II SA/Lu 180/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażystka Anna Chmielewska, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. W. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Lu 715/05 ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; II. przyznać [...] M. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. II SA/Lu 180/06 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 30 listopada 2005 r. w sprawie II SA/Lu 715/05 ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2005 r. w przedmiocie usług opiekuńczych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. Uzasadnienie tego wyroku nie zostało sporządzone, ponieważ skarżąca nie złożyła wniosku o uzasadnienie. W dniu 14 grudnia 2005 r. T.W. złożyła skargę o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Lu 715/05, zarzucając iż w sprawie tej pozbawiona była pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie II SA/Lu 1017/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę o wznowienie, wskazując iż nie została ona oparta o ustawową podstawę wznowienia. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 13 lutego 2006 r. W dniu 23 lutego 2006 r. T. W. złożyła ponownie skargę o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Lu 715/05, zarzucając iż w sprawie tej nie była należycie reprezentowana, pozbawiona była bowiem pomocy prawnej. Skarga ta jest przedmiotem badania w sprawie niniejszej. Odrzucenie skargi w sprawie II SA/Lu 1017/05 nie powoduje niedopuszczalności złożenia kolejnej skargi o wznowienie postępowania (por. komentarz do art. 285 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod redakcją T.Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 683-684). Postanowieniem z dnia 24 marca 2006 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego w sprawie o wznowienie postępowania. W dniu 10 lipca 2006 r. skarżąca udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu M. .B. wyznaczonemu przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w L.. Na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił skargę o wznowienie w ten sposób, że wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanego sprawie II SA/Lu 715/05. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Instytucja wznowienia postępowania uregulowana jest w przepisach art. 270 – 285 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepisy te wskazują kilka przypadków, w których można żądać wznowienia postępowania sądowego. Są to tzw. podstawy wznowienia, które muszą być wskazane w skardze o wznowienie postępowania (art. 279 ustawy). Skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277). Stosownie do przepisu art. 280 § 1 ustawy sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak któregokolwiek z tych wymagań powoduje konieczność odrzucenia skargi. Oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia w rozumieniu powołanego przepisu oznacza powołanie jednej lub kilku podstaw wznowienia, wymienionych w przepisach art. 271 – 274 ustawy. Jako przyczynę żądania wznowienia postępowania skarżąca podaje brak należytej reprezentacji z powodu braku pomocy prawnej. Skarżąca wskazuje zatem – mimo niezbyt precyzyjnego sformułowania – podstawę wznowienia określoną w przepisie art. 271 pkt 2 ustawy, tj. pozbawienie możności działania na skutek naruszenia przepisów prawa. Nie jest to brak należytej reprezentacji w rozumieniu przepisu art. 271 pkt 2, brak reprezentacji występuje bowiem w sytuacji, gdy osoba fizyczna nie ma zdolności do czynności w postępowaniu sądowym i nie jest reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego. Sytuacja taka w przypadku skarżącej nie zachodzi. Skarga o wznowienie wniesiona została w dniu 23 lutego 2006 r., zachowany został zatem termin do wniesienia skargi opartej o podstawę wznowienia wskazaną w przepisie art. 271 pkt 2 ustawy. Wobec wskazania ustawowej przyczyny wznowienia i zachowania terminu do wniesienia skargi, brak było podstaw do odrzucenia skargi na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zatem z przepisem art. 280 § 1 ustawy skarga o wznowienie postępowania skierowana została na rozprawę. W myśl przepisu art. 281 ustawy na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca skargę, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia, albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Brak ustawowej podstawy wznowienia oznacza, że podstawa ta, mimo jej wskazania w skardze, w rzeczywistości nie istnieje. Badając skargę na posiedzeniu niejawnym sąd ogranicza się do ustalenia, czy podstawa przytoczona w skardze odpowiada którejkolwiek z podstaw wymienionych w przepisach ustawy, nie ustala natomiast, czy podstawa ta istnieje w rzeczywistości. Dopiero na rozprawie może sąd dokonać takiej oceny. W postanowieniu z dnia 26 marca 1999 r. Sąd Najwyższy, na tle art. 411 kodeksu postępowania cywilnego, analogicznego do omawianego przepisu art. 281 ustawy, wyjaśnił, że samo sformułowanie w skardze o wznowienie zarzutów w sposób odpowiadający ustawowo określonym podstawom, które uzasadniają wznowienie postępowania, nie oznacza, że skarga opiera się na takiej podstawie, jeżeli na rozprawie sąd stwierdzi, że przytoczone zarzuty okazały się bezzasadne, bowiem w rzeczywistości nie zachodzą powołane przyczyny wznowienia (OSNP 2000, nr 14, poz. 564). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wskazana przez skarżącą podstawa wznowienia w rzeczywistości nie istnieje. Przepis art. 271 pkt 2 ustawy stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa strona pozbawiona została możności działania. Konieczne jest wykazanie istnienia związku między naruszeniem przepisów a pozbawieniem strony możności działania. W ocenie Sądu w sprawie II SA/Lu 715/05 nie doszło do naruszenia przepisów prawa i skarżąca nie była pozbawiona możności działania. W sprawie tej skarżąca udzieliła w dniu 2 września 2005 r. Z. W. pełnomocnictwa do występowania w jej imieniu (k10). Postanowieniem z dnia 8 września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił dopuszczenia Z.W. do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika skarżącej, wskazując iż pomiędzy skarżącą a Z. W. orzeczona została separacja, która wywiera skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, Z.W. nie może zatem być pełnomocnikiem skarżącej. W dniu 2 września 2005 r. skarżąca złożyła też wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata (k. 11 – 14). Postanowieniem z dnia 7 października 2005 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy przez ustanowienie adwokata (k. 24 – 26). Odpis tego postanowienia został skarżącej doręczony wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu (k. 27, 28 i 30). Należy wyjaśnić, że myśl przepisu art. 259 § 1 ustawy od postanowienia referendarza o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Sprzeciw wniesiony przez samą stronę nie wymaga uzasadnienia. Od sprzeciwu nie pobiera się opłat sądowych (art. 261 ustawy). Skarżąca nie wniosła jednak w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza z dnia 7 października 2005 r. i nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Stosownie do przepisu art. 259 § 3 ustawy, jeżeli nie wniesiono sprzeciwu postanowienie referendarza ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Prawidłowe było w tej sytuacji – wobec niewniesienia sprzeciwu – wyznaczenie rozprawy. Skarżąca nie stawiła się na wyznaczoną na dzień 30 listopada 2006 r. rozprawę, mimo prawidłowego powiadomienia o terminie (k.33), nadesłała jednak pismo, nazwane "aneksem do skargi", w którym stosunkowo obszernie przedstawiła swoje stanowisko co do wadliwości zaskarżonej decyzji (k. 34). W piśmie tym skarżąca zarzuciła też brak pomocy prawnej, nie wniosła jednak o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Należy podkreślić, że stawiennictwo skarżącej na rozprawie nie było obowiązkowe. W myśl przepisu art. 91 § 3 ustawy sąd może wprawdzie zarządzić stawienie się stron osobiście albo przez pełnomocnika, jednak tylko w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy. Od oceny sądu zależy zatem, czy istnieje taka potrzeba. W sprawie II SA/Lu 715/05 nie zostało zarządzone stawienie się stron osobiście. Stosownie do przepisu art. 107 ustawy nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Nie było zatem przeszkód do rozpoznania sprawy pod nieobecność skarżącej. Nie było też podstaw do odroczenia rozprawy, nie zachodziły bowiem okoliczności wskazane w przepisach art. 109 i 110 ustawy. Przedstawiony tok postępowania w sprawie II SA/Lu 715/05 wskazuje, że skarżąca była powiadamiana o wszystkich czynnościach podejmowanych przez Sąd, doręczano jej także wydawane w sprawie zarządzenia i postanowienia. Skarżąca była pouczana o trybie i terminie przysługujących jej środków zaskarżenia. Ubocznie zauważyć należy, że Sąd nie miał obowiązku doręczania skarżącej z urzędu odpisu wydanego w sprawie wyroku. Stosownie do przepisów art. 140 – 142 ustawy, w sprawach, w których skargę oddalono, nie doręcza się z urzędu odpisu wyroku, nie sporządza się też z urzędu jego uzasadnienia. W sprawach tych uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (art.141 § 2 ustawy). Brak w tej sytuacji podstaw do uznania, że skarżąca była pozbawiona możliwości działania na skutek naruszenia przepisów przez Sąd. Należy podkreślić, że odmowa ustanowienia pełnomocnika w sposób prawem przewidziany (prawomocnym postanowieniem wydanym we właściwym trybie) nie jest naruszeniem przepisów w rozumieniu art. 271 pkt 2 ustawy. Przy wydawaniu postanowienia z dnia 7 października 2005 r. nie zostały naruszone żadne przepisy prawa. Postanowienie to mogło zostać wzruszone tylko w trybie przewidzianym w przepisie art. 259 ustawy, tj. przez wniesienie sprzeciwu. W myśl przepisu art. 260 ustawy w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega wówczas ponownemu badaniu. Skarżąca nie skorzystała jednak z możliwości wniesienia sprzeciwu, a w konsekwencji z możliwości poddania wniosku o przyznanie prawa pomocy ponownej ocenie. Z przytoczonych powodów, wobec nieistnienia omówionej podstawy wznowienia, wskazanej w przepisie art. 271 pkt 2 ustawy skarga o wznowienie podlega odrzuceniu z mocy art. 281 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy oraz § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).