II SA/Lu 192/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca),, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu wójta oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...], Komisarz Wyborczy, działając na podstawie art. 492 § 1 pkt 4 oraz § 2a i 3a oraz art. 493 w związku z art. 11 § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 15, dalej także: "k.w."), stwierdził wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy [...] – NN (dalej: "skarżący"). Organ wskazał, że prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego skarżący został skazany na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, a tym samym – w świetle powołanych przepisów – utracił prawo wybieralności, które posiadał w dniu wyborów na urząd wójta Gminy [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia, z uwagi na naruszenie art. 492 § 1 pkt 4 w związku z art. 11 § 2 pkt 1 k.w. Skarżący zarzucił, że organ zastosował niedopuszczalną rozszerzającą wykładnię tych przepisów, albowiem zobowiązany był uwzględnić to, że w dniu wyborów nie nastąpiła utrata prawa wybieralności lub brak tego prawa (w tym dniu skarżący posiadał prawo wybieralności i nie utracił tego prawa). Zdaniem skarżącego, żaden z przepisów kodeksu wyborczego nie stanowi, że wygaśniecie mandatu następuje w sytuacji, gdy w trakcie kadencji następuje utrata prawa wybieralności lub brak tego prawa. W związku z tym należało stwierdzić, że w prawie wyborczym brak jest przepisu prawa, który dawałby podstawy do wygaśnięcia mandatu skarżącego. Niezależnie od tego skarżący zarzucił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie, gdyż skarżący zamierza w przyszłości złożyć skargę kasacyjną od prawomocnego wyroku skazującego go na karę pozbawienia wolności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W rozstrzyganej sprawie jest poza sporem, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] października 2016 r., sygn. akt [...], skarżący uznany został winnym popełnienia przestępstw z art. 228 § 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2016 r. poz. 1137 ze zm.; dalej: "k.k.") w związku z art. 228 § 3 k.k. oraz z art. 199 § 1 k.k. i art. 228 § 4 k.k. w związku z art. 228 § 3 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k. Za popełnione czyny skarżący został skazany na łączną karę jednego roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na okres trzech lat tytułem próby. Jednocześnie, na podstawie art. 41 § 1 k.k., Sąd orzekł wobec skarżącego zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych na okres 2 lat. Wyrokiem z dnia [...] lutego 2017 r., w sprawie sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w Z. utrzymał w mocy powyższy wyrok. Niewątpliwie zatem wyrok skazujący NN na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego stał się prawomocny z dniem ogłoszenia wyroku sądu drugiej instancji - Sądu Okręgowego w Z., w dniu [...] lutego 2017 r. Niekwestionowane jest również, że skarżący pełni mandat wójta Gminy [...] obecnej kadencji, przypadającej na lata 2014-2018. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 11 § 2 k.w. nie ma prawa wybieralności w wyborach osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności, za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W myśl zaś art. 492 § 1 pkt 4 k.w. wygaśnięcie mandatu wójta następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Podkreślić należy, że, wbrew twierdzeniom skarżącego, Komisarz Wyborczy prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie przepisy prawa materialnego. Niewątpliwie bowiem, odwołując się do reguł wykładni językowej przepisu art. 492 § 1 pkt 4 k.w. oraz do zasad logiki, stwierdzić trzeba, że zastosowany w tym unormowaniu spójnik alternatywy "lub" oznacza, że opisana w tym przepisie przesłanka wygaśnięcia mandatu wójta następuje zarówno wtedy, gdy – co nie miało miejsca w niniejszej sprawie – w dacie wyborów osoba, która uzyskała mandat wójta nie miała prawa wybieralności, jak i wówczas – co niewątpliwie nastąpiło w tej sprawie – osoba pełniąca mandat wójta utraciła wspomniane prawo w trakcie pełnienia tego urzędu, po zakończeniu wyborów. Stanowisko to jest jednolicie przyjmowane w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. A. Kisielewicz, Komentarz do art. 492, w: K. W. Czaplicki, B. Dauter, S. J. Jaworski, A. Kisielewicz, F. Rymarz, Kodeks wyborczy. Komentarz, Warszawa 2014, SIP Lex, nr 4). Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że następcza utrata prawa wybieralności skarżącego nastąpiła w wyniku skazania go – na mocy opisanych orzeczeń sądów powszechnych – prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego (art. 11 § 2 pkt 1 k.w.). Oczywiste jest również, że opisana wyżej przesłanka wygaśnięcia mandatu wójta zachodzi w razie zapadnięcia prawomocnego wyroku, co – jak wskazano wyżej – miało miejsce w przypadku skarżącego, albowiem wyrok sądu pierwszej instancji z dnia [...] października 2016 r., skazujący go na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, stał się prawomocny z dniem ogłoszenia wyroku sądu drugiej instancji w dniu [...] lutego 2017 r. Na wynik sprawy nie może mieć więc wpływu to, że skarżący, na co wskazał w skardze, zamierza złożyć skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku sądu karnego odwoławczego. Zgodnie bowiem z art. 519 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749 ze zm.), kasacja może być wniesiona od prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie. Niezasadne są również pozostałe zarzuty skarżącego. Zauważyć należy, że odpowiednikiem obecnie obowiązującego przepisu art. 11 § 2 k.w., był uprzednio art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010 r. nr 176, poz. 1190 ze zm., dalej: "o.w."), który również stanowił o pozbawieniu biernego prawa wyborczego osób skazanych za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 o.w. był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, która to ocena prawa zachowuje aktualność (zdaniem składu orzekającego) również na tle obecnie obowiązującego art. 11 § 2 k.w. W wyroku z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. K 66/07, (OTK-A 2008, z. 9, poz. 158) Trybunał uznał, że przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 o.w. jest zgodny z art. 2 Konstytucji. Istotne jest przy tym, że w uzasadnieniu tego wyroku Trybunał zawarł istotne uwagi, pomocne przy interpretacji przepisów dotyczących biernego prawa wyborczego. Mianowicie Trybunał podkreślił, że prawa wyborcze nie są prawami absolutnymi. Bierne prawo wyborcze może podlegać koniecznym społecznie ograniczeniom i może być poddane bardziej surowym wymaganiom, niż czynne prawo wyborcze. Celem regulacji zawartej w art. 7 ust. 2 pkt 1 o.w., zdaniem Trybunału, było stworzenie gwarancji prawidłowego sprawowania funkcji przez osoby wchodzące w skład organów wykonawczych samorządu terytorialnego. Jak wskazał Trybunał, "osoby te powinny charakteryzować się nie tylko tzw. fachowością, ale także cechami takimi jak: nieposzlakowana opinia, nieskazitelny charakter czy walory moralne. Przyjmuje się powszechnie, że osoby, które popełniły czyn zabroniony przez prawo karne, nie dają takiej samej rękojmi wykonywania obowiązków publicznych jak osoby, które nie popadły w konflikt z prawem karnym. Niewątpliwie zarówno wygaśnięcie mandatu, jak i utrata biernego prawa wyborczego, stanowi daleko idące wkroczenie przez ustawodawcę w materię podmiotowego prawa konstytucyjnego (biernego prawa wyborczego). Jednakże w niektórych wypadkach np. popełnienia przez osobę wybraną przestępstwa i skazania jej prawomocnym wyrokiem sądowym, pozbawienie jej mandatu jest działaniem odpowiadającym powadze sytuacji i chroni wyborców przed przedsięwzięciami jednostki niegodnej zaufania publicznego". Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), skargę oddalił.