykonywał prace fizyczne, tj. był albo mechanikiem albo kierowcą. Ostatni stosunek pracy, tj. zatrudnienie w firmie "[...]" A. D., ustało w 2010 r., z przyczyn leżących po stronie zakładu pracy. Od tej pory skarżący nigdzie już nie pracował, nie szukał pracy odpowiedniej do stanu zdrowia, nie podjął żadnych kroków żeby przekwalifikować się lub nabyć nowe umiejętności, bo - jak stwierdził na rozprawie - nie pozwala mu na to stan zdrowia. Tymczasem stan zdrowia skarżącego, choć niewątpliwie może mu utrudniać znalezienie pracy zarobkowej, całkowicie nie wyklucza go z możliwości wykonywania pracy odpowiadającej jego stanowi zdrowia na otwartym rynku pracy, nie mówiąc o zakładach pracy chronionej, chociażby tym, który od lat istnieje na lokalnym rynku (Spółdzielnia Inwalidów "[...]" w B. P.), tylko je ogranicza, co wprost wynika z uzasadnienia orzeczenia z dnia [...] grudnia 2014 r. Tylko w Urzędzie Pracy w B. P., jak ustaliło Kolegium na stronach internetowych tego Urzędu, w październiku 2015 r. były trzy oferty pracy dostępne tylko dla osób niepełnosprawnych. Dodatkowo Kolegium stwierdziło, że orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] o częściowej niezdolności do pracy, którym aktualnie skarżący się legitymuje, jest wydane do [...] grudnia 2015 r. Oznacza to, że według wiedzy medycznej po upływie tego okresu są prognozy do odzyskania zdolności do pracy (art. 13 ust. 2 i 3 ustawy z dnia [...] grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Kolegium uznało zatem, że obecny stan zdrowia odwołującego nie ma charakteru permanentnego i rokuje nadzieję na poprawę. Ewentualne leczenie i rehabilitacja są natomiast bezpłatne, skoro odwołujący jest ubezpieczony. Kolegium podniosło, iż nie kwestionuje, że dochód skarżącego, jaki pozostaje mu po potrąceniu kwoty tytułem alimentów, być może nie wystarcza na całkowite zaspokojenie jego potrzeb związanych z zakupem leków. Jednocześnie jednak stwierdziło, że jest to zjawisko powszechnie znane w grupie rencistów i emerytów, a więc niezależne, jak w przypadku skarżącego, od potrąceń komorniczych z tytułu alimentów. W ocenie organu odwoławczego nie sposób zatem uznać, że okoliczność ta jednoznacznie uzasadnia zastosowanie wnioskowanej ulgi zważywszy, że skarżący nie wykorzystuje własnych możliwości, aby ten stan rzeczy zmienić, a podawane przez niego powody tej bierności są powodami czysto subiektywnymi, a więc nie zasługującymi na uwzględnienie. Poza tym organ zauważył, że pomimo, iż skarżący twierdzi, że nie stać go na leczenie, to jednak od stycznia 2009 r. znajduje fundusze na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie o dział spadku, jak też jednorazowo w sprawie przed tut. Kolegium rozstrzygniętej postanowieniem z dnia [...] maja 2010r. Nr [...] o przeprowadzenie dowodu. Kolegium podkreśliło również, że nawet gdyby uznać, iż miesięczne wydatki odwołującego na leki wynoszą do [...] zł, to i tak należy stwierdzić, że wydatki te mieszczą się w jego budżecie, którym faktycznie dysponuje, czyli kwocie [...]zł. Skarżący nie ma bowiem żadnych obciążeń związanych z wydatkami mieszkaniowymi, bowiem matka, ewentualnie siostra M. mieszkająca pod W., zapewniają mu dach nad głową. Oprócz tego od siostry i brata J., który mieszka w S. pod B. P., odwołujący otrzymuje pomoc rzeczową. Jednocześnie, oprócz całkowicie niezdolnej do pracy córki A., na którą aktualnie zobowiązany jest płacić alimenty, A. W. nie ma nikogo na utrzymaniu. Wprawdzie skarżący oprócz córki A. ma jeszcze troje pełnoletnich dzieci ze związku małżeńskiego, M., K. i Ż., wobec których nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego, jednak potrącenia komornicze tytułem ewentualnych zaległości alimentacyjnych wobec nich lub wobec organu, który wypłacał tym dzieciom świadczenia, nie mogą być wyższe niż dotychczas, czyli maksymalnie do 60% renty. Tym samym skarżący ma ustawowo zagwarantowane minimum podstaw egzystencji, natomiast zaspokojenie własnych potrzeb na poziomie jakiego by oczekiwał, leży w zasięgu jego własnych, wyżej opisanych możliwości. W ocenie Kolegium umorzenie przedmiotowych należności jest jednak przede wszystkim niecelowe z tego powodu, że skarżący, wbrew jego argumentowi zawartemu we wniosku, ma majątek, który może być źródłem realnego dochodu, nie wiążąc się przy tym z żadnym uszczerbkiem w poziomie jego życia. Z akt sprawy wynika, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] stycznia 2009 r., sygn. akt I Ns [...] skarżący i jego troje dzieci z małżeństwa nabyli w równych częściach ułamkowych, każde po [...], spadek po zmarłej w dniu [...] stycznia 2009 r. żonie i matce [...]