II SA/Lu 141/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. przy udziale Prokurator Prokuratury Apelacyjnej B.W. sprawy ze skargi E.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o nakazaniu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał M.K. dokonać rozbiórki budynku gospodarczego konstrukcji drewnianej samowolnie wykonanego na działce nr [...] położonej w miejscowości B. Na skutek odwołania wniesionego przez M.K., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] r. nr [...], uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, tj. zwłaszcza art. 10 § 1 k.pa., wyrażającego zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym oraz z naruszeniem stanowiących uszczegółowienie tej zasady art. 79 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji nie zapewnił udziału w każdym stadium niniejszego postępowania spadkobiercom J.D., która była właścicielką działki nr [...]. Skargę na powyższą decyzję złożyła E.B., wnosząc o jej zmianę. Skarżąca nie podniosła żadnych zarzutów dotyczących prawnych aspektów zaskarżonej decyzji, opisała jedynie przyczyny konfliktu pomiędzy nią a sąsiadką M.K., wynikające między innymi z uciążliwości powodowanych przez hodowane przez M.K. w przedmiotowym budynku gospodarczym zwierzęta. W odpowiedzi na skargę organ administracji drugiej instancji wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga, jako niezasadna, nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 138 § 2 zd. 1 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, przy czym użyte w przepisie art. 138 § 2 sformułowanie "w znacznej części" oznacza, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził przeważającej, większej, pokaźnej części postępowania wyjaśniającego lub taka część postępowania została przeprowadzona z rażącym naruszeniem przepisów proceduralnych (M. Jaśkowska, A. Wróbel, komentarz do art. 138 k.p.a. [w:] Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości Sądu, iż organ pierwszej instancji naruszył wynikającą z art. 10 k.p.a. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Przepis ten nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować szereg uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami k.p.a., w tym art. 78 § 1, art. 79, natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 81 k.p.a.). Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę wydawania decyzji. W fazie wszczęcia postępowania organ powinien zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie strony (art. 61 § 4), co ma istotne znaczenie z tego względu, że data wszczęcia postępowania jest datą aktualizacji prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Brak udziału w postępowaniu strony bez jej własnej winy jest uchybieniem skutkującym wznowienie postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Z akt przedmiotowej sprawy, w tym ze skróconego wypisu ze skorowidza działek aktualnego na dzień 21 sierpnia 2006 r., (k. 1 akt organu administracji pierwszej instancji dołączonych do akt sprawy o sygn. II SA/Lu 140/07) bezspornie wynika, iż właścicielką działki [...] na której wzniesiony został przedmiotowy budynek gospodarczy objęty nakazem rozbiórki, była nieżyjąca już J.D.. Zatem za legitymowanych do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze stron uznać należy spadkobierców J.D., których interesu prawnego, jako współwłaścicieli działki nr [...], to postępowanie dotyczy (art. 28 k.p.a.). Tymczasem organ pierwszej instancji nie ustalił kręgu stron postępowania, przeprowadzając je bez udziału spadkobierców J.D., a tym samym nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w znacznej części, co stanowi podstawę uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W związku z powyższym, Sąd, podzielając rozstrzygnięcie organu drugiej instancji, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).