II SA/Lu 221/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor Asesor WSA Bogusław, Wiśniewski, Protokolant Referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2004 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I uchyla zaskarżoną decyzję; II zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz W. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpatrzeniu wniosku W.L., działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371) , utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2003 r., [...] odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich W.L. W uzasadnieniu organ administracyjny wyjaśnił, że W.L. wnosiła o przyznanie jej uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania – jako dziecko poczęte – w obozie hitlerowskim w Z. w okresie od 29 czerwca 1943 r. do 30 lipca 1943 r. Jako dowód w sprawie strona przedstawiła świadków – E.S. i R.W., rekomendację Stowarzyszenia [...] z dnia 15 lipca 1999 r. oraz tłumaczenia z języka niemieckiego dokumentów, z których wynika, że rodzina zainteresowanej przebywała w latach 1943-1945 w S.. Organ administracyjny odmawiając przyznania W.L. uprawnień kombatanckich podniósł, że uprawnienia te, zgodnie z art. 1-4 ustawy o kombatantach przysługują wyłącznie osobom, które osobiście doświadczyły represji i nie mogą być przyznane za represje, którym podlegali rodzice zainteresowanej osoby. Skargę do sądu administracyjnego złożyła W.L., domagając się jej uchylenia. Skarżąca wniosła o przyznanie jej uprawnień kombatanckich podnosząc, że dziecko poczęte – zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego – jest osobą represjonowaną, a Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych błędnie zinterpretował art. 4 § 1 pkt 2 ustawy o kombatantach, określający zakres podmiotowy stosowania tej ustawy. W odpowiedzi na skargę, organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podkreślając że nie było podstaw do przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich, gdyż w świetle obowiązujących przepisów każdy człowiek nabywa zdolność prawną z chwilą urodzenia (art. 8 § 1 k.c.). Orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1996 r., Sygn. akt III ARN 96/95, na które powołuje się skarżąca nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zostało podjęte w oparciu o uchylony obecnie art. 8 § 2 k.c. i jest nieaktualne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Nie jest przy tym, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) związany granicami skargi, a zatem przy rozpoznawaniu sprawy bierze pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Skardze nie można odmówić słuszności albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżąca W.L. wnioskowała przyznanie jej uprawnień kombatanckich z dwóch tytułów. Po pierwsze z tytułu jej pobytu, jako dziecka poczętego, w obozie hitlerowskim w Z. w okresie od 29 czerwca 1943 r. do 30 lipca 1943 r., a po drugie z tytułu urodzenia i przebywania wraz z rodzicami na robotach przymusowych w A. aż do zakończenia drugiej wojny światowej. Podniosła przy tym, że zarówno pobyt matki w obozie hitlerowskim w Z. , jak i wywiezienie jej stamtąd na przymusowe roboty negatywnie odbiło się na zdrowiu psychicznym i fizycznym urodzonego w dniu [...] marca 1944 r. w S. dziecka. Warunki w jakich przebywała i pracowała matka miały negatywny wpływ na prawidłowy rozwój dziecka. Wydając zaskarżoną decyzję organ orzekający w żaden sposób nie odniósł się do części wniosku dotyczącej przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu urodzenia skarżącej i pobytu wraz z rodzicami na robotach przymusowych w A. przez co zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 kpa. W świetle orzeczeń wydawanych w szeregu spraw dotyczących stosowania zarówno przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), jak i ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej i osadzonym w obozie pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 396 ze zm.) wyrażony został przez Sąd pogląd, że nie jest dopuszczalne wyłączenie spod działania tych ustaw dzieci urodzonych w obozach pracy, na deportacji, w miejscach zsyłek oraz pracy przymusowej. Samo przebywanie dzieci w takich miejscach należy uznać za represję z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych określoną w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit."a" i "b" ustawy o kombatantach (wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt OSK 135/04, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2001 r. sygn. akt NSA 940/01, z dnia 5 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Łd 892/00, z dnia 11 lutego 2003 r. sygn. akt SA/Ka 843/01 z dnia 9 listopada 1993 r. sygn. akt V SA 1155/93 OSP 1994, z. 6 poz. 106, uchwała SN z dnia 10 lutego 1994 r. II UZP 31/93 – OSNAPU 1994, Nr 10 poz. 106). Nie można podzielić stanowiska organu w rozpatrywanej sprawie, iż pobyt ciężarnej matki w obozie hitlerowskim nie stanowił represji w rozumieniu ustawy o kombatantach w stosunku do nienarodzonego jeszcze dziecka. Pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1996 r. sygn. akt III ARN 96/95 – OSNP 1996/24/366, iż pojęcie "osoba podlegająca represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych" oznacza również dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe, zachował swą aktualność mimo późniejszego uchylenia art. 8 § 2 kodeksu cywilnego. Sama ustawa o kombatantach z dnia 24 stycznia 1991 r. stanowi bowiem w art. 4 ust. 2, że przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu wynarodowienia. Ustawodawca dostrzegł więc konieczność stosowania ustawy również wobec dzieci, a założenie o racjonalności jego działania wyklucza przypisanie mu zamiaru nierównego traktowania dziecka w łonie matki i tuż po urodzeniu. Z uwagi na powyższe niedopuszczalna jest, przyjęta w zaskarżonej decyzji, zwężająca interpretacja pojęcia osoby represjonowanej w rozumieniu ustawy kombatanckiej. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.