II SA/Lu 241/21
WyrokWSA w Lublinie2021-09-23
Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Grażyna Pawlos-Janusz, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona za zakup świń bez świadectwa zdrowia została wymierzona z naruszeniem przepisów dotyczących miarkowania kary, w szczególności poprzez nieuwzględnienie indywidualnej sytuacji strony i innych przesłanek określonych w art. 85aa ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w tym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 85aa ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt, poprzez niewłaściwe miarkowanie nałożonej kary pieniężnej. Kara została wymierzona w maksymalnej wysokości bez należytego uwzględnienia indywidualnej sytuacji strony, w tym jej sytuacji majątkowej i rodzinnej, a także wielkości gospodarstwa i liczby zwierząt, co stanowiło naruszenie obowiązku wyważenia interesu społecznego i indywidualnego.Stan faktyczny
Powiatowy Lekarz Weterynarii nałożył na Z. D. karę pieniężną za zakup 24 świń bez wymaganego świadectwa zdrowia, co stanowiło naruszenie przepisów dotyczących zwalczania choroby Aujeszkyego i afrykańskiego pomoru świń. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Z. D. zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i rażącą niewspółmierność kary, argumentując, że organy nie uwzględniły jego indywidualnej sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz charakterystyki gospodarstwa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii i zasądził od Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii na rzecz Z. D. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] r., nr [...] znak: [...]; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] na rzecz Z. D. kwotę 158 zł (sto pięćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w J. L. na podstawie art. 85aa ust. 2 pkt 1, art. 85b, art. 85e ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1421) oraz ust. 2.6.1. załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lutego 2018 r. w sprawie wprowadzenia programu zwalczania i monitorowania choroby Aujeszkyego u świń (Dz. U. z 2018 r. poz. 513) nałożył na Z. D. karę pieniężną w wysokości 0,8 kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego tj. [...] zł za zakup świni bez świadectwa zdrowia do stada położonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu podano, że podczas przeprowadzonej [...]. kontroli w gospodarstwie ukaranego stwierdzono zakup 24 świń, które nie zostały zaopatrzone w wymagane świadectwo zdrowia. Kontrolowany nie złożył zastrzeżeń do protokołu i nie kwestionował jego ustaleń. Organ wskazał, że stosownie do treści art. 41 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1421.) obowiązkowi zwalczania podlegają choroby zakaźne zwierząt: 1) wymienione w załączniku nr [...] objęte programami, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 1 lub 4 i na określonych w nich zasadach. Na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 57 ust. 3 ww. ustawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu 23 lutego 2018 r. rozporządzenie w sprawie wprowadzenia programu zwalczania i monitorowania choroby Aujeszkyego u świń (Dz. U. z 2018 r. poz. 513) od której Polska jest krajem urzędowo wolnym. Zgodnie z ust. 2.6.1 załącznika do ww. rozporządzenia świnie wprowadzane do stad, położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz na targi, pokazy, wystawy, konkursy, do punktów kopulacyjnych i punktów skupu zaopatruje się w świadectwo zdrowia. Z kolei według art. 85aa ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt kto uchyla się od wprowadzonych na podstawie przepisów ustawy obowiązków określonych w programie zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, podlega karze pieniężnej w wysokości od 0,2 do 0,8 kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanej przez Prezes Głównego Zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w [...] r. wynosi ono [...] zł. Organ zaznaczył, że wymierzając karę w wysokości [...] zł czyli w maksymalnej wysokości 0,8 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. wziął pod uwagę ilość zakupionych świni bez świadectwa zdrowia, uwzględnił stopień spowodowanego zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt oraz zakres stwierdzonych naruszeń i ich stopień.
