II SA/Lu 1669/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Asesor WSA Małgorzata Fita-Mazurek, Protokolant Przemysław Gumieniak, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2004 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia {...} grudnia 2002 r. Nr {...} w przedmiocie rejestracji pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Starosty z dnia {...} listopada 2001 r. nr {...}. Postanowieniem z dnia [...] wydanym z upoważnienia Starosty, wznowiono z urzędu na podstawie art. 147 i art. 150 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 8 kpa postępowanie w sprawie zarejestrowania samochodu osobowego marki Ford Escort pod nr rej. [...] na nazwisko K. K. decyzją ostateczną zawartą w dowodzie rejestracyjnym z dnia [...] listopada 2002 r., nr blankietu [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia podniesiono, że przedmiotowy samochód został zarejestrowany "na podstawie dokumentów prawem wymaganych". Poprzednio pojazd był zarejestrowany w Urzędzie Miejskim pod nr rej. [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...] Urząd Miasta uchylił ostateczną decyzję z dnia [...] czerwca 1997 r. w przedmiocie rejestracji i nie wyraził zgody na zarejestrowanie. Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Starosty, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i 8 kpa uchylono w/w decyzję ostateczną z dnia 23 listopada i odmówiono rejestracji przedmiotowego pojazdu. Motywy tej decyzji powielają w zasadzie uzasadnienie postanowienia o wszczęciu postępowania. Organ dodatkowo podniósł, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2001 r. Urząd Miasta ustalił, że "/.../ dokumenty, na podstawie których został zarejestrowany pojazd są fałszywe, pieczątki firmowe i imienne są nieprawdziwe oraz podrobione podpisy osób". Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji wniesionego przez K. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało ją w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...]. W uzasadnieniu tej decyzji w sposób szczegółowy przedstawiono stan faktyczny związany z przedmiotowym samochodem. Podniesiono m.in., że pojazd ów pierwotnie zarejestrowany był na nazwisko P. S., następnie na nazwisko K. W., później na nazwisko P. P., a ostatnio na nazwisko skarżącego. Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, że w grę wchodziła przesłanka unormowana w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Ta przesłanka /łącznie z przesłanką z art. 145 § 1 pkt 1 kpa/ była podstawą wznowienia postępowania. Również ta druga przesłanka – a więc wydanie decyzji w oparciu o fałszywe dokumenty – miałaby zastosowanie w sprawie, skoro poza sporem jest /i poza oceną organów administracji publicznej/ okoliczność, że pierwsza rejestracja pojazdu w Polsce nastąpiła w oparciu o sfałszowane dokumenty. Sfałszowanie tych dokumentów zostało stwierdzone przez organ wymiaru sprawiedliwości, zatem ta kwestia nie podlega dyskusji w postępowaniu administracyjnym. Jeżeli pierwsza rejestracja była dotknięta taką wadą, to wada ta przenosiła się na wszystkie następne, gdyż zasadą w systemie ewidencjonowania pojazdów w Polsce jest, że podstawą każdej następnej rejestracji jest poprzednia rejestracja. Z tego punktu widzenia przesłanka fałszu dokumentów /będących podstawą rejestracji/ koresponduje z przesłanką wzruszenia decyzji będącej podstawą wydania decyzji ocenianej w trybie wznowienia postępowania /art. 145 § 1 pkt 8 kpa/. Zasadnicza różnica między nimi polega na tym, że aby zaistniała pierwsza z przesłanek konieczne jest stwierdzenie fałszu dokumentów /dowodów/, natomiast dla zaistnienia drugiej z analizowanych /art. 145 § 1 pkt 8 kpa/ potrzebne jest jeszcze wzruszenie decyzji ostatecznej. Pogląd ten odnosi się wyłącznie do analizowanej sytuacji, bowiem na gruncie innych ustaw materialnych może się on okazać nieprzydatny. Kolegium nie podzieliło stanowiska skarżącego, iż