. Wartość tego spadku oraz majątku wspólnego małżonków, w którym skarżący ma udział w ˝ części, jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt III Ca [...], odpowiada kwocie [...]zł i [...] zł, a więc jest wystarczająca do zaspokojenia zobowiązania alimentacyjnego skarżącego wobec organu w wysokości [...] zł (aktualnie w wysokości [...] zł) i innych jego długów alimentacyjnych wobec dzieci z małżeństwa, o ile takowe posiada. Podsumowując Kolegium wskazało, że A. W. nie wykazał, iż jego sytuacja dochodowa i zdrowotna jest na tyle trudna i złożona, że nie jest on w stanie spłacić należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, być może nie jednorazowo, ale sukcesywnie, tak jak dotychczas. Odnosząc się końcowo do zarzutu odwołania, jakoby komornik bezpodstawnie poświadczał skuteczność egzekucji, Kolegium podniosło, że skarżący powinien skarżyć czynności komornika do sądu rejonowego, przy którym działa komornik. W. należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych za okres świadczeniowy trwający od [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r., została natomiast w sposób wiążący przesądzona decyzją organu I instancji z dnia [...] listopada 2013 r. Skarżący nie złożył odwołania od tej decyzji, co - zdaniem organu drugiej instancji - oznacza, że sam uznał, iż nakazana do zwrotu kwota została prawidłowo ustalona. Mając jednak na względzie te zarzuty, zmierzające do weryfikacji decyzji przyznających świadczenia z funduszu alimentacyjnego, zaliczki alimentacyjne i świadczenia rodzinne jego trojgu dzieciom z małżeństwa (M., K. i Ż.) Kolegium w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. przekazało pisma skarżącego z dnia [...] lipca 2014 r. i [...] października 2014 r. w trybie art. 65 kpa Wójtowi Gminy P.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję ostateczną A. W. wniósł o jej uchylenie, a także uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2015 r. Zarzuty skargi skarżący odniósł do działania organu I instancji. Wskazał w tym zakresie na naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz nieuwzględnienie trudnej sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej skarżącego. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 7, art. 77 i art. 80 kpa poprzez niedopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w posiadaniu komornika sądowego M. S., które - zdaniem skarżącego - mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz niedołożenie należytej staranności w zbadaniu, ile wynosi aktualne zadłużenie skarżącego (poparte wyliczeniami Referatu Świadczeń Socjalnych) wypłaconych córce z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego; - art. 10 i art. 140 kpa poprzez ich niezastosowanie wyrażające się w niezapewnieniu skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a także zgłoszonych żądań; - art. 107 § 3 kpa poprzez jego niezastosowanie wyrażające się w niewskazaniu faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł przy wydawaniu decyzji, a także pominięciu licznych pism i wniosków kierowanych do organu w celu dokładnego ustalenia stanu zadłużenia w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że biorąc pod uwagę, iż jego dochód po potrąceniu zasądzonych alimentów wynosi jedynie [...] zł miesięcznie, a także fakt, iż jest on częściowo niezdolny do pracy, należy uznać, że organ wydający zaskarżoną decyzję nie uwzględnił trudnej sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej skarżącego, co wyraźnie wskazuje na wydanie decyzji z naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skarżący podkreślił, że organ nie wezwał komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne do przedstawienia kluczowych w sprawie dokumentów. W szczególności nie zostało wyjaśnione w jakiej wysokości i w jakich terminach dłużnik spłacał zadłużenie. Nie został wyjaśniony także fakt przetrzymywania świadczeń alimentacyjnych przez komornika w celu umożliwienia pobierania świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego przez wierzyciela. Bez dokumentów znajdujących się w posiadaniu komornika - zdaniem skarżącego - nie można jednoznacznie stwierdzić, czy egzekucja była bezskuteczna i czy świadczenie, które zostało przyznane wierzycielowi było zasadne. Dodatkowo do dnia wydania decyzji nie została jednoznacznie wskazana dokładna kwota zadłużenia, która w trakcie postępowania zmieniała się wielokrotnie. W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o "niecałkowicie przeprowadzone postępowanie i zebranie części, a nie całości materiału dowodowego niezbędnej do kompleksowego wyjaśnienia okoliczności faktycznych oraz prawnych". Organ I instancji dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów. Ponadto naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, albowiem - pomimo wysłuchania skarżącego przed wydaniem decyzji organ nie ustosunkował się i nie wziął pod rozwagę jego wypowiedzi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia [...] stycznia 2014 r. nie naruszają bowiem prawa w stopniu, który uzasadniałby ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Warunki oraz zasady przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 169 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy - w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania przez organy obu instancji - dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Wynikający z tego przepisu obowiązek dłużnika alimentacyjnego nie jest jednak bezwzględny. W określonych sytuacjach i przy spełnieniu ustawowych przesłanek przedmiotowy obowiązek zwrotu należności może bowiem być ograniczony bądź całkowicie zniesiony. Mianowicie, w myśl art. 30 ust. 1 ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Zgodnie zaś z ust. 2 powyższego przepisu organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3). Z przytoczonej regulacji wynika w sposób jednoznaczny, że organem właściwym do orzekania na podstawie ust. 1 jest jedynie organ właściwy dłużnika alimentacyjnego. Organowi właściwemu wierzyciela ustawodawca pozostawił natomiast kompetencję do orzekania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych w oparciu o ust. 2 analizowanego przepisu. Przepisy te określają przy tym odmienne przesłanki umorzenia przedmiotowych należności. Regulacja art. 30 ust. 1 ustawy uzależnia wysokość ewentualnego umorzenia wyłącznie od długości trwania skutecznej egzekucji i to bez brania pod uwagę sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Ponadto nie wymaga ona złożenia wniosku przez dłużnika. Art. 30 ust. 2 ustawy daje natomiast organowi właściwemu wierzyciela możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego po złożeniu takiego wniosku przez dłużnika alimentacyjnego i przy uwzględnieniu oraz zbadaniu sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 206/10, LEX nr 737887). Na gruncie niniejszej sprawy Prezydent Miasta B. P. występuje jednak zarówno w roli organu właściwego dłużnika alimentacyjnego, jak i w roli organu właściwego wierzyciela. Zarówno bowiem skarżący, jaki i jego córka A. W., na rzecz której wypłacano świadczenia z funduszu alimentacyjnego ze względu na uchylanie się przez skarżącego od obowiązku alimentacyjnego ustanowionego wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] czerwca 2007 r., sygn. akt III Ca [...] (zasądzającym alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie), zamieszkują w B. P.. W związku z powyższym organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie przyjęły, że wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2013 r. (data wpływu) o umorzenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych jego córce w okresie od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] września 2013 r. w łącznej kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, podlegał rozpoznaniu zarówno w oparciu o dyspozycję ust. 1, jak i ust. 2 przytoczonego wyżej artykułu. Przesłanki określone w art. 30 ust. 1 ustawy uzależniają możliwość zastosowania umorzenia należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu, a także wysokość ewentualnego umorzenia, od stopnia skuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do odzyskania należności z tytułu alimentów. Umorzenie należności w minimalnym zakresie przewidzianym w tym przepisie (tj. w wysokości 30% zadłużenia) zależy od wykazania, że egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że skarżący nie spełnia nawet tej najmniej rygorystycznej z przesłanek zawartych w art. 30 ust. 1 ustawy (co oznacza, że tym bardziej nie spełnia przesłanek z pkt 2 i 3 tego unormowania). Już bowiem chociażby z załączonego do akt sprawy pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. P. z dnia [...] sierpnia 2014 r. wynika, że dopiero od [...] stycznia 2013 r. egzekucja zasądzonych od skarżącego alimentów była skuteczna w kwocie nie niższej niż [...] zł. Tym samym w przypadku skarżącego okres skuteczności