II SA/Lu 213/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lipca 2009 r. sprawy ze skargi M. i E. małż. Z. na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki I. oddala skargę; II. oddala wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118) oraz art. 104 kpa odmówił nakazania M. i E. Z. rozbiórki garażu usytuowanego na działce nr 277, położonej w K. przy ul. T. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania M.K., zaskarżoną decyzją uchylił powyższą decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 2 kpa oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. W uzasadnieniu decyzji organ administracji stwierdził, że postępowanie pierwszoinstancyjne zostało przeprowadzone bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, co mogło mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie i stanowi naruszenie art. 7 i 7 kpa. Organ I instancji nie ustalił kiedy przedmiotowy obiekt został wybudowany. W protokole oględzin przeprowadzonych w dniu 16 września 2008 r. znajduje się stwierdzenie, że budynek posiada znamiona istnienia od kilkunastu lat. W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej wskazano jedynie, że świadczą o tym złożone do protokołu oględzin oświadczenia. Dlatego nie można uznać, że organ I instancji wykazał, że budowa została zakończona przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., co uzasadniałoby zastosowanie z mocy art. 103 ust. 2 tej ustawy przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Nadto organ I instancji nie wykazał , że nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1, 2 oraz ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odnosząc się do wyrażonego zapatrywania przez organ I instancji, że przedmiotowy budynek nie narusza ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 3 września 1978 r. , stwierdził powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga ustalenia treści planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie orzekania. Dopiero na tej podstawie będzie możliwa ocena, czy przedmiotowy budynek wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy nie narusza postanowień obecnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. M. i E. Z. w skardze na decyzję organu odwoławczego, nie formułując zarzutów ani kierunków weryfikacji zaskarżonej decyzji wyjaśnili, że budynek garażu został wybudowany w 1992 r. Budynek powstał zgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz zgodnie z ustaleniami ówcześnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, co czyni skargę niezasadną. Uprawnienie organu odwoławczego do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia określone zostało w art. 138 § 1 kpa. Z uprawnienia tego organ odwoławczy może skorzystać, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Analiza okoliczności sprawy wskazuje, że organ odwoławczy zasadnie skorzystał z uprawnienia określonego w art. 138 § 2 kpa, gdyż w toku postępowania przed organem I instancji nie wyjaśniono istotnych okoliczności sprawy, a ich wyjaśnienie wymaga przeprowadzenia postępowania w znacznej części. Z niekwestionowanych ustaleń organu administracji wynika, że przedmiotowy obiekt został wybudowany bez wymaganej przez art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 48 ust. 1 cyt. ustawy właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu. Jednak z mocy art. 103 ust. 2 tej ustawy art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1995 r. (art. 108). Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisami tymi są przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., o której mowa w art. 107 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r.. W świetle powyższych uwag ustalenie daty zakończenia budowy przedmiotowego obiektu ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli bowiem budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. do rozstrzygnięcia sprawy zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Jeśli natomiast budowa została zakończona po tej dacie, zastosować należy przepisy aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Organ I instancji przyjął, co wynika z uzasadnienia decyzji tego organu z dnia 23 grudnia 2008 r., że garaż został wybudowany w okresie obowiązywania ustawy prawo budowlane z 1974 r. , a więc przed 1 stycznia 1995 r. Ustalenia powyższe są co najmniej przedwczesne, gdyż zostały powzięte bez jakiejkolwiek analizy i oceny materiału dowodowego. Protokoły oględzin z dnia 21 maja 2008 r. (k. 10v akt I instancji) oraz z dnia 16 września 2008 r. (k. 25v akt I instancji) zawierają sprzeczne oświadczenia stron co do czasu budowy garażu. M. i E. Z. stwierdzili, że budowa garażu została zakończona w 1992 r. Natomiast M. K., będący współwłaścicielem działki nr 277, i z inicjatywy którego zostało wszczęte postępowanie, stwierdził, że budowa garażu została zakończona w latach 2002-2003. Rozbieżność powyższa nie została wyjaśniona, co mogło nastąpić w drodze przesłuchania stron w trybie art. 86 kpa, po wyczerpaniu innych środków dowodowych. Wprawdzie z oświadczeń Z.R. (k.10v) oraz M. S., K. S., J. N., T.R. i J. L. (k. 26-30) wynika, że garaż wybudowano w 1992 r., to wobec sprzecznych oświadczeń stron w tym zakresie, oświadczenia tych osób nie mogą stanowić samodzielnego źródła ustaleń. Podnieść również należy, że żadne z tych oświadczeń nie zostało poddane analizie i ocenie co do wiarygodności. Nie można więc uznać, że ustalenie daty budowy garażu nastąpiło zgodnie z wymogami art. 80 kpa. W związku z tym stwierdzić należy, że organ odwoławczy zasadnie wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego poprzez przeprowadzenie dowodów, na podstawie których ustalona zostanie data budowy garażu, co jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Dodać tu należy, że organ I instancji powinien przesłuchać osoby, które złożyły oświadczenia w charakterze świadków, zachowując tryb określony, w art. 79 kpa, a także przesłuchać w charakterze strony skarżących oraz M. K. przy zachowaniu wymogów z art. 86 kpa. Analiza tak uzupełnionego materiału dowodowego umożliwi dokonanie niezbędnych ustaleń co do daty budowy garażu. Nie można też odmówić trafności stanowisku organu odwoławczego co do konieczności wyjaśnienia przez organ I instancji przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Jeśli bowiem zostanie ustalone, że przedmiotowy obiekt został wybudowany przed dniem 1 stycznia 1995 r. zastosowanie znajdzie ustawa Prawo budowlane z 1974 r. Oznaczać to będzie konieczność wyjaśnienia okoliczności sprawy w zakresie przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2, na co zasadnie wskazał organ odwoławczy. Organ I instancji w odniesieniu do przesłanki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. ogólnikowo odwołał się do postanowień planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 3 września 1978 r. (uchwała Nr IV/20/79 GRN w Krasnobrodzie) i obecnie obowiązującego planu, którego nawet nie zidentyfikował. Zatem dowolne jest ustalenie co do tego, że przedmiotowy obiekt znajduje się na terenie, który w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę. Podzielić przy tym należy stanowisko organu odwoławczego, iż przy ocenie w zakresie zgodności zrealizowanej inwestycji z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego należy brać pod uwagę także plan obowiązujący w dacie orzekania. Organ I instancji nie zbadał sprawy w zakresie przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Prawa budowlanego, na co również zasadnie wskazał organ odwoławczy. Uwagi powyższe zachowają aktualność jeśli w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zostanie ustalone, że budowa przedmiotowego obiektu budowlanego została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995r. Natomiast w przypadku ustalenia, że budowa garażu została zakończona po tej dacie zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r., w tym art. 48 tej ustawy. W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że ocena organu odwoławczego co do konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego była zasadna, co zgodnie z art. 138 § 2 kpa uprawniało ten organ do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zgodność z prawem zaskarżonej decyzji skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wniosek pełnomocnika (adwokata) ustanowionego z urzędu o przyznanie kosztów pomocy prawnej został oddalony, gdyż nie zostało złożone oświadczenie, o którym stanowi § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne skutkujące oddalenie wniosku (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2006 r. sygn. akt II FSK 862/05, publ. Lex nr 242945) Z tych względów należało orzec jak w sentencji wyroku. .