Po rozpoznaniu odwołania Z. D. Lekarz Weterynarii decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Podzielając jego ustalenia i przyjmując za własne organ odwoławczy podał, że w myśl art. 85aa ust. 1 pkt. 14 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - kto, wbrew wydanym w celu zwalczania choroby zakaźnej zwierząt lub zapobiegania takiej chorobie nakazom, zakazom lub ograniczeniom, o których mowa w art. 45 ust. 1 pkt. 5 i art. 46 ust. 3 pkt. 5, nie zaopatruje zwierząt lub produktów w świadectwa zdrowia wystawione przez urzędowego lekarza weterynarii, podlega karze pieniężnej w wysokości od 0,5 do dwukrotności kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Zgodnie z § 7, ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń z dnia 6 maja 2015 r., wydanego na podstawie art. 47, ust. 1 powołanej ustawy nakazuje się zaopatrywanie świń przemieszczanych do miejsca położonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w świadectwo zdrowia wystawione przez urzędowego lekarza weterynarii na podstawie badania klinicznego świń przeprowadzonego nie wcześniej niż 24 godziny przed przemieszczeniem tych świń, zawierające: 1) dane identyfikacyjne wystawiającego świadectwo; 2) numer świadectwa; 3) liczbę przemieszczanych świń; 4) numery identyfikacyjne świń; 5) miejsce pochodzenia świń; 6) miejsce przeznaczenia świń; 7) określenie środka transportu świń oraz jego numer rejestracyjny; 8) poświadczenie spełniania przez świnie wymagań zdrowotnych określonych w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt; 9) datę wystawienia oraz pieczęć i podpis urzędowego lekarza weterynarii. Organ zwrócił również uwagę, że w roku 2020 na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek zaopatrywania przemieszczanych między stadami przesyłek świń w świadectwa zdrowia wynikał również z obowiązującego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lutego 2018 r. w sprawie wprowadzenia programu zwalczania i monitorowania choroby Aujeszkyego u świń (Dz. U. z 2018 r., poz. 513 z póżń. zm. . Zgodnie z częścią 2.6 załącznika do wyżej wymienionego rozporządzenia, podstawą zwalczania choroby Aujeszkyego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oprócz oceny i monitorowania sytuacji epizootycznej w stadach zarodowych i stadach o pełnym cyklu produkcyjnym, jest wzmożony nadzór nad przemieszczaniem świń między stadami położonymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz do rzeźni. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w świadectwo zdrowia zaopatruje się przesyłki: 1) świń wprowadzanych do stad, punktów kopulacyjnych i punktów skupu oraz na targi, pokazy, wystawy i konkursy; 2) świń przeznaczonych do uboju ze stad podejrzanych o zakażenie i zawieszonych; 3) świń przeznaczonych do uboju ze stad urzędowo wolnych od wirusa choroby Aujeszkyego, na warunkach określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. poz. 711, z późn. zm.). Zgodnie z ust. 4.4.5 załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lutego 2020 r. w sprawie wprowadzenia w 2020 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej "Programu mającego na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń i poszerzenie wiedzy na temat tej choroby oraz jej zwalczanie" (Dz. U. z 2020 r., poz. 290) - w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń został określony sposób przemieszczania żywych świń z obszarów i do obszarów wymienionych w części I (obszar ochronny), części II (obszar objęty ograniczeniami) oraz części III (obszar zagrożenia) załącznika do decyzji [...], zarówno na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i poza to terytorium. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej został wprowadzony obowiązek zaopatrywania przemieszczanych świń w świadectwo zdrowia wystawione przez urzędowego lekarza weterynarii na podstawie badania klinicznego świń przeprowadzonego nie wcześniej niż 24 godziny przed przemieszczeniem tych świń. Organ podkreślił, że z powyższych przepisów wynikał bezwzględny nakaz zaopatrywania przesyłek świń przemieszczanych między stadami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w świadectwa zdrowia. Skoro skarżący nie posiadał odpowiednich świadectw wyczerpał znamiona czynu z art. 85aa ust. 1 pkt. 14 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt zagrożonego karą pieniężną. Również organ odwoławczy uznał, że wysokość wymierzonej kary jest adekwatna dla stopnia uchybienia jakim było kupno trzody chlewnej bez świadectwa zdrowia, zwłaszcza biorąc pod uwagę potencjalne zagrożenie rozwoju wirusa ASF. Należy mieć również na uwadze represyjny charakter kary, której wymierzenie ma zapobiegać tego rodzaju uchybieniom w przyszłości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. D. zarzucił decyzji Lekarz Weterynarii naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść decyzji tj. art. 7, art. 77, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa oraz art. 85aa. ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2020 r. poz. 1421) poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego odnośnie jego sytuacji majątkowej i osobistej, powierzchni prowadzonego gospodarstwa rolnego i liczby utrzymywanych zwierząt, które to okoliczności winny mieć wpływ na wymiar kary oraz przekroczenie zasad uznania administracyjnego w zakresie wymiaru kary i nałożenie kary administracyjnej rażąco niewspółmiernej do przypisanego deliktu administracyjnego. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 85 aa ust. 2 pkt 1 ustawy kto uchyla się od wprowadzonych na podstawie przepisów ustawy obowiązków określonych w programie: zwalczania chorób zakaźnych zwierząt - podlega karze pieniężnej w wysokości od 0,2 do 0,8 kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Według ust. 3 ustalając wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1-2a, powiatowy lekarz weterynarii bierze pod uwagę stopień spowodowanego zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt oraz zakres stwierdzonych naruszeń lub ich stopień, a także, odpowiednio, wielkość gospodarstwa, liczbę zwierząt, powierzchnię gospodarstwa lub wielkość produkcji w zakładzie, których dotyczy dane naruszenie. Tymczasem stosując maksymalną wysokość nakładanej kary pieniężnej wskazano jedynie ilość zakupionych zwierząt tj. 24 sztuk świni, w pozostałym natomiast zakresie odwołano się do pojęcia stopnia spowodowanego zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia publicznego oraz zdrowia zwierząt, pomijając wymienioną w przepisie wielkość gospodarstwa, powierzchnię gospodarstwa, wielkość produkcji. W ocenie skarżącego, powołanie przez organy inspekcji weterynaryjnej jako jedynego kryterium, tj. liczby zakupionych zwierząt, uzasadniało ustalenie kary pieniężnej w wysokości co najwyżej 0,2 przeciętnego wynagrodzenia tj. w dolnej wysokości zagrożenia. Liczba zakupionych zwierząt charakteryzuje najmniejsze gospodarstwa rolne zajmujące się hodowlą trzody chlewnej. Jego gospodarstwo ma powierzchnię zaledwie 6 ha - jest więc to gospodarstwo małe, a zakupione świnie są jedynymi w gospodarstwie, które miały zostać przeznaczone na własne potrzeby. Zastosowana maksymalna wysokość kary pieniężnej byłaby zasadna w odniesieniu do dużych ośrodków utrzymujących trzodę chlewną w liczbie kilku tysięcy sztuk, zaś w przedmiotowej sprawie jest rażąco nieadekwatna. Organy nie wskazały również swoich ustaleń co do stopnia spowodowanego zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt oraz zakresu stwierdzonych naruszeń lub ich stopnia, wskazując w tym zakresie jedynie normatywną treść przepisu, nie odnosząc jej do stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. W mniemaniu skarżącego dla wysokości kary nie może pozostać obojętny także fakt, że jego żona na początku [...] roku uległa wypadkowi przy pracy w rolnictwie, w wyniku czego amputowano jej lewą kończynę dolną ponad kostkę. Ma na utrzymaniu dwie córki w wieku 13 lat i 9 lat i poza gospodarstwem nie posiada innego źródła utrzymania, w związku z tym zapłacenie przez niego tak wysokiej kary pieniężnej będzie powodowało, że niektóre potrzeby rodziny nie zostaną zaspokojone. Skarżący zwrócił uwagę, że wysokość nałożonej kary pieniężnej [...] zł pozostaje w zupełnym oderwaniu od panującej aktualnie tragicznej sytuacji na rynku trzody chlewnej, gdzie rolnik za kilogram zbywanego tucznika w wadze żywej otrzymuje cenę [...] zł - około [...] zł za dorosłą sztukę. Panująca epidemia Afrykańskiego Pomoru Świń ASF, oraz pandemia wywołana wirusem SARS- Co- V 2 powoduje, że nałożenie kary w takiej wysokości jest w powszechnym odczuciu niesprawiedliwe i krzywdzące, budzące sprzeciw i niezrozumienie, burzące zaufanie obywatela do Państwa. Jedynym efektem nałożonej kary będzie upadek jego gospodarstwa.
Odpowiadając na skargę Lekarz Weterynarii podtrzymał swoje stanowisko w sprawi i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Rzeczywiście zgodnie z pkt. 2.6.1 załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lutego 2018r. w sprawie wprowadzenia programu zwalczania i monitorowania choroby Aujeszkyego u świń ( Dz. U z 2018r. poz. 513 ) wydanego na odstawie art. 57 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U z 2020r. poz. poz. 1421) obowiązującego w latach 2018-2020 świnie wprowadzane do stad znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz na targi, pokazy, wystawy, konkursy, do punktów kopulacyjnych i punktów skupu zaopatruje się w świadectwo zdrowia wystawiane przez organ Inspekcji Weterynaryjnej lub upoważnionego przez ten organ urzędowego lekarza weterynarii na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, które zawiera co najmniej następujące informacje: 1) nazwę organu wydającego świadectwo; 2) numer świadectwa; 3) liczbę świń; 4) numery identyfikacyjne świń; 5) pochodzenie świń;
6) przeznaczenie świń, jeżeli jest to możliwe do określenia;
7) środek transportu, którym świnie są przewożone, i jego numer rejestracyjny;
8) o spełnianiu przez świnie wymagań zdrowotnych określonych w przepisach ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt i przepisach wykonawczych wydanych na jej podstawie;
9) o występowaniu choroby Aujeszkyego w stadzie pochodzenia świń;
10) datę, pieczęć i podpis właściwego urzędowego lekarza weterynarii.
Kto kupuje świnię na targu, ma obowiązek posiadać świadectwo zdrowia potwierdzające jej pochodzenie. Z kolei pkt 4.4.5 załącznika do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lutego 2020r. w sprawie wprowadzenia w 2020r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej " Programu mającego na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń i poszerzenie wiedzy na temat tej choroby oraz jej zwalczanie ( Dz. U z 2020r. poz. 290 ) wydanym na podstawie art. 57 ust. 7 wspomnianej ustawy obowiązującym w 2020r., w zakresie dotyczącym zasad przemieszczania zwierząt, wskazuje na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń w którym został określony sposób przemieszczania żywych świń z obszarów i do obszarów wymienionych w części I (obszar ochronny), części II (obszar objęty ograniczeniami) oraz części III (obszar zagrożenia) załącznika do decyzji [...], zarówno na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i poza to terytorium. Rozporządzenie również stanowi, że na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej został wprowadzony obowiązek zaopatrywania przemieszczanych świń w świadectwo zdrowia wystawione przez urzędowego lekarza weterynarii na podstawie badania klinicznego świń przeprowadzonego nie wcześniej niż 24 godziny przed przemieszczeniem tych świń. Z kolei § 7 ust. 1 wspomnianego rozporządzenie w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń ( tj. z dnia 16 stycznia 2018 r. Dz. U poz. 290 ) nakazuje zaopatrywanie świń przemieszczanych do miejsca położonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w świadectwo zdrowia wystawione przez urzędowego lekarza weterynarii na podstawie badania klinicznego świń przeprowadzonego nie wcześniej niż 24 godziny przed przemieszczeniem tych świń, zawierające: 1) dane identyfikacyjne wystawiającego świadectwo; 2) numer świadectwa; 3) liczbę przemieszczanych świń; 4) numery identyfikacyjne świń; 5) miejsce pochodzenia świń; 6) miejsce przeznaczenia świń; 7) określenie środka transportu świń oraz jego numer rejestracyjny; 8) poświadczenie spełniania przez świnie wymagań zdrowotnych określonych w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt; 9) datę wystawienia oraz pieczęć i podpis urzędowego lekarza weterynarii. Według ust. 2 przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku, gdy przemieszczane świnie zostały zaopatrzone w świadectwo zdrowia wystawione zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie wprowadzenia programu zwalczania i monitorowania choroby Aujeszkyego u świń (Dz.U. poz. 189). Według protokołu Kontroli przeprowadzonej [...]