egzekucji w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych od niego alimentów przed wydaniem w niniejszej sprawie decyzji ostatecznej nie trwał pełnych trzech lat. Odnosząc się natomiast do dyspozycji przepisu art. 30 ust. 2 ustawy, wskazać raz jeszcze należy, że regulacja ta przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, jeżeli za uwzględnieniem wniosku przemawia sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika. Z jej brzmienia jednoznacznie jednak wynika, że organ "może" umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń, co oznacza, że podejmowana w tym przedmiocie decyzja ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to, że organ działa w tym zakresie na zasadzie pełnej dowolności. Skoro bowiem umorzenie tych należności uzależnione jest od stwierdzenia przez organ przesłanki występowania szczególnych okoliczności opartych na kryterium dochodowym i rodzinnym (co wynika wprost z dyspozycji powołanego unormowania), to orzekając w tym przedmiocie organ ma obowiązek ustalić i uwzględnić aktualną sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Innymi słowy, działanie w ramach uznania administracyjnego nie zwalnia organu od obowiązku prowadzenia postępowania zgodnie z określoną w art. 8 kpa zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, jak również z zasadami prawdy obiektywnej oraz swobodnej oceny dowodów, określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Organ, działając w ramach przysługującego uznania, nie jest również zwolniony od powinności prawidłowego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 kpa. Z powyższego wynika jednak, że decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej jedynie w zakresie oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, a więc dotyczącej prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W ocenie Sądu, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, spełnia powołane wyżej wymogi postępowania administracyjnego. Organy w sposób rzetelny, a zarazem odpowiadający regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, ustaliły stan faktyczny, a podejmując decyzję o odmowie umorzenia skarżącemu przedmiotowych należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego córki, wzięły pod uwagę wszystkie istotne okoliczności, również w kontekście przesłanek z art. 30 ust. 2 ustawy. W konsekwencji uznać należy, że podjęte rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności i mieści się w granicach przysługującego organom w przedmiotowej sprawie uznania administracyjnego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący ma obecnie 50 lat, a zatem nadal jest w wieku aktywności zawodowej. Wprawdzie możliwości zarobkowe skarżącego w okresie orzekania przez organy obu instancji były ograniczone, albowiem legitymował się on wówczas orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...], na mocy którego okresowo (do dnia [...] grudnia 2015 r.) uznano go za niezdolnego do pracy, jednak jedynie częściowo, co oznacza, że nawet w okresie ważności tego orzeczenia (Sąd nie posiada wiedzy, czy po upływie zakreślonego w nim terminu orzeczenie to zostało podtrzymane, czy też zmienione) skarżący nie był całkowicie pozbawiony możliwości zarobkowych. Z ustaleń przeprowadzonych przez organ II instancji wynika jednocześnie, że możliwości te mają wymiar realny (nawet w razie podtrzymania orzeczenia o częściowej niezdolności do pracy), o czym świadczy załączony do akt sprawy wydruk ze strony internetowej Powiatowego Urzędu Pracy w B. P. zawierający listę dostępnych ofert pracy skierowanych do osób niepełnosprawnych (k. 335 akt adm.). Skarżący ma zatem realną możliwość poprawy swojej sytuacji finansowej w stopniu, który umożliwi mu spłatę zaległości alimentacyjnych. Tezę tę potwierdza zresztą okoliczność, że już w trakcie postępowania administracyjnego w przedmiocie umorzenia należności z tytuły wypłaconych A. W. w okresie od [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego, skarżący w przeważającej części spłacił to zadłużenie. Pomimo zatem obiektywnie trudnej sytuacji życiowej, w sytuacji skarżącego w pierwszej kolejności winny być ewentualnie brane pod uwagę wymienione w art. 30 ust. 2 ustawy obok instytucji umorzenia, możliwość odroczenia terminu płatności lub rozłożenia zadłużenia na raty, które to rozwiązania są korzystniejsze z punktu widzenia interesów społecznych. Instytucja umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jest bowiem wyjątkowa, co oznacza, że