II SA/Lu 166/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...]r., rep. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania R.P. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] r., znak: [...] o odmowie przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. R. P. w dniu 29 października 2010r. wniósł o przyznanie mu takiego świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu babcią - J. M. Organy obu instancji nie uwzględniły wniosku, gdyż ustaliły, że opiekę taką ma możliwość sprawować matka wnioskodawcy (córka J.M.) – M. P., jako osoba w pierwszej kolejności zobowiązana do alimentacji. W toku postępowania, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego ustalono, że J. M. mieszka razem z córką oraz z dwoma wnukami – R. oraz D. Córka nie pracuje, ponieważ opiekuje się niepełnosprawnym synem D. - pobiera z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne. J. M. wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, przy czym poza wnukami i córką nie posiada innych zstępnych. R.P. podnosił, że brat D. leczy się w [...] w Klinice Leczenia Otyłości i oczekuje na operację zmniejszenia żołądka. Przeprowadzenie operacji będzie wiązało się z wyjazdem matki i koniecznością sprawowania opieki nad babcią. R. P. na co dzień pomaga babci podając jej leki, robiąc zakupy, zaprowadzając ją do lekarzy, rozpalając w piecu. Odnosząc się do powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że argumentacja R.P. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż z załączonego do akt sprawy skierowania do Kliniki Chirurgicznego Leczenia Otyłości z dnia [...]r. i z kuponu z książeczki usług medycznych wynika, że "usługa" została wykonana, nie zachodzi więc potrzeba sprawowania opieki nad babcią przez R. P., zaś opiekę taką może sprawować jego matka. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 17 ust. 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych i podniósł, że przyznanie świadczenia wnukowi J.M. byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby ustalono, że jego matka M. P. nie jest w stanie sprawować nad nią opieki. Dodatkowo organ podniósł, że R. P. i nie wykazał, iż zrezygnował z zatrudnienia bądź że nie podejmuje go z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad babcią. W ocenie organu zakres czynności, które podejmuje on względem babci nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia i nie uniemożliwia podjęcia pracy. Natomiast istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić podejmując zatrudnienie, gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. R. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, że wbrew ustaleniom organów, brat D. nie został poddany operacji zmniejszenia żołądka – ma to nastąpić wiosną 2011r. - wówczas jego matka wyjedzie do Kliniki, natomiast babcia pozostanie bez opieki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ nie ustalił wyczerpująco stanu faktycznego sprawy, a rozstrzygnięcia należycie nie uzasadnił, uchybiając przepisom art. 7, 77 i 107 § 3 kpa. Przepisy te stanowią, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej ma zatem obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Mając na uwadze przepisy prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy oraz jakie dowody należy przeprowadzić w celu udowodnienia tych faktów (art. 7 kpa) Zgodnie natomiast z przepisem art.77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia z urzędu wszelkich niezbędnych czynności w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, by na jego podstawie ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Odzwierciedlenie poczynionych w powyższy sposób ustaleń powinno znaleźć się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, które obejmuje wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 kpa) W niniejszej sprawie, organ odwoławczy - zobligowany do samodzielnego prowadzenia postępowania dowodowego na podstawie art. 136 kpa - nie wykazał przesłanek i nie uzasadnił należycie odmowy przyznania R. P. świadczenia pielęgnacyjnego, naruszając powołane przepisy, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie w ustępie 1a przepis ten stanowi, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jedynie wówczas, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. W świetle powołanych przepisów, obowiązkiem organów w niniejszej sprawie było dokładne ustalenie czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, umożliwiające przyznanie R.P. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania przez niego opieki nad babcią J. M.. Analizując sprawę stwierdzić należy, że organ nie wyjaśnił należycie odmowy przyznania tego świadczenia. Organ uznał, że opiekę nad J. M. może sprawować jej córka – M. P. – zachodzi więc negatywna przesłanka wymieniona w art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodatkowo organ przyjął, że R. P. nie musi rezygnować z (podjęcia) zatrudnienia, gdyż zakres sprawowanych wobec babci czynności, które sam wskazał, tego nie wymaga. Z akt sprawy wynika jednak, że R. P. w okresie od 1 listopada 2009r. do 31 października 2010r. otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad babcią (decyzja MOPR w [...] z dnia [...]r., k. 38 akt amin.), a obecnie wnosi o przyznanie takiego świadczenia za dalszy okres (wniosek z dnia 15 listopada 2011r., k.11). Przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do tej okoliczności, pomimo iż skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia bezpośrednio po okresie, w którym świadczenie takie pobierał. Organ powinien był dokładnie ustalić, czy i w jakim stopniu zmieniły się okoliczności sprawy, które poprzednio pozwalały na przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, a obecnie stanowią podstawę odmowy jego przyznania – również z aktualizacyjnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 15 listopada 2010r. (k.11-12) nie wynika, by organ badał, w jakim stopniu sytuacja rodziny skarżącego uległa zmianie. Brak wyjaśnienia przez organ odmiennej – w stosunku do poprzedniej - oceny wniosku skarżącego, stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wyrażonej w art. 8 kpa. Naruszenie tej zasady oraz wskazanych przepisów art. 7, 77 i 107 § 3 kpa prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji.