II SA/Lu 141/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania W. K. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ... w przedmiocie zmiany odpłatności za pobyt W. K. w Domu Pomocy Społecznej "B." w L. w ten sposób, że z dniem 1 listopada 2012r. strona wnosić będzie 70% dochodu tj. 1406,28 zł miesięcznie, zaś Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wysokość różnicy między kosztem utrzymania a odpłatnością wnoszoną przez mieszkańca tj. aktualnie kwotę 1.334, 72 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ wskazał, że W. K. jest mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej "B." od dnia 20 listopada 2009r. na podstawie decyzji kierującej GOPS z dnia .. 2009r. oraz decyzji umieszczającej MOPR z dnia ... 2009r., które zostały wydane na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Lublinie V Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 9 września 2009r. o skierowaniu go do domu pomocy społecznej bez jego zgody. Decyzją z dnia ... 2012r. organ I instancji zmienił wysokość odpłatności za pobyt w DPS B. w ten sposób, że od 1 kwietnia 2012r. wynosiła ona 70% dochodu tj. 678,28 zł miesięcznie. Następnie w wyniku kontroli LUW Wydział Polityki Społecznej wskazano na nieprawidłowości w ustaleniu wysokości odpłatności za pobyt w DPS W. K. poprzez pominięcie dochodu z gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielem. W związku z powyższym oraz w związku z wnioskiem W. K. z dnia 1 czerwca 2012r. o częściowe zwolnienie go z odpłatności za pobyt organ ponownie zbadał jego sytuację majątkową i po przeprowadzeniu w dniu 26 października 2012r. wywiadu środowiskowego ustalił, że miesięczny dochód strony obecnie wynosi więc 2008,35 zł, na który składają się emerytura wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym - w łącznej kwocie 968,97 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 1039,38 zł miesięcznie. Organ ustalił ten dochód na podstawie zaświadczenia właściwego wójta, z którego wynika, że W. K. jest podatnikiem zobowiązań pieniężnych z gruntów rolnych o pow. 4,1575 ha przeliczeniowych. Wysokość średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca DPS B. w L. zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta z dnia 18 lutego 2010r. w sprawie ustalenia miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domach Pomocy Społecznej funkcjonujących na terenie miasta L. na prawach powiatu od kwietnia 2012r. wynosi 2.741 zł miesięcznie, z czego W. K. ponosić będzie kwotę 1406,28 zł (stanowiącą 70% jego dochodu), zaś pozostałą część – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej. W skardze od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego W. K. podnosił, że jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego w miejscowości C. Gmina S. – pozostałymi współwłaścicielami są zaś jego dzieci – E. K., M. K. i T. K. jako spadkobiercy po żonie H. K. Pomimo jednak, iż posiada udziały w tym gospodarstwie, nie uzyskuje faktycznie z niego żadnych dochodów, zaś ze względu na brak kontaktu z dziećmi, nie może przeprowadzić postępowania spadkowego i przekazać dzieciom swojego udziału. Zdaniem skarżącego, uwzględnienie dochodu z gospodarstwa rolnego sztucznie zawyża jego dochód, który faktycznie obejmuje wyłącznie emeryturę i zasiłek pielęgnacyjny. Wskazał, że jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, z licznymi schorzeniami, które wymagają stałego leczenia wynoszącego ok. 180 zł miesięcznie. Koszt ten wraz z opłatami za telefon oraz kosztami środków higienicznych ponosi skarżący z własnych środków, dlatego nie jest w stanie uiszczać ustalonej przez organ opłaty za pobyt w DPS. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy – wbrew art. 7, 77 § 1, 80 i art. 136 kpa - nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego i nie dokonały wystarczających ustaleń, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie uzasadniły należycie rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 kpa). Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 106 ust. 5 w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Przepis art. 61 ust. 1 i 2 ustawy stanowi, że obowiązanym do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest w pierwszej kolejności mieszkaniec domu, a także małżonek, zstępni przed wstępnymi i gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Z przepisu tego wynika, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu (...) i gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez mieszkańca. Z kolei art. 106 ust. 5 ustawy stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia (...). Organ rozważając zastosowanie art. 106 ust.5 ustawy powinien mieć ponadto na uwadze ograniczenie wynikające z art. 106 ust. 3b, który stanowi, że zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (ust. 3 b). Zmiana ustalonej decyzją wysokości odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej jest więc możliwa tylko w razie jednoznacznego ustalenia, że dochód mieszkańca wzrósł co najmniej o 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wbrew zarzutom skargi, dochód z gospodarstwa rolnego podlega doliczeniu do dochodu niezależnie od tego czy i jakie dochody przynosi. Zgodnie bowiem z przepisem art. 8 ust. 9 ustawy - przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 250 zł (od dnia 1 października 2012r.- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U.2012r., poz. 823), a poprzednio 207 zł. Wprawdzie przepis ten nie określa wprost, że chodzi tu o prowadzenie działalności rolniczej, ale wniosek taki nasuwają pozostałe przepisy tego artykułu, w tym powołanie się na działalność pozarolniczą. (por. I. Sierpowska w: Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2009, wyd. 2, s. 71). Powołany przepis określa zatem ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego osoby, która prowadzi gospodarstwo rolne lub ma możliwość jego prowadzenia i uzyskiwania tą drogą środków utrzymania (por. wyrok WSA z dnia 15 września 2006r., I SA/Wa 1215/06). Zasadnie zatem organy uwzględniały dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego, pominęły jednak, że skarżący nie jest właścicielem całego gospodarstwa, lecz jedynie udziału, na co sam wskazuje i co wynika wprost z zaświadczenia Wójta Gminy S. z dnia 17 października 2012r. (k.10a akt admin.) Wadliwe ustalenie dochodu skarżącego uniemożliwia prawidłową ocenę zaskarżonej decyzji, w szczególności nie jest możliwe ustalenie czy dochód ten wzrósł o 10% w stosunku do dochodu ustalonego przy wydaniu poprzedniej decyzji określając wysokość odpłatności za pobyt skarżącego w DPS. W konsekwencji, o ile zgodzić się należy ze stanowiskiem organu wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że dochód z gospodarstwa rolnego jest dochodem, który należy uwzględniać przy ustalaniu dochodów strony niezależnie od tego czy i w jakiej wysokości jest faktycznie uzyskiwany, o tyle organy pominęły, że skarżący posiada jedynie udziały w tym gospodarstwie, co ma wpływ na wysokość uzyskiwanego z tego gospodarstwa dochodu. Z tych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, 77 i 107 § 3 kpa oraz art. 8 ust. 3 i 9 ustawy, dlatego podlegają ona uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 P.p.s.a. Badając sprawę ponownie organ ustali zatem prawidłowo dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego, a następnie wyda rozstrzygnięcie mając na uwadze ograniczenia wynikające z art. 106 ust. 3 b ustawy.