II SA/Lu 223/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...]., Nr [...] o odmowie przyznania K. C. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką K. C.. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia warunku określonego w art. 17 b ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach tj. nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa i podlega ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ustalenia i stanowisko organu I instancji. Kolegium wskazało, że niekwestionowany jest stan niepełnosprawności K. C., gdyż jest ona od urodzenia osobą niepełnosprawną, a obecnie legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia 4 sierpnia 2014r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia 1 sierpnia 2014r. W związku z koniecznością sprawowania nad nią stałej opieki jej ojciec pobierał świadczenie pielęgnacyjne na podstawie kolejnych decyzji z dnia 1 lutego 2010r., z dnia 3 grudnia 2010r. i z dnia 27 czerwca 2013r. – do dnia 31 lipca 2014r. Obecnie nie ma podstaw do przyznania takiego świadczenia, gdyż w świetle art. 17 b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje rolnikom, którzy nie zaprzestali prowadzenia gospodarstwa rolnego, a jak ustalono - K. C. jest wraz z żoną [...] właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w gminie W. o pow. 18,9914 ha (15,9431 ha przelicz.) oraz właścicielem gospodarstwa rolnego w gminie Ł. o pow. 1,98 ha (1,7775 ha przelicz.), a wraz z żoną także gospodarstwa o pow. 5,04 ha (4, 45 ha przelicz.) i oświadczył, że opieka nad córką nie koliduje z pracą w gospodarstwie rolnym oraz że nie może zlikwidować gospodarstwa i zrezygnować z ubezpieczenia rolniczego, ponieważ od 5 grudnia 2012r. jest związany umową z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawartą w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na 5 lat. Kolegium podkreśliło przy tym, że przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są ściśle określone, a więc organ może je przyznać tylko wtedy, gdy wszystkie one zostaną spełnione. Wyjaśniło także dodatkowo, że K. C. może ubiegać się o inne świadczenia z pomocy społecznej np. zasiłek celowy, okresowy, a także o dodatek mieszkaniowy i energetyczny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. C. domagał się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podniósł, że w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w poprzednim brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 4 kwietnia 2014r., tj. przed 15 maja 2014r., gdyż "w dacie wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne obowiązywało orzeczenie o niepełnosprawności do dnia 31 lipca 2014r.". Ponadto ponownie wskazał, że jest związany na okres 5-letni umową z PROW z dnia 5 grudnia 2011r., na podstawie której jest zobowiązany do prowadzenia działalności rolniczej przez ten okres, dlatego nie może spełnić warunku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, poza tym w chwili podpisywania tej umowy nie było jeszcze takiego warunku w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, również uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2012r., I OPS 5/12, na którą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołało się Kolegium, wówczas jeszcze nie obowiązywała. Zdaniem skarżącego przepis art. 17 b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest krzywdzący i niesprawiedliwy dla rolników, w szczególności związanych umowami z PROW - i ich niepełnosprawnych dzieci. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2015r., poz. 114), zwanej dalej "u.ś.r." Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust.1). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (ust. 1b). Zgodnie natomiast z art. 17 b u.ś.r. dodanym ustawą z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014r., poz. 567 ze zm.) i obowiązującym od dnia wejścia w życie tej ustawy tj. od dnia 15 maja 2014r. - w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16 a i art. 17 (a więc i o świadczenie pielęgnacyjne) ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 1). Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (ust.2). Przepisy te mają charakter związany, co oznacza, że o ile zostaną spełnione przesłanki w nich wskazane organ ma obowiązek przyznać świadczenie, natomiast w razie niespełnienia którejkolwiek z nich, organ świadczenia przyznać nie może. Prawidłowo organ w niniejszej sprawie stwierdził, że K. C. nie spełnił przesłanki z art. 17 b u.ś.r., gdyż nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, co sam potwierdził stosownym oświadczeniem i co jest bezsporne. Okoliczność, że skarżący nie może obecnie zaprzestać działalności rolniczej z uwagi na związanie umową z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawartą w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia. Obowiązujące przepisy u.ś.r. nie zwalniają rolników prowadzących gospodarstwo rolne w związku z wykonaniem zobowiązań wynikających z umów zawieranych w ramach PROW, z warunku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, o którym mowa w art. 17 b u.ś.r., umożliwiającego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wbrew zarzutom skargi nie było podstaw do zastosowania przepisów u.ś.r. w poprzednim brzmieniu tj. przed dniem wejścia w życie przepisu art. 17 b. Zasadą jest bowiem działanie nowej ustawy, a zatem organ miał obowiązek badać przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z ustawą w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, a więc uwzględniając wymogi art. 17b. Ponadto należy wskazać, że również w poprzednio obowiązującym stanie prawnym orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmowało, że prowadzenie gospodarstwa rolnego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (z tego względu, że w takiej sytuacji nie można mówić o rezygnacji z zatrudnienia), a następnie uchwałą 7 sędziów z dnia 11 grudnia 2012r., sygn. akt I OPS 5/12 Naczelny Sąd Administracyjny pogląd ten potwierdził. Nawet zatem, gdyby w sprawie niniejszej zastosowanie miały dotychczasowe przepisy u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie mogłoby być skarżącemu przyznane. Z tych względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).