II SA/Lu 213/09

PostanowienieWSA w Lublinie2009-05-21

Skład orzekający: Anna Puton-Mazurkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) powinien zostać uwzględniony, jeśli strona wykazuje trudną sytuację materialną, ale posiada majątek i stałe dochody?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane jedynie osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przypadku, gdy strona posiada majątek nieruchomy, stałe źródła dochodów, a jej miesięczne wydatki po zaspokojeniu podstawowych potrzeb pozostawiają pewną kwotę wolnych środków, nie można uznać, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W takiej sytuacji zasadne jest przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, np. przez ustanowienie adwokata, jeśli strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stan faktyczny
Skarżący E. Z. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wniosek został złożony w trakcie postępowania ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący podniósł trudną sytuację materialną, niskie dochody rodziny i brak środków na bieżące wydatki. Po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, skarżący przedstawił dokumenty dotyczące dochodów, majątku (dom, działka leśna z zabudowaniami) oraz stałych wydatków.
Rozstrzygnięcie
I. Przyznano E. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata. II. Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. i E. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki postanawia: I. przyznać E. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący w terminie do jego opłacenia uiścił wpis sądowy od skargi (polecenie przelewu /k-17 a.s./), a jednocześnie w tym samym dniu (data stempla pocztowego na kopercie zawierającej wniosek /k-22 a.s./) wniósł wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. We wniosku skarżący zakreślił, iż domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu skarżący podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż dochody jego rodziny są niskie, nie wystarczają na pokrycie bieżących wydatków. Na wezwanie referendarza sądowego z dnia 7 maja 2009r., skarżący złożył dokumenty źródłowe oraz dodatkowe oświadczenia. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). W oparciu o przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożonych dokumentach źródłowych i dodatkowych oświadczeniach, sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną skarżącego, uznać należy, że wniosek strony zasługuje na uwzględnienie jedynie w zakresie częściowym. Z danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy oraz złożonych dokumentach, wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i studiującą córką. We wniosku skarżący wykazał, że na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł składa się renta skarżącego w wysokości [...] zł i emerytura jego żony w wysokości [...] zł. Z załączonych na wezwanie kopii decyzji ZUS o wysokości świadczeń skarżącego i jego żony wynika, że przedstawiony dochód jest dochodem netto. Ponadto skarżący podał we wniosku, że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, oraz działka leśna o pow. [...] ha. Z dodatkowego oświadczenia skarżącego z dnia 12 maja 2009r. wynika, że na w/w działce oprócz domu jest usytuowany również domek letniskowy o wymiarach [...]m x [...]m wraz z tarasem oraz stodoła, budynek gospodarczy i garaż. Ponadto skarżący oświadczył, że nie prowadził i nie prowadzi działalności polegającej na wynajmie posiadanego domku letniskowego i nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. Z innych dodatkowych oświadczeń z dnia 12 maja 2009r. wynika, że stałe miesięczne wydatki rodziny wynoszą łącznie [...] zł (w tym wydatki na utrzymanie rodziny – [...] zł, natomiast wydatki na leki – [...] zł). W tym miejscu podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. Pozostałe ewentualne koszty sądowe, które mogą, ale nie muszą wystąpić tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, opłata sądowa od zażalenia nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł, zaś wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej – 250 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz. 2192/; § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 221, poz. 2193/). Natomiast stawka minimalna wynagrodzenia adwokata ustanowionego w sprawie niniejszej dla reprezentowania strony wynosi 240 zł netto (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm./ i 292,80 zł brutto (§ 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia w związku z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług /Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm./). W przedstawionej sytuacji po uiszczeniu stałych koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego i leczeniem stronie pozostaje do dyspozycji kwota [...] zł miesięcznie. Zatem kwota wolnych środków po opłaceniu wydatków koniecznych jest niewystarczająca na uiszczenie kosztów wynagrodzenia adwokata i jednocześnie kosztów sądowych, które mogą się pojawić na dalszym etapie prowadzenia sprawy. Zasadne jest zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., należało orzec jak w pkt I postanowienia. W ocenie referendarza brak jest natomiast podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w całkowitym zakresie, ponieważ nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób mających szczególnie trudną sytuację materialną, które ze względu na okoliczności życiowe (brak majątku, brak stałych dochodów), mimo największych starań nie są w stanie wygospodarować środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W przedstawionych przez stronę skarżącą okolicznościach, rozważając możliwości poniesienia przez nią kosztów postępowania, stwierdzić należy, że obecna sytuacja materialna strony nie należy do skrajnie trudnych, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę przeciętny standard życia mieszkańców regionu. Rodzina strony ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy położony w atrakcyjnej turystycznie miejscowości w postaci działki leśnej o dużej powierzchni wraz z zabudowaniami gospodarczymi. Skarżący wraz z małżonką posiadają własne stałe źródła dochodów. Nie bez znaczenia dla oceny zdolności płatniczych skarżącego jest fakt, iż jak wynika z nadesłanego na wezwanie zeznania podatkowego za [...] skarżący w ubiegłym roku uzyskał również dochody z innych poza rentą źródeł w kwocie [...] zł. Dlatego brak jest podstaw do stwierdzenia, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tej sytuacji poniesienie ewentualnych kosztów sądowych, leży w granicach realnych możliwości finansowych strony. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że strona skarżąca nie wykazała, istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło