II SA/Lu 186/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek T. W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 127 §3 kpa utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] września 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania T. W.: 1. świadczenia na naprawę dachu; 2. świadczenia obligatoryjnego wg pkt 5 orzeczenia o niepełnosprawności z [...] listopada 2013 r.; 3. świadczenia obligatoryjnego wg pkt 6 orzeczenia o niepełnosprawności z [...] listopada 2013 r;. 4. świadczenia obligatoryjnego na zakup żywności w ramach programu rządowego; 5. świadczenia obligatoryjnego na zakup żywności z zysku gminy, 6. świadczenia obligatoryjnego na opłacenie należności za energię elektryczną. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że organy odmówiły przyznania T. W. wskazanych powyżej świadczeń na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, ze względu na brak współdziałania podopiecznej z pracownikiem socjalnym, gdyż T. W. nie zgodziła się na przeprowadzenie z nią wywiadu środowiskowego w dniach 5 i [...] czerwca 2014 r. Stanowisko organów podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który wyrokiem z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 1004/14 oddalił skargę. W dniu [...] października 2015 r. T. W. wniosła o wznowienie postępowania wskazując jako podstawę art. 145 § 2 i 3 kpa. Podniosła, że decyzja została wydana w wyniku "przestępstwa z dnia [...] lipca 2012 r. (III K [...])", które jednak uległo "przedawnieniu" i "przestępstwa fałszowania sytuacji życiowej w aktualizacji wywiadu z dnia [...] lutego 2014 r.", które również uległo przedawnieniu; wskazała również na "oczywisty fałsz np. stan zdrowia, sytuacja mieszkaniowa itd.". Wyjaśniła, że w dniu [...] lipca 2012 r. (a następnie w ciągu kolejnych miesięcy) miały miejsce w jej mieszkaniu wizyty pracowników socjalnych Ośrodka z P., podczas których była "używana siła, zastraszanie, wymuszanie podpisu, znieważania, molestowania etc.", dlatego skarżąca obecnie odmawia przeprowadzania z nią wywiadów środowiskowych. Wniosła też o wyłączenie członków Kolegium - K. A. i Z. C. od udziału w niniejszym postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Prezes Kolegium odmówił uwzględnienia wniosku o wyłączenie członków organu administracji, a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wznowienia. Organ administracji stwierdził, że okoliczności, które wskazuje T. W. nie mieszczą się w powołanych przez nią podstawach wznowienia postępowania, tj. w art. 145 § 2 i 3 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Przepisy te umożliwiają wznowienie postępowania, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (art. 145 § 1 pkt 1) i gdy decyzja została wydana w wyniku przestępstwa (art.145 § 1 pkt 2), przy czym możliwe jest wznowienie nawet jeśli nie zostało wydane orzeczenie sądu lub innego organu stwierdzające taki fałsz, jeśli fałsz ten jest oczywisty (art. 145 § 2), a nawet wtedy, gdy orzeczenie takie nie mogło być wydane na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn (art. 145 § 3 ). Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło natomiast, że sprawa o sygn. akt II K [...] to sprawa z prywatnego aktu oskarżenia T. W. z dnia [...] czerwca 2014 r. przeciwko funkcjonariuszowi Policji w [...] R. W. o przestępstwo z art. 157 § 2 k.k., w której postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Sąd Rejonowy L. - Wschód w L. z siedzibą w Ś., III Wydział Karny umorzył postępowanie, a więc jest to sprawa, która toczyła się znacznie wcześniej i która nie ma związku z postępowaniem, w którym wydano kwestionowaną decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. Sprawa dotyczyła bowiem udziału policjanta - na żądanie pracowników socjalnych - w innym wywiadzie środowiskowym przeprowadzanym z T. W. w dniu [...] lipca 2012 r. Okoliczność ta nie może być rozważana jako podstawa wznowienia, niezależnie od tego, że postępowanie karne zostało umorzone (art.145 § 3). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało również, że T. W. nie przedstawiła żadnego innego prawomocnego orzeczenia sądu lub organu stwierdzającego, że kwestionowana decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, bądź że wywiad środowiskowy został sfałszowany albo że fałszywe były inne dowody w sprawie - nie ma również podstaw do stwierdzenia "oczywistości" takiego fałszu. T. W. podnosiła wprawdzie, że aktualizacje wywiadów są od lat fałszowane, natomiast "przestępstwo włamania do domu w dniu [...] lipca 2012 r." przez Policję i pracowników socjalnych OPS jest powodem jej strachu przed funkcjonariuszami publicznymi, dlatego w obliczu potencjalnego zagrożenia ze strony funkcjonariuszy odmawia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co z kolei skutkuje wydawaniem decyzji odmownych, jednak zdaniem Kolegium - okoliczności te nie stanowią podstawy wznowienia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. W. domagała się uchylenia obu postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ogólnie kwestionując powyższe rozstrzygnięcia, zarzucając "bezprawie z pominięciem istotnych dokumentów, w tym medycznych, a wyłącznie ustalanie przez laików z SKO, OPS (...) z obserwacji stanu zdrowia na szkodę, inne bzdury w dokumentach (...)". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sytuacji występującej w sprawie organ prawidłowo wydał postanowienie na podstawie art. 149 § 3 kpa o odmowie wznowienia postępowania. Postanowienie takie ma charakter formalny i jest wydawane w przypadku niedopuszczalności wszczęcia postępowania wznowieniowego z powodów podmiotowych lub przedmiotowych, albo gdy uchybiono wymogom formalnym (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2008 r., II OSK 1949/06, LEX nr 437529). Podstawową przesłanką dopuszczalności wznowienia postępowania jest istnienie co najmniej jednej z podstaw wznowienia wymienionych w art. 145 kpa. Skarżąca podała wprawdzie jako podstawę "art. 145 § 2 i 3 kpa", odnoszący się do podstaw określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa, jednak organ prawidłowo uznał, że okoliczności przez nią wskazane nie mogą być za takie podstawy uznane. Zgodnie z art. 145 § 1 i 2 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (pkt 1) albo gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (pkt 2). Zasadniczo fałsz, o którym mowa w powyższym przepisie, musi być stwierdzony orzeczeniem sądu lub innego organu, co wynika z art. 145 § 2 kpa. Przepis ten przewiduje jednocześnie wyjątki od zasady dopuszczając wznowienie postępowania w sytuacji, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W świetle zaś art. 145 § 3 kpa, z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa, a więc np. gdy zostało umorzone wskutek przedawnienia ścigania przestępstwa. Oceniając wniosek T. W. o wznowienie postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uznało, że okoliczności, które wskazuje skarżąca nie mogą być potraktowane jako podstawy wznowienia wymienione w przytoczonym przepisie. Zdarzenie, na które skarżąca się powołuje, dotyczące funkcjonariusza policji, w związku z którym prowadzone było wobec niego postępowanie karne, miało miejsce w 2012 r. i nie ma merytorycznego związku ze sprawą, w której wydano decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r., kwestionowaną obecnie przez skarżącą. Zdarzenie to dotyczyło innego wywiadu środowiskowego i w ogóle nie było uwzględniane przez organ administracji przy wydawaniu decyzji; w konsekwencji nie stanowi ono podstawy wznowienia, dlatego nie ma też znaczenia, że postępowanie karne zostało umorzone z przyczyn formalnych - stosowanie przepisu art. 145 § 3 kpa nie może być więc w ogóle rozważane. Skarżąca w istocie tłumaczy odmowę przeprowadzania z nią wywiadów środowiskowych, w dniach [...] i [...] czerwca 2014 r. w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r., na skutek czego organy odmawiają przyznania jej świadczeń, nieufnością i lękiem wobec pracowników socjalnych, jak i funkcjonariuszy policji. Takie ogólne okoliczności, nie mające związku z konkretną sprawą, nie stanowią jednak podstawy wznowienia postępowania. Podstawa wznowienia postępowania mogłaby ewentualnie zachodzić wówczas, gdyby orzeczeniem sądu bądź innego organu zostało stwierdzone, że wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. organ opierał się na fałszywych dowodach, np. gdyby takim orzeczeniem stwierdzono, że na skutek groźby karalnej dokonanej przez biorącego udział w czynnościach wyjaśniających w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji, potwierdzono nieprawdziwe dane. Takie orzeczenie nie zostało wydane, a decyzja z dnia [...] czerwca 2014 r. nie została oparta na innych "oczywiście fałszywych" dowodach. Okoliczności wskazywane przez skarżącą mają bowiem charakter bardzo ogólny i świadczą wyłącznie o jej braku zaufania do pracowników organów, co nie stanowi podstawy wznowienia. Niezależnie od tego stwierdzić należy, że okoliczności te skarżąca "znała" już w dacie wydania kwestionowanej decyzji: o zdarzeniu, na które się powołuje, z 2012 r. wiedziała przecież już wówczas, a w postępowaniu poprzedzającym wydanie kwestionowanej decyzji składała wnioski o wyłączenie pracowników organu, co do których żywiła obawy - w tej sytuacji nie można mówić o zachowaniu terminu do wniesienia skargi o wznowienie. Termin ten wynosi bowiem miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa). Niezależnie zatem od tego, że wskazane przez skarżącą okoliczności nie stanowiły podstaw wznowienia wymienionych w art. 145 § 1pkt 1 i 2 kpa, to ponadto wniosek o wznowienie postępowania z tych przyczyn złożony dopiero w październiku 2015 r. jest spóźniony w świetle art. 148 § 1 kpa. Z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów, dlatego skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm.).