w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji muszą wystąpić szczególne okoliczności. Obowiązek alimentacyjny zgodnie z art. 128 i 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci ma bowiem charakter obligatoryjny. W przypadku uchylania się od tego obowiązku osobie uprawnionej mogą być przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jednak system zabezpieczenia społecznego nie ma na celu zwolnienia w całości rodzica z ponoszenia kosztów utrzymania dzieci. Wyjątkowość instytucji zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego oznacza również konieczność interpretowania przepisów ją regulujących w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Jak zatem wskazano umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa, bytowa i zdrowotna zobowiązanego nie pozwala mu na całkowite wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Ubocznie należy wskazać, że w świetle dyspozycji art. 30 ust. 2 ustawy, ewentualne zastosowanie jednej z wymienionych w tym przepisie form złagodzenia (bądź zniesienia) należności obciążających dłużnika alimentacyjnego uzależnione jest od jego wniosku. Wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2013 r. (k. 33 akt adm.) dotyczył umorzenia należności z tytułu wypłaconych na rzecz jego córki świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ będąc związany tym wnioskiem nie mógł zatem rozważać zastosowania innych możliwości przewidzianych w art. 30 ust. 2 ustawy, tj. odroczenia terminu płatności bądź rozłożenia należności na raty. Strona, jeśli uzna to za właściwe, uprawniona jest zatem do złożenia kolejnych wniosków o zastosowanie tego typu ulg. Sąd zgadza się także ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, iż decydującym argumentem przesądzającym o braku możliwości umorzenia skarżącemu zadłużenia z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest okoliczność, iż posiada on majątek, nabyty w drodze spadku po zmarłej żonie, który być źródłem realnego dochodu, znacznie przekraczającego objętego wnioskiem o umorzenie zadłużenia. Ustalenia Kolegium w tym zakresie potwierdzają załączone do akt sprawy odpisy: postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] stycznia 2009 r., sygn. akt I Ns [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po D. W. (k. 136 akt adm.) oraz wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] marca 2011 r. sygn. akt III Ca [...], w uzasadnieniu którego podano wartość nabytego przez skarżącego wraz z jego dziećmi spadku (k. 87). Gdyby więc nawet za słuszne uznać twierdzenia skarżącego, jakoby podjęcie zatrudnienia uniemożliwiał mu stan zdrowia, stwierdzić należy, że spłatę wnioskowanego do umorzenia zadłużenia umożliwia mu (nawet jeśli nie w chwili obecnej, to potencjalnie w przyszłości) nabyty spadek. Reasumując, analiza skuteczności egzekucji zobowiązań alimentacyjnych skarżącego nie pozostawia wątpliwości, że nie spełnia on żadnej z przesłanek umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zawartych w art. 30 ust. 1 ustawy. Z kolei sytuacja życiowa skarżącego, jakkolwiek obiektywnie jest trudna, nie uzasadnia umorzenia przedmiotowych należności na mocy ust. 2 tego unormowania. Powinnością skarżącego, wobec posiadania przedmiotowego zadłużenia, jest bowiem stałe podejmowanie działań zmierzających do poprawy jego sytuacji w takim stopniu, by mógł on wywiązać się z ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku zwrotu. Ocena organów obu instancji, dokonana w niniejszej sprawie, jest zatem zasadna, a jednocześnie została poparta rzetelnie zgromadzonym i przeanalizowanym materiałem dowodowym. Akta obrazujące przebieg postępowania przeczą jednocześnie zarzutowi skarżącemu, jakoby w postępowaniu tym nie zapewniono mu w należyty sposób czynnego udziału. Z kolei zarzuty skierowane wobec komornika sądowego nie mogły mieć znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem poza jej granice wykracza badanie legalności decyzji Prezydenta Miasta B. P. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] (k. 29 akt adm.), nakazującej skarżącemu zwrot przedmiotowych należności wypłaconych A. W. w okresie od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] września 2013 r. W niniejszej sprawie istotne znaczenia ma jedynie ustalenie, że decyzja ta jako ostateczna funkcjonuje w obrocie prawnym, a przez to obowiązek zwrotu objętych nią należności podlega wykonaniu. Z tych wszystkich względów Sąd, działając na podstawi art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.