wzruszenie jego rejestracji było przedwczesne i najpierw należało wzruszyć każdą następną po pierwszej rejestrację. Biorąc pod uwagę, że samochód skarżącego został sprowadzony do Polski na podstawie fałszywych dokumentów, można uznać, że wada fałszu dokumentów dotyka tego pojazdu na trwałe. Nie mógł on bowiem legalnie zostać wprowadzony do obrotu krajowego, a zatem każda z transakcji, której przedmiotem był ten pojazd, sama w sobie jest wadliwa. Można zatem zaakceptować pogląd, że wada fałszu dokumentu miała bezpośredni wpływ na ocenę legalności rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego, a w konsekwencji – że już wzruszenie pierwszej rejestracji w Polsce może być traktowane jako okoliczność wypełniająca dyspozycję art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Powyższe rozważania utraciły swoją aktualność na dzień rozpatrywania sprawy przez Kolegium, gdyż w dacie orzekania wszystkie rejestracje poprzedzające rejestrację na rzecz skarżącego zostały już wzruszone. Za chybioną uznano argumentację skarżącego odnoszącą się do przesłanki wznowienia unormowanej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Przepis ten dotyczy wyjścia na jaw nowej okoliczności lub dowodu istniejących w dacie wydania decyzji ale nieznanych organowi, który ją wydał. Skarżący jest zdania, że tym dowodem lub okolicznością jest decyzja Prezydenta Miasta wzruszająca pierwszą rejestrację pojazdu w Polsce. Tymczasem chodzi tu o okoliczność fałszu dokumentów, która to okoliczność istniała w dacie rejestracji pojazdu przez Starostę ale była mu nieznana. Okoliczność ta nie tylko zresztą istniała, ale była już udowodniona, bowiem prokurator zakończył dochodzenie postanowieniem z dnia 20 września 1998 r., a Starosta rejestrował pojazd w dniu [...] listopada 2000 r. Decyzję powyższą zaskarżył do Sądu K. K., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że mimo, iż miał interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa, nie brał udziału w postępowaniach dotyczących uchylenia poprzednich decyzji w zakresie zarejestrowania samochodu. Zarzucił nadto niewyjaśnienie sprawy oraz naruszenie przepisów art. art. 7, 8, 9, 75 § 1 i 77 § 1 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazanymi w niej podstawami prawnymi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Decyzje w obu instancjach zapadły po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną wydaną z upoważnienia Starosty z dnia [...] listopada 2000 r. o rejestracji na nazwisko K. K. samochodu marki Ford Escort. Z uwagi na to, że postępowanie wznowieniowe wszczęto z urzędu, organ będąc jego gospodarzem związany był podstawami wskazanymi w postanowieniu o wszczęciu postępowania. Postanowienie to stanowiło podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy /art. 149 § 2 kpa/. W pierwszej kolejności należało zatem wyjaśnić czy ziściły się ustawowe przesłanki wznowienia, umożliwiające wzruszenie decyzji ostatecznej, tj. przesłanki pozytywne /rozstrzygnięcia sprawy decyzją ostateczną oraz wystąpienie podstawy wznowieniowej określonej w postanowieniu/ i przesłanki negatywne /przesłanka terminu – art. 146 § 1 kpa oraz przesłanka określona w art. 146 § 2 kpa/. Jeżeli chodzi o przesłanki pozytywne, to nie ulega wątpliwości, że zaistniała pierwsza z nich, a mianowicie w obrocie prawnym występowała decyzja ostateczna o zarejestrowaniu przedmiotowego samochodu na nazwisko skarżącego. Co się zaś tyczy drugiej z przesłanek pozytywnych, to zauważyć należy, że organ związany jest podstawą wznowieniową i jej uzasadnieniem zawartym w postanowieniu o wznowienia postępowania. Oznacza to, że nie jest możliwa zmiana podstawy wznowieniowej w decyzji wydanej w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 kpa. W postanowieniu o wznowieniu postępowania wymienia się dwie podstawy wznowieniowe, tj. art. 145 § 1 pkt 1 kpa /"dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności, okazały się fałszywe"/ oraz art. 145 § 1 pkt 8 kpa /"decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione"/. O ile chodzi o podstawę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 kpa, to stwierdzić należy, ze organ I instancji nie wykazał, iż ona wystąpiła. Wyrazem tego jest pominięcie owej podstawy w osnowie decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. i przyznanie w jej uzasadnieniu, że zarejestrowania samochodu w dniu [...] listopada 2000 r. dokonano na nazwisko K. K. "/.../ na podstawie wymaganych prawem dokumentów /.../", a nadto niedopuszczalne zastąpienie pierwotnej podstawy wznowieniowej – podstawą określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Organ wszczynający postępowanie wznowieniowe z urzędu, nie może dowolnie zmieniać podstawy wznowienia podanej w postanowieniu, bowiem wskazaną w nim podstawą jest związany. W kontekście podstawy wznowieniowej przytoczonej w postanowieniu z dnia [...] lipca 2001 r. /art. 145 § 1 pkt 1 kpa/ i stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] listopada 2001 r. uznać należy, że organy decyzyjne przyznały, iż w dacie wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2000 r., spełnione zostały warunki do zarejestrowania przedmiotowego pojazdu na podstawie art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm./ oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów /Dz.U. Nr 59, poz. 632 ze zm./ - w ich brzmieniu obowiązującym w dniu wydania w/w decyzji ostatecznej. K. K. przedłożył bowiem umowę kupna-sprzedaży samochodu zawartą z poprzednim właścicielem /P. P. i dowód rejestracyjny wydany na poprzednika. Nie spełniona została również podstawa wznowieniowa podana przez organ I instancji /art. 145 § 1 pkt 8 kpa/ i uzasadniona tym, że "Urząd Miasta decyzją /.../ z dnia [...] czerwca 2001 r. uchylił swoją decyzję z dnia [...] czerwca 1997 r. o rejestracji /.../". Organ I instancji nie wziął bowiem pod uwagę przed wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2001 r., że przedmiotowy pojazd zarejestrowany był kilkakrotnie przez różne organy /pierwotnie na nazwisko P. S., później na nazwisko K. W., następnie na nazwisko P. P., a ostatecznie na nazwisko skarżącego/. W dacie wydania tej decyzji uchylona była jedynie decyzja o rejestracji pojazdu na nazwisko P. S. /por. decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta z dnia [...] czerwca 2001 r./. Uchylenie tej decyzji nie mogło jednak stanowić podstawy do wydania przez organ I instancji w przedmiotowej sprawie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, gdyż w świetle przywołanych wcześniej przepisów prawa materialnego skarżący zobowiązany był przedłożyć w celu rejestracji wyłącznie dowód rejestracyjny wydany na nazwisko osoby, od której samochód nabył /tj. od P. P./. Niesporne jest również, że dokument taki przedłożył. W dacie wznowienia postępowania, jak również w dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. istniała ostateczna decyzja o rejestracji pojazdu na poprzednika skarżącego /P. P./. Jak wynika z akt sprawy decyzja ta, po wznowieniu postępowania została uchylona dopiero decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta. Jedynie uchylenie tej ostatniej decyzji mogło stanowić podstawę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Tak się jednak nie stało, co oznacza, że decyzja pierwszoinstancyjna zapadła z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 2 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczność, że przed wydaniem przez Kolegium decyzji zaskarżonej do Sądu, wszystkie poprzednie rejestracje zostały uchylone, nie ma znaczenia prawnego. Gospodarzem postępowania wznowieniowego wszczętego z urzędu był bowiem Starosta i on zdecydował /błędnie/, że podstawę wznowienia może stanowić uchylenie pierwotnej rejestracji na nazwisko P. S. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ należało orzec jak w sentencji.