II SA/Lu 179/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2008 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] L. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] r. znak [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy na podstawie art. 106 ust. 1 i 4, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w przedmiocie odmowy przyznania M. W. świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego. Organ odwoławczy, podzielając ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji, powołał się w uzasadnieniu swojej decyzji na treść 39 ust. 1 i ust. 2 oraz na art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, określające podstawy prawne przyznania zasiłku celowego, a także na art. 11 ust. 2 cyt. ustawy, wskazując na brak jakiejkolwiek współpracy wnioskodawcy z pracownikami socjalnymi Ośrodka Pomocy Społecznej. W szczególności wskazał na wielokrotne, bezskuteczne próby skontaktowania się z wnioskodawcą (z dnia [...] października 2007 r., [...] października 2007 r., [...] października 2007 r. [...] listopada 2007 r. oraz [...] grudnia 2007 r.). W konsekwencji organ, powołując się na art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, uzależniający przyznanie świadczenia od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz na art. 4 cyt. ustawy, nakładający na wnioskodawcę obowiązek współdziałania osób korzystających z pomocy, a także na art. 11 ust. 2 cyt. ustawy, który upoważnia organ do odmowy przyznania świadczenia w sytuacji brak współdziałania osoby lub rodziny w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, stwierdzając brak współdziałania M. W., utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Odnośnie wniosku M. W. o wyłączenie pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, który, wobec braku podstaw prawnych wyłączenia, oddalił wniosek skarżącego w tym przedmiocie. M. W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazał na brak po jego stronie obowiązku współpracy z organem pomocy społecznej z uwagi na uzależnienie od alkoholu. Podniósł ponadto, że pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej zachowują się wobec niego wrogo, dopuszczając się wielokrotnych naruszeń prawa. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji i wystąpił o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga M. W. jest bezzasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kontrola dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny, stosownie do unormowania art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.) oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych norm prawnych, czy normy te właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad uznawania określonych faktów za udowodnione. W niniejszej sprawie Sąd dokonał kontroli zasadności odmowy przyznania M. W. zasiłku celowego z powodu braku współdziałania skarżącego w ustaleniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W myśl art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Celem przeprowadzenia tego wywiadu jest, w myśl art. 107 ust. 1 zd. 1 cyt. ustawy, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Uniemożliwienie pracownikom opieki społecznej przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w niniejszej sprawie należy bez wątpienia uznać za brak współdziałania ze strony skarżącego w rozwiązaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Nie ulega wątpliwości, iż organ I instancji dołożył starań w kierunku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego który mógłby stanowić podstawę przyznania zasiłku oraz ustalenia jego wysokości. Jak wynika z akt, organ w dniu [...] października 2007 r. poinformował M. W. o terminie wizyty pracowników socjalnych, jednak w wyznaczonym terminie w dniu [...] października 2007 r. nie zastał skarżącego w miejscu zamieszkania. Następnie, zgodnie z treścią pisma M. W. z dnia [...] października 2007 r., wskazującego na możliwość przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu [...] października 2007 r., pracownicy socjalni przybyli do mieszkania skarżącego we wskazanym przez niego terminie i ponownie nie zastali w tym mieszkaniu nikogo. Następnie, w dniu [...] października 2007 r. pracownicy socjalni ponowili próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z M. W., a w związku z tym, iż skarżącego nie zastali w miejscu zamieszkania, przeprowadzili aktualizację wywiadu środowiskowego z T. W. w zakresie złożonych przez nią wniosków o pomoc społeczną. Kolejną nieskuteczną próbę skontaktowania się z M. W. pracownicy socjalni podjęli w dniu [...] listopada 2007 r., o którym to terminie skarżący poinformowany został w dniu [...] listopada 2007 r. Także pismo z dnia [...] listopada 2007 r. wzywające skarżącego do stawiennictwa w Ośrodku, z wyznaczonym terminem stawiennictwa pozostało bezskuteczne. Nie można zatem w świetle powyższych faktów skutecznie zarzucić organowi I instancji, że nie dokonał należytych starań w zakresie skontaktowania się ze stroną w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, od którego uzależnione było przyznanie zasiłku celowego. Okoliczności powyższe wskazują, że aktualizacja wywiadu nie została przeprowadzona z przyczyn leżących po stronie skarżącego, co uprawniało organ administracji do oceny, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Ubocznie wskazać należy, iż skarżący, który wielokrotnie korzystał ze świadczeń z pomocy społecznej, powinien zdawać sobie sprawę z wagi swojego współdziałania z właściwym organem w ustaleniu sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Skarżący podniósł wprawdzie okoliczność choroby związanej z uzależnieniem od alkoholu, ale nie wykazał bezpośredniego związku tego faktu z brakiem możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. W ocenie Sądu fakt uzależnienia mógłby mieć znaczenie dla oceny braku współdziałania skarżącego w zakresie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, ale pod warunkiem wykazania jakiejkolwiek reakcji skarżącego na podejmowane przez organ pomocy społecznej próby kontaktu. Wprawdzie M. W. od dnia [...] stycznia 2008 r. przebywał na kuracji w Szpitalu Neuropsychiatrycznym w L., jednak miało to miejsce już po wydaniu decyzji przez organ I instancji, poprzedzonej pięciokrotnymi bezskutecznymi próbami przeprowadzenia ze skarżącym wywiadu środowiskowego. Nie ma także znaczenia dla oceny prawnej subiektywna opinia skarżącego o wrogim działaniu organu I instancji w stosunku do skarżącego oraz jego rodziny. Przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym jest bowiem legalność konkretnej decyzji administracyjnej z punktu widzenia prawa materialnego i procesowego. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, iż organ odwoławczy, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego, nie naruszył prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a., § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w związku z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.).