II SA/Lu 154/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie scalenia gruntów I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] maja 2001 r., nr [...] Starosta C. zatwierdził projekt scalenia gruntów obrębu R., gmina S., o łącznej powierzchni [...] ha. Decyzja ta stała się ostateczna. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. K. K. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów poprzez objęcie scaleniem stanowiącej jego własność zabudowanej nieruchomości bez uzyskania jego zgody. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty C. z dnia [...] maja 2001 r., nr [...], zatwierdzającej projekt scalenia gruntów obrębu R., gmina S., w części dotyczącej gospodarstwa rolnego K. K. (działki oznaczone po scaleniu numerami [...]). Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją kolegium z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] listopada 2011 r. zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 90/12. W uzasadnieniu wyroku Sąd zobowiązał organ do należytego wyjaśnienia, czy należąca do skarżącego działka nr [...], zabudowana budynkiem mieszkalnym oraz gospodarczym, objęta była scaleniem, a jeżeli tak, to również, czy skarżący wyraził na to zgodę, przy uwzględnieniu, iż w świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego zgoda właściciela gruntów zabudowanych, o jakich mowa w art. 2 ust. 3 ustawy, na objęcie ich scaleniem nie może być domniemana, lecz musi być udzielona wyraźnie, ustnie lub na piśmie, przy czym ustne wyrażenie zgody powinno być utrwalone w protokole włączonym do akt sprawy (przykładowo wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 1995r., II SA 2424/93, ONSA 1996, nr 2, poz. 77 oraz wyrok NSA z dnia 6 listopada 2007 r., II OSK 1430/06). Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło nieważność decyzji Starosty C. z dnia [...] maja 2001 r., nr [...] w części dotyczącej działki nr [...] z uwagi na brak wymaganej prawem zgody właściciela tej działki K. K. na objęcie tej działki postępowaniem scaleniowym. Następnie Starosta C. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie scalenia gruntów obrębu R., gmina S. obejmujące działki: nr [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 105 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749 ze zm.), Starosta C. umorzył postępowanie dotyczące scalenia gruntów obrębu R., gmina S. obejmujące działki: nr [...] ha. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że właściciele zabudowanych działek nr [...], zapytani o to, czy wyrażają zgodę na objęcie tych działek ponownym postępowaniem scaleniowym, nie wyrazili na to zgody, natomiast K. K. domagał się "przesunięcia" swojej działki na dawne miejsce. Organ stwierdził, że w związku z powyższym nie ma możliwości zmiany granicy pomiędzy działkami nr [...]. Brak zgody właścicieli działek zabudowanych na objęcie tych działek postępowaniem scaleniowym oraz związany z tym brak możliwości przesunięcia granicy między działkami nr [...] skutkuje umorzeniem postępowania w stosunku do działek nr [...] jako bezprzedmiotowego. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...]. Powołując się na treść art. 2 ust. 3 powołanej ustawy o scaleniu i wymianie gruntów, organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że właściciele zabudowanych działek nr [...] nie wyrazili zgody na objęcie ich gruntów ponownym postępowaniem scaleniowym, dlatego też Starosta C. miał obowiązek umorzyć wszczęte z urzędu postępowanie scaleniowe w stosunku do działek nr [...], a w konsekwencji, wobec braku możliwości zmiany granicy pomiędzy działkami nr [...] – również w stosunku do działki nr [...]. W skardze na powyższą decyzję K. K. zarzucił odejście od tego, co było przedmiotem jego żądania, a mianowicie stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej z dnia [...] maja 2001 r. oraz wykorzystywanie innych instytucji prawnych, aby uniknąć wypowiadania się odnośnie do jego żądania zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 90/12. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty C. z dnia [...] maja 2001 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów obrębu R., gmina S. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów. Tryb i zasady scalenia gruntów zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749). Zgodnie z art. 2 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy z dnia 28 marca 1982 r. grunty zabudowane mogą być scalone tylko na wniosek właściciela i pod warunkiem rozbiórki lub przeniesienia przez niego zabudowań w oznaczonym terminie, albo wyrażenia zgody na dokonanie rozliczenia wartości zabudowań w gotówce lub w innej formie. Zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny i praktyki zgoda taka nie może być domniemana, lecz musi być udzielona wyraźnie, ustnie lub na piśmie przy czym ustne wyrażenie zgody powinno być utrwalone w protokole włączonym do akt sprawy. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego Starosta C. dnia [...] października 2012 r. i [...] listopada 2013 r. wystosował zawiadomienie do stron o wszczęciu z urzędu postępowania scaleniowego. Właściciele zabudowanych działek nr [...] nie wyrazili zgody na wszczęcie postępowania i wnieśli o pozostawienie granic działek w stanie dotychczasowym bez zmian. K. K., właściciel działki nr [...] wniósł o przesunięcie działki na "dawne miejsce". Oceniając zasadność umorzenia postępowania scaleniowego podzielić należy stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. o braku przesłanek z bezwzględnie obowiązujących powołanych wcześniej przepisów art. 2 ust. 3 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów. W stanie faktycznym sprawy – wszczęcia z urzędu postępowania scaleniowego obejmującego także grunty zabudowane, obowiązkiem organu administracji było uzyskanie zgody właścicieli gruntów na wszczęcie takiego postępowania. Brak takiej zgody uzasadniał w myśl art. 61 § 2 k.p.a. umorzenie postępowania. Wyrażanie zgody strony jest warunkiem podstawowym prowadzenia postępowania wszczętego wbrew przepisom prawa materialnego bez wniosku strony. Zgodnie z tym przepisem bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 105 § 1 k.p.a. zachodzi, gdy brak jest jednego z elementów stosunku materialno – prawnego wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż dotyczą one innego postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej z 2001 r. toczącego się po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. (sygn. akt II SA/Lu 90/12). Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddalił skargę jako niezasadną. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wydane zostało na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 19 i 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013, poz. 461).