. znajdujące się w gospodarstwie skarżącego [...] świnie, zakupione [...] lub [...] sierpnia tego roku nie zostały zaopatrzone w świadectwa zdrowotne. Stosownie do art. 19f ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. O Inspekcji weterynaryjnej ( Dz. U z 2018r. poz. 1557 ) ustalenia ujęte w protokole kontroli stanowią podstawę do podjęcia dalszych czynności, w tym dokonania ocen, sporządzenia wniosków, zaleceń pokontrolnych, wydania decyzji i sporządzenia informacji dla jednostek nadrzędnych, oraz do powiadomienia właściwego organu w przypadku popełnienia przestępstwa lub wykroczenia. Nie budzi wątpliwości, ze skarżący był obecny przy dokonanych i opisanych w protokole czynnościach, sam zaś protokół zgodnie z art. 19 d ust. 1 został podpisany przez skarżącego, ale również przez W. D., która także uczestniczyła w czynnościach kontrolnych, mimo, że nie w aktach nie zamieszczono jej pełnomocnictwa. Z protokołu nie wynika, aby skarżący zgodnie z art. 19e ust. 1 ustawy przed podpisaniem protokołu kontroli zgłaszał jakiekolwiek zastrzeżenia do zawartych w nim ustaleń. W wyroku z dnia 21 listopada 2019r. ( II OSK 26/18 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) Naczelny Sąd Administracyjny ponownie potwierdził swoje dotychczasowe stanowisko, według którego przyjęty w ustawie o Inspekcji Weterynaryjnej tryb podważania ustaleń ujętych w protokole z kontroli co do zasady wyklucza możliwość przeprowadzania dowodów przeciwko tym ustaleniom. Skoro podmiot kontrolowany nie zgłosił zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole z kontroli w trybie przewidzianym w art. 19e ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, to przeprowadzenie dowodów przeciwko tym ustaleniom, lub ponad te ustalenia, byłoby możliwe jedynie wówczas, gdyby zostały wykazane przekonujące powody odstąpienia od zgłoszenia zastrzeżeń ( tak tez NSA w wyroku z dnia 24 maja 2016r. II OSK 2553/14 opubl. w CBOSA ). Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący zgłaszał jakiekolwiek okoliczności uzasadniające odstąpienia od zgłoszenia zastrzeżeń. W konsekwencji trafnie organy uznały, że podane okoliczności w świetle powołanych aktów prawnych uzasadniają nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 85aa ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Trafnie uznał przy tym organ I instancji, ze podstawą nałożenia kary jest art. 85aa ust. 2 pkt. 1 , a nie art.85 aa ust. 1 pkt.14 ustawy, jak uznał organ odwoławczy. Wprawdzie przepis ten również odnosi się do sytuacji, w której chodzi o zaniechanie zaopatrzenia zwierząt lub produktów w świadectwa zdrowia wystawione przez urzędowego lekarza weterynarii, ale wbrew wydanym w celu zwalczania choroby zakaźnej zwierząt lub zapobiegania takiej chorobie nakazom, zakazom lub ograniczeniom, o których mowa w nie o których mowa w art. 45 ust.1 pkt. 5 i 46 ust. 3 pkt. 5. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów w przypadku zagrożenia wystąpienia lub wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt podlegającej obowiązkowi zwalczania powiatowy lekarz weterynarii, w drodze rozporządzenia - aktu prawa miejscowego, może nakazać zaopatrywanie zwierząt lub produktów w świadectwa zdrowia wystawiane przez urzędowego lekarza weterynarii, natomiast art. 46 ust. 3 pkt. 5 dotyczy rozporządzenia wojewody w którym nakazuje zaopatrywanie zwierząt lub produktów w świadectwa zdrowia wystawiane przez urzędowego lekarza weterynarii, wydawanego w przypadku, o którym mowa w ust. 1, na wniosek wojewódzkiego lekarza weterynarii. Organ odwoławczy nie powołał się na żaden z tych aktów, wskazał natomiast na § 7 ust. 1 wspomnianego rozporządzenie w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń, jasno potwierdzając w ten sposób słuszność stanowiska organu I instancji. Art. 85aa ust. 2 pkt. 1 stanowi, że karze pieniężnej podlega ten, kto uchyla się od wprowadzonych na podstawie przepisów ustawy obowiązków określonych w programie zwalczania chorób zakaźnych zwierząt. Bez wątpienia takim przepisem jest wspomniane już rozporządzenie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lutego 2018r. w sprawie wprowadzenia programu zwalczania i monitorowania choroby Aujeszkyego u świń wydane na podstawie art. 57 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, jak i Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lutego 2020r. w sprawie wprowadzenia w 2020r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej " Programu mającