II SA/Lu 171/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego postanowieniem z dnia 2 lipca 2010 r. przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi ponad kwotę 200 złotych. W pozostałym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol PPF datowanym na dzień 15 listopada 2010 r. ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy tym razem w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Referendarz sądowy stwierdził, że: Na wstępie należy wyjaśnić, że mimo tego, iż na druku PPF strona skarżąca podkreślił, że wnosi o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych to uznać należy, że w istocie wnosi o zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Wynika to z treści uzasadnienia wniosku z dnia 15 listopada 2010 r. (pkt 4 druku PPF) gdzie strona skarżąca wywodzi, że nie jest w stanie uiścić kwoty 100 złotych, którą to kwotę uiścić ma na obecnym etapie niniejszego postępowania tytułem opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem oraz z pisma pełnomocnika strony skarżącej z dnia 2 listopada 2010 r. (k. 112). Zgodnie z unormowaniem art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Postanowienia dotyczące prawa pomocy są postanowieniami niekończącymi postępowania w sprawie, czyli takimi, które na mocy powyższego unormowania mogą być uchylane i zmieniane w skutek zmiany okoliczności sprawy. Tak więc kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest nowym wnioskiem ale wnioskiem złożonym w trybie art. 165 p.p.s.a. czyli wnioskiem zmierzającym do weryfikacji poprzedniego postanowienia dotyczącego prawa pomocy wskutek zmiany okoliczności sprawy (por. tezę 3 postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 106/08 – Lex nr 471131). Tym samym wniosek strony skarżącej datowany na dzień 15 listopada 2010 r. traktować należy jako wniosek o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 lipca 2010 r. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy z wysokością obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por. tezę 1 postanowienia NSA z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 153/08 - Legalis). Ponadto ustalenia wymaga także wpływ obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na sytuację materialną strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. Opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem wynosi 100 złotych (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – DZ.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192). Na podstawie oświadczenia strony skarżącej referendarz sądowy ustalił, że strona skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 i utrzymuje się z otrzymywanego przez siebie zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] złotych netto i emerytury żony w kwocie [...] złotych brutto. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego strony skarżącej wynosi [...] lub [...] złotych brutto. Strona skarżąca podkreśliła, że na leki dla siebie i żony miesięcznie wydaje kwotę [...] złotych zaś resztę środków finansowych przeznacza na poczet kosztów utrzymania i spłatę kredytu. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów źródłowych wynika, że strona skarżąca posiada kredyt bankowy zaciągnięty w 2006 r. na remont mieszkania (k. 58 - 60), który spłacany jest w ratach malejących do dnia 10 września 2014 r.,a rata spłaty którego w miesiącu listopadzie bieżącego roku wynosi [...] złote zaś w miesiącu grudniu [...] złotych (k. 48) oraz pożyczkę zaciągniętą na cele konsumpcyjne w dniu 10 marca 2010 r. na kwotę [...] złotych. Z pożyczki tej strona skarżąca spłaciła dwa kredyty w łącznej kwocie [...] złotych (k. 61 - 64) a kwotę [...] złotych przekazała córce. Pożyczka spłacona ma zostać do dnia 6 marca 2015 r. (k. 61). Porównując sytuację materialną strony skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wynikającą z wniosku strony skarżącej, który rozpoznany został postanowieniem z dnia 2 lipca 2010 r. do sytuacji materialnej przedstawionej we wniosku z dnia 15 listopada 2010 r. stwierdzić należy, że strona skarżąca utraciła prawo do zasiłku rehabilitacyjnego. W ocenie referendarza sądowego strona skarżąca nie wykazała jednak, że jej sytuacja materialna uległa zmianie na tyle aby można było przyjąć, iż uiszczenie opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla niej i jej żony. Nie można bowiem uznać aby sytuacja materialna strony skarżącej i jej rodziny uległa zasadniczej zmianie (por. postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 653/08 - Legalis). Strona skarżąca nadal bowiem spłaca zobowiązania cywilnoprawne, czym m.in. uzasadniła wniosek z dnia 15 listopada 2010 r., w przypadku których rata spłaty tylko jednego z nich jest ponad dwukrotnie wyższa od kwoty opłaty kancelaryjnej. Skoro zaś kwota opłacanej raty kredytu jest dwukrotnie wyższa od kwoty opłaty kancelaryjnej nie można przyjąć aby uiszczenie opłaty spowodowało uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla strony skarżącej i jej żony. Ponadto zwrócić należy uwagę na to, że wydatkowanie posiadanych środków finansowych na spłatę zobowiązań prywatnoprawnych (rat kredytu czy pożyczki) bez uwzględnienia kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym jest naruszeniem równości w traktowaniu swoich powinności finansowych. Takie działanie nosi znamiona wyzbywania się zdolności do zapłaty kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 186/08 - Legalis). Preferencyjne zaś traktowanie należności prywatnoprawnych (rat kredytu czy pożyczki) wobec należności publicznoprawnych, do których zalicza się opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnianiem, nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09 – Lex nr 582452). Na fakt, że spłata zobowiązań prywatnoprawnych kosztem zobowiązań publicznoprawnych nie uzasadniania przyznania stronie skarżącej prawa pomocy zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w postanowieniu z dnia 2 lipca 2010 r. (k. 79 - 80). Podkreślić również należy, że w dniu 10 marca 2010 r. a więc już po wszczęciu niniejszego postępowania i na siedem dni przed otrzymaniem wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi strona skarżąca zaciągnęła pożyczkę na cele konsumpcyjne w kwocie [...] złotych. Pożyczka ta przeznaczona została na spłatę dwu kredytów w łącznej wysokości [...] złotych (co wynika z umowy pożyczki Nr [...]) zaś kwotę [...] złotych strona skarżąca przekazała córce. Tym samym z powyższej pożyczki stronie skarżącej pozostaje kwota [...] złotych. W postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy zakończonym postanowieniem z dnia 2 lipca 2010 r. strona skarżąca oświadczyła, że środki te ma zamiar przeznaczyć na spłatę "innych zobowiązań", nie precyzując jakich. We wniosku z dnia 15 listopada 2010 r. strona skarżąca nie wypowiedziała się, co do tego jak kwotę tę zagospodarowała. Jednocześnie zwrócić należy uwagę na to, że jak zauważył to w uzasadnieniu postanowienia z dnia 2 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, spłata "innych zobowiązań" nie uzasadnia zwolnienia strony skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Kwota ta powinna być więc przeznaczona na koszty niniejszego postępowania. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że nie można przyjąć aby uiszczenie przez stronę skarżącą opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem spowodowało uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla niej i jej żony gdy spłaca ona zobowiązanie prywatnoprawne w kwocie przewyższającej wysokość kwoty, którą uiścić powinna tytułem kosztów sądowych. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.