II SA/Lu 169/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 maja 2012 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] listopada 2011 r., przyznającą K. M. zasiłek rodzinny na dziecko – O. M. w kwocie 68 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. i odmawiającą przyznania za ten okres dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W decyzji pierwszoinstancyjnej organ podniósł, iż z uwagi na fakt, że od dnia 6 sierpnia 2011 r. odwołująca się pozostaje w związku małżeńskim z D. M., to w świetle art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej ustawą), oznacza to, że wnioskowany dodatek do zasiłku rodzinnego nie przysługuje. W odwołaniu od tej decyzji K. M. wskazała, że zgodnie z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., stan cywilny osoby ubiegającej się o świadczenie pozostaje bez znaczenia dla jego przyznania. W uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, organ odwoławczy wskazał, że powołany przez odwołującą się wyrok Trybunału nie dotyczył wprost definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, zawartej w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Chodziło w nim bowiem o świadczenia z tytułu zaliczki alimentacyjnej, a nie o świadczenia rodzinne. W ocenie organu, pogląd Trybunału wyrażony w powołanym wyroku nie może być stosowany automatycznie do innych stanów faktycznych. W skardze na powyższą decyzję K. M. zażądała jej uchylenia, zarzucając niezgodność z prawem i wskazując, że stan cywilny rodzica pozostaje bez znaczenia dla przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie są decyzje administracyjne odmawiające skarżącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania córki O. M., wydane w oparciu o dyspozycję art. 11a ust. 1 w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią art. 8 pkt 3 lit. a/ ustawy, do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Z kolei z przepisu art. 11a ustawy wynika, iż wskazany dodatek przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko została zawarta natomiast w art. 3 pkt 17a ustawy. Przepis ten stanowi, że osobą tą jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, K. M. jest matką pięcioletniej O. M., której ojciec jest nieznany. Zamieszkuje wraz z córką oraz mężem D. M. W ocenie organów, okoliczność, że skarżąca jest osobą zamężną i wychowuje córkę razem z mężem wyklucza przyjęcie, że jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy, co zdecydowało o odmowie przyznania uprawnień do przedmiotowego świadczenia. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie tego stanowiska nie podziela. Przede wszystkim, dokonując wykładni wskazanego przepisu, nie można pominąć stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonego w wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt P 18/06, (Dz. U. z dnia 7 lipca 2008 r. Nr 119, poz. 770), zgodnie z którym, art. 2 pkt 5 lit. a/ ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim oraz osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Nieuprawnione jest stanowisko organu odwoławczego, że skoro przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r. odnosi się wprost do spraw uzyskania prawa do zaliczki alimentacyjnej, to nie ma on zastosowania do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niewątpliwie bowiem zakwestionowana powyższym wyrokiem definicja osoby samotnie wychowującej dziecko użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, powinna zostać tak samo zinterpretowana na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Innymi słowy, definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być interpretowana odmiennie. Art. 2 ust. 5 lit. a/ ustawy o zaliczce alimentacyjnej ma bowiem charakter blankietowy. Cechą tego rodzaju przepisów jest to, że przewidując powstanie określonych skutków prawnych, łączą ich zaistnienie z okolicznościami określonymi w innych przepisach. Przepisy blankietowe nie rozstrzygają zatem samodzielnie pewnych kwestii, lecz wydawane rozstrzygnięcia uzależniają od postanowień innych przepisów. Z tego względu przepis, do którego ustawodawca odsyła, powinien być interpretowany analogicznie zarówno na gruncie ustawy macierzystej, jak i ustawy, w której występuje odesłanie. Skoro zatem definicja osoby samotnie wychowującej dziecko zawarta w art. 3 pkt 17a ustawy uznana została za niekonstytucyjną na gruncie ustawy o zaliczce alimentacyjnej, to tak samo należy ją ocenić dla potrzeb ustalania zaistnienia przesłanek do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka (tak wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 września 2010 r., II SA/Lu 353/10, niepubl.). Należy zatem podzielić stanowisko skarżącej, że jej mąż, nie będący ojcem jej córki O. M., nie ma obowiązku alimentacyjnego wobec tego dziecka. Fakt zawarcia nowego związku małżeńskiego przez rodzica samotnie wychowującego dziecko nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem dziecka. Dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Dla takiej oceny nie ma znaczenia okoliczność, iż matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., Sąd uznał, iż organy, odmawiając skarżącej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka jedynie na tej podstawie, iż pozostaje ona w związku małżeńskim, naruszyły przepisy prawa materialnego tj. art. 11a ust. 1 w związku z art. 3 pkt 17a ustawy, albowiem dokonały niekonstytucyjnej wykładni art. 3 pkt 17a tejże ustawy. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., Poz. 270), uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Rozpoznając ponownie sprawę, organy uwzględnią wyrażoną przez Sąd ocenę prawną, a w szczególności wykładnię art. 3 pkt 17a ustawy i wyda rozstrzygnięcie na podstawie właściwych przepisów prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.