II SA/Lu 144/18

WyrokWSA w Lublinie2018-05-29

Skład orzekający: Witold Falczyński, Jacek Czaja, Grażyna Pawlos-Janusz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba pozostająca w związku małżeńskim, ale faktycznie nieprowadząca wspólnego gospodarstwa domowego z małżonkiem i nieutrzymująca z nim kontaktu, może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba pozostająca w związku małżeńskim, nawet jeśli nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z małżonkiem i nie utrzymuje z nim kontaktu, nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dopóki nie zostanie orzeczona prawomocnym wyrokiem sądu separacja lub rozwód. W związku z tym dochód małżonka musi być uwzględniany przy ustalaniu kryterium dochodowego do świadczenia wychowawczego.
Stan faktyczny
Skarżąca G. B. wniosła o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Organ odmówił przyznania świadczenia, ponieważ dochód rodziny, uwzględniający dochód jej męża T. B., przekroczył ustawowe kryterium dochodowe. Skarżąca argumentowała, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem, który nie uczestniczy w wychowaniu dziecka i nie utrzymuje z nim kontaktu, a dochody z jego strony nie powinny być wliczane. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że mimo faktycznej separacji, małżonkowie nadal pozostają w związku małżeńskim, co zgodnie z definicją ustawową oznacza, że mąż jest członkiem rodziny i jego dochody należy uwzględnić.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent stażysta Kinga Górka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. sygn. akt II SA/Lu [...] U Z A S A D N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] – po rozpatrzeniu odwołania G. B. od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] października 2017 r. nr [...], orzekającej o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. B., na okres świadczeniowy 2017/2018 – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") oraz art. 2 pkt 1, 2, 4, 13, 16, art. 5 ust. 3 i art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 – dalej jako "ustawa"), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w C., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C., odmówił przyznania G. B. świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie - A. B., na okres świadczeniowy [...]. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji przytoczył treść art. 5 ust. 3-4 i art. 7 ust. 3 ustawy oraz stwierdził, że skarżąca po roku bazowym uzyskała dochód z tytułu emerytury przyznanej od dnia [...] kwietnia 2017 r. w kwocie [...]zł netto. Mąż wnioskodawczyni T. B. osiągnął natomiast dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w kwocie [...]zł brutto, co po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł stanowi kwotę [...]zł netto, a także inny dochód niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych tj. kwotę zwrotu z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci w wysokości [...] zł. Organ pierwszej instancji przyjął, że łączny, miesięczny dochód rodziny po doliczeniu dochodu uzyskanego w związku z przyznaniem emerytury w kwocie [...]zł, wynosi [...] zł netto, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...]zł netto, która przekracza ustawowe kryterium dochodowe w wysokości 800 zł, uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. . W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji G. B. podniosła następujące zarzuty: 1. błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegający na niewłaściwym przyjęciu, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z T. B. oraz, że jest on członkiem gospodarstwa domowego, co skutkowało błędnym doliczeniem dochodu otrzymywanego przez T. B. do ustalenia wysokości dochodu gospodarstwa domowego, które wnioskodawczyni prowadzi wyłącznie z małoletnią córką; 2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8, art. 9 i art. 10 w zw. z art. 75, art. 77 i art. 78 k.p.a., poprzez dokonanie błędnych pouczeń w toku postępowania oraz odmowę przyjęcia dokumentów potwierdzających okoliczność, iż ojciec małoletniej T. B. nie jest członkiem gospodarstwa domowego oraz, że od 2015 r. na skutek postanowienia Sądu zobowiązującego T. B. do opróżnienia lokalu zajmowanego przez nią i córkę nie pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym i oprócz zasądzonych wyrokiem Sądu z 2013 r. alimentów w żadnym stopniu nie uczestniczy w kosztach utrzymania domu ani małoletniej córki: ponadto poprzez pominięcie dowodów wskazujących, że alimenty nie są płacone dobrowolnie, lecz w drodze postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego; 3. naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 pkt 12, pkt 13 i pkt 16 w zw. z art. 15 ust. 2, w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy, w zw. z art. (brak wskazania art.) Konstytucji, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że osobą samotnie wychowującą dziecko nie może być rodzic, który samotnie wychowuje dziecko, bez udziału drugiego rodzica, mającego orzeczenie Sądów w przedmiocie zasądzenia alimentów oraz nakaz opróżnienia lokalu, co w konsekwencji skutkowało zaliczeniem do dochodu rodziny całości dochodów osiąganych przez T. B., co jest sprzeczne ze stanem faktycznym, albowiem ojciec dziecka oprócz zasądzonych alimentów w żaden inny sposób nie uczestniczy w kosztach utrzymania dziecka ani domu; 4. naruszenie art. 7 ust. 2 ustawy z zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez niezawarcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji informacji dotyczącej wysokości osiągniętego dochodu oraz wskazującej, za jaki okres dochód został wzięty pod uwagę, a nadto nieprzedstawienie wyliczenia średniego dochodu, co powoduje niemożność ustalenia, czy średni dochód stanowiący podstawę otrzymania świadczenia wychowawczego został wyliczony prawidłowo i zgodnie z przepisami ustawy, zważywszy w szczególności na treść art. 7 ust. 2 ustawy; 5. naruszenie art. 2 pkt 2, pkt 3 i pkt 16 w zw. z art. 7 ustawy poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że członkiem rodziny jest także osoba niezamieszkująca wspólnie z pozostałymi członkami rodziny i jej dochody są wliczane do obliczenia dochodu, od wysokości którego uzależnione jest otrzymanie świadczenia wychowawczego. Odwołująca na podstawie art. 136 k.p.a. wniosła o dopuszczenie dowodów z dokumentów: wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] sierpnia 2013 r. sygn. akt III RC [...] - zasądzającego alimenty na rzecz małoletniej A. B. (pkt 1); postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] marca 2015 r. sygn. akt. I Ns [...] nakazującego opróżnienie przez T. B. lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w C. - wobec bezskutecznego trzykrotnego przymusowego leczenia z alkoholizmu (pkt 2); wniosku Komisji Miejskiej Rozwiązywania Problemów Alkoholowych z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie skierowania T. B. na przymusowe leczenie odwykowe z powodu alkoholizmu oraz orzeczenia Sądu o skierowaniu na leczenie przymusowe (pkt 3), kart informacyjnych z ośrodków leczenia odwykowego - na okoliczność ustalenia uzależnienia oraz leczenia T. B. (pkt 4). W oparciu o tak postawione zarzuty G. B. wniosła na zasadzie art. 132 k.p.a. o zmianę przez organ pierwszej instancji zaskarżonej decyzji w całości poprzez przyznanie jej świadczenia wychowawczego na małoletnią A. B. na rok 2017/2018 od dnia złożenia wniosku, ewentualnie, uchylenie przez organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zaskarżonej decyzji w całości i wydanie orzeczenia o przyznaniu świadczenia wychowawczego na małoletnią A. B. na rok [...] od dnia złożenia wniosku, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Rozpatrując odwołanie Kolegium na wstępie ustaliło następująco stan faktyczny: G. B. w dniu [...] sierpnia 2017 r. złożyła w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w C. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko A. B. (ur. [...] czerwca 2000 r.) Wskazała, że w skład rodziny wchodzi mąż T. B.. Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżącej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] została przyznana emerytura od dnia [...] kwietnia 2017 r. W dniu [...] kwietnia 2017 r. wypłacono [...] zł, natomiast w maju [...] zł. Z kolei przeciętny miesięczny dochód T. B. w 2016 r. wyniósł [...] zł (19.107,78 zł : 12 m-cy). Ponadto rodzina otrzymała zwrot z tytułu ulgi na dzieci w kwocie [...]zł (81,62 zł: 12 m-cy). Przeciętny miesięczny dochód rodziny w 2016 r. wyniósł [...] zł. Po doliczeniu dochodu osiągniętego przez stronę z tytułu przyznanej emerytury za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu tj. za maj 2017 r. w kwocie [...]z,ł dochód rodziny wyniósł [...] zł, a w przeliczeniu na osobę [...] zł (1.599,12 zł + [...] zł / 3 osoby). Strona zakwestionowała wliczanie do dochodu jej rodziny dochodów męża. Podniosła, że nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego i nie stanowią rodziny w rozumieniu przepisów ustawy. W ocenie Kolegium fakt odrębnego zamieszkiwania małżonków oraz nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego pozostaje bez wpływu na status prawny małżonków, a ten uwzględniany jest przy ocenie wypełnienia definicji rodziny zawartej w art. 2 pkt 16 ustawy. Niewątpliwie bowiem ustawodawca za istotny uznał status prawny osoby wnioskującej, a nie sytuację faktyczną, w jakiej się ona znajduje. Poza tym w świetle art. 2 pkt. 13 ustawy, przez osobę samotnie wychowującą dziecko rozumie się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu i osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Organ odwoławczy stwierdził, że G. B. nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, gdyż nie jest osobą rozwiedzioną, ani też nie pozostaje w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu. Organ zauważył, że strona w uzasadnieniu odwołania oświadczyła, iż złożyła wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie rozwiązania związku małżeńskiego. Jak stwierdziła wycofała się z tej sprawy z powodu gróźb kierowanych wobec niej przez męża. Jednocześnie na jej wniosek Sąd Rejonowy w C. postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. sygn. akt I Ns [...] zobowiązał T. B. do opuszczenia lokalu mieszkalnego położonego w C. przy ul [...]. Kolegium uznało, że bezspornym jest zatem, że strona nadal pozostaje w związku małżeńskim z T. B.. Tymczasem z cytowanych wyżej przepisów wynika, że małżonek, z którym rodzic wnioskujący o świadczenie wychowawcze nie ma orzeczonej separacji lub rozwodu, musi być zawsze uznany za członka tej rodziny. Nie ma również znaczenia fakt, iż małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. W świetle prawa odwołująca nadal bowiem pozostaje w związku małżeńskim z T. B. i z tej przyczyny organ zobligowany był do ustalenia dochodu rodziny wnioskodawczyni, uwzględniając dochód uzyskany przez jej współmałżonka, jako członka rodziny w rozumieniu art. 2 pkt. 16 ustawy. W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił dochód męża skarżącej osiągnięty w 2016 r. i zasadnie uznał, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni jest wyższy od obowiązującego kryterium dochodowego, które wynosi 800 zł. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji. Organowi temu nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów postępowania, ani naruszenia prawa materialnego w stopniu, które miałoby wpływ na wynik sprawy. G. B. – reprezentowana przez radcę prawnego A. B.-K. – wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. na powyższą decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W treści skargi skarżąca decyzji tej zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 4 ust. 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 3, w zw. z art. 15 ust. 1, w zw. z art. 2 pkt 12 i 16 ustawy, poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że członkiem rodziny, którego dochód podlega uwzględnieniu przy ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego, jest także mąż nieprowadzący wspólnego gospodarstwa domowego i niemieszkający wspólnie, mieszkający na stałe w innym miejscu, nieutrzymujący kontaktów i niebiorący udziału w wychowywaniu dziecka; 2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 4 ust. 1 w zw. z art. 22 ustawy poprzez jego niezastosowanie i odmowę przyznania świadczenia wychowawczego rodzicowi - faktycznemu opiekunowi dziecka; 3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 15 ustawy poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie ustalenia członków rodziny skarżącej oraz wysokości dochodu przy braku inicjatywy organu do dokonania własnych ustaleń. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi podniosła, że od 2013 r. T. B. przestał łożyć na utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego. Skutkowało to żądaniem zasądzenia alimentów, co nastąpiło wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] sierpnia 2013 r. Od dnia orzeczenia alimentów ich egzekucję prowadzi komornik sądowy poprzez ściągnięcie świadczenia z ZUS. Oprócz egzekwowanych alimentów w kwocie [...]zł T. B. nie łoży na utrzymanie rodziny i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze skarżącą i córką, nie utrzymuje kontaktów z córką, nie bierze udziału w jej wychowywaniu i opiece nad nią. Skarżąca podkreśliła, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w C. miał pełną wiedzę na temat sytuacji w jej rodzinie w związku z założeniem Niebieskiej Karty wobec przemocy i alkoholizmu. W związku z powyższym - zdaniem skarżącej - w okolicznościach niniejszej sprawy interpretacja organów obu instancji, iż małżonek, z którym rodzic wnioskujący o świadczenie wychowawcze nie ma orzeczonej separacji lub rozwodu, musi być zawsze uznany za członka tej rodziny, jest błędny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta przebiega w trybie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), przy czym w świetle art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W toku badania legalności zaskarżonego aktu administracyjnego sąd ocenia zatem, czy akt ten jest zgodny z przepisami prawa materialnego obowiązującymi w dniu jego wydania oraz, czy w istotny sposób nie narusza przewidzianych w k.p.a. oraz w ustawach szczególnych przepisów procedury administracyjnej. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa. Przypomnieć należy, że przedmiotem żądania skarżącej G. B. było przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko A. B.. Zasady i tryb przyznawania świadczeń wychowawczych reguluje ustawa z dnia [...] lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.). W myśl art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). Świadczenie wychowawcze przysługuje ww. osobom do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 3). Z art. 5 ust. 1 ustawy wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje uprawnionym osobom w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Zasadą jest przy tym, że przedmiotowe świadczenie na drugie i każde kolejne dziecko w rodzinie (do dnia ukończenia przez nie 18. roku życia) przysługuje niezależnie od wysokości dochodu rodziny. Przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uwarunkowane jest natomiast zachowaniem kryterium dochodowego. Art. 5 ust. 3 ustawy stanowi bowiem, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Natomiast zgodnie z ust. 4 cyt. artykułu, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200 zł. Definicja "pierwszego dziecka", do której odwołuje się art. 5 ust. 3 i 4 ustawy, została sformułowana w art. 2 pkt 14. W myśl tego przepisu pojęcie to oznacza jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia; w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2. W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym pozostaje, że A. B. jest pierwszym (jedynym) dzieckiem w rodzinie skarżącej. Nie jest ona przy tym dzieckiem niepełnosprawnym, w związku z czym przyznanie na nią świadczenia wychowawczego uwarunkowane było zachowaniem kryterium dochodowego w wysokości 800 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Istota sporu sprowadza się natomiast do ustalenia składu rodziny wnioskodawczyni, tj. do oceny, czy do rodziny tej należy zaliczać męża skarżącej T. B., czy też skarżąca winna być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko. Spór ten wynika z faktu, iż T. B. nie zamieszkuje wspólnie z G. B. oraz ich córką, i nie prowadzi wraz z nimi gospodarstwa domowego, jednak nadal pozostaje w związku małżeńskim ze skarżącą. Kwestia zaliczenia T. B. do rodziny wnioskodawczyni ma zaś istotne znaczenie, albowiem dochód tej rodziny uwzględniający dochód T. B., przekracza ww. kryterium ustawowe, pozbawiając skarżącą uprawnienia do wnioskowanego świadczenia na córkę. W ocenie Sądu, stanowisko organów administracji przyjęte w niniejszej sprawie znajduje oparcie w przepisach prawa i nie sposób mu odmówić słuszności. W świetle art. 2 pkt 1 ustawy pod pojęciem dochodu rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny, natomiast dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 ustawy. Z kolei w myśl art. 2 pkt 4 ustawy, dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny. Definicję rodziny zawiera natomiast pkt 16 powyższego artykułu stanowiąc, że oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Zauważyć należy, że zawarta w art. 2 pkt 16 ustawy definicja nie zawiera zwrotów niedookreślonych i nie pozostawia miejsca na ich swobodną interpretację. Organy nie zostały zatem uprawnione do badania, czy w danym stanie faktycznym zastosowanie definicji legalnej rodziny jest korzystniejsze dla strony, czy też należałoby odstąpić od tej definicji na korzyść innego rozumienia tego terminu. Wskazać należy, że przepisy ustawy w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny, przykładowo wspólnego gospodarowania. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od pozostawania przez małżonków w faktycznej separacji, są oni traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny. Osoby pozostające w związku małżeńskim są traktowane bowiem jako członkowie rodziny do czasu prawomocnego orzeczenia przez sąd separacji lub rozwodu. Prawidłowe jest zatem stanowisko przyjęte przez organy orzekające w niniejszej sprawie, iż w świetle definicji legalnej "rodziny", zawartej w ww. przepisie, członkiem rodziny, którego dochód podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny, jest małżonek strony pobierającej świadczenie wychowawcze, niezależnie od tego, czy osoby te prowadzą wspólne, bądź odrębne gospodarstwa domowe. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od pozostawania przez małżonków w faktycznej separacji, są oni traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 954/16; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1104/17 – dostępne w CBOSA). Potwierdzeniem słuszności powyższej interpretacji jest definicja "osoby samotnie wychowującej dziecko", zawarta w art. 2 pkt 13 ustawy, w myśl której za osobę taką uważa się wyłącznie: pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. A contrario z definicji tej wynika zatem, że osoba pozostające w związku małżeńskim, do czasu prawomocnego orzeczenia przez sąd rozwodu bądź separacji, nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, zaś jej małżonka nie można do tego momentu pomijać przy ustaleniu składu rodziny, nawet jeżeli w rzeczywistości z rodziną tą już nie zamieszkuje i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że pomimo, iż niekwestionowanym pozostaje, że T. B. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze skarżącą oraz ich córką, a także, że wraz z nimi nawet nie zamieszkuje, albowiem postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] marca 2015 r. sygn. akt I Ns [...] został zobowiązany do opuszczenia lokalu mieszkalnego, w sytuacji, gdy dotychczas małżeństwo skarżącej i T. B. nie zostało rozwiązane wskutek orzeczenia rozwodu, ani też nie doszło do prawomocnego orzeczenia separacji, T. B. nadal stanowi rodzinę skarżącej i jej córki w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy, a tym samym obowiązkiem organów było zaliczenie jego dochodu do dochodu tej rodziny. Z obowiązku ustalenia przez organy administracji dochodu rodziny skarżącej w taki sposób nie mogły natomiast zwolnić organów podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące relacji pomiędzy małżonkami. Chybiony jest w związku z powyższym zarzut skargi naruszenia art. 4 ust. 1 w zw. art. 22 ustawy poprzez odmowę przyznania świadczenia rodzicowi – opiekunowi faktycznemu dziecka. Przyjęcie, że jedno z rodziców pozostające w związku małżeńskim z drugim rodzicem i faktycznie wychowujące dziecko bez udziału tego drugiego rodzica jest opiekunem faktycznym dziecka wychowującym je samotnie, a w związku z tym przysługuje mu świadczenie wychowawcze, byłoby sprzeczne z przedstawiona wyżej legalną definicją rodziny. Przepis art. 22 ustawy dotyczy zaś sytuacji zbiegu prawa do świadczeń i w niniejszej sprawie nie ma zastosowania, gdyż o przedmiotowe świadczenie ubiega się tylko jedna osoba (skarżąca), a powodem decyzji odmownej jest przekroczenie kryterium dochodowego. W związku z powyższym za prawidłowe uznać należy zaliczenie do dochodu skarżącej ustalanego za 2016 r. (tj. za rok kalendarzowy poprzedzający okres świadczeniowy – art. 2 pkt 2 ustawy), dochodu uzyskanego w tym roku przez T. B. w łącznej wysokości - po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne - [...] zł (1.592,32 zł miesięcznie), która to kwota znajduje potwierdzenie w załączonej do akt sprawy informacji z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów (k. 27 akt adm.). Do dochodu rodziny prawidłowo też zaliczono kwotę zwrotu z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci w łącznej wysokości [...] zł (6,80 zł miesięcznie). Zasadne - w świetle dyspozycji art. 2 pkt 20 lit. "d" ustawy - było również uznanie za dochód uzyskany przyznanej skarżącej od dnia [...] kwietnia 2017 r. emerytury (k. 29 akt adm.) i doliczenie tego dochodu do dochodu rodziny ustalanego za 2016 r. w sposób określony w art. 7 ust. 3 ustawy, tj. przy uwzględnieniu kwoty emerytury z maja 2017 r.(893,44 zł) jako miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Prawidłowość powyższych obliczeń w konsekwencji potwierdza również słuszność końcowego ustalenia, iż miesięczny dochód rodziny skarżącej w 2017 r. wynosił [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...]zł, która przekracza wartość kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy. W tym stanie rzeczy orzeczoną odmowę przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, uznać należy za zasadną. Sąd oddalił zawarty w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącej z dnia [...] maja 2018 r. wniosek o dopuszczenie dowodu z odpisu pozwu z [...] maja 2018 r. o ustanowienie rozdzielności majątkowej pomiędzy G. B. i T. B. z datą wsteczną, tj. od [...] kwietnia 2015 r. (k. 25-29), gdyż dotyczy on zdarzenia mającego miejsce już po wydaniu zaskarżonej decyzji, a nadto nawet ewentualne uwzględnienie tego powództwa przez sąd powszechny nie miałoby wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Pozostawanie małżonków w ustroju wspólności bądź rozdzielności majątkowej pozostaje bowiem bez wpływu na omówioną wyżej definicję rodziny z art. 2 pkt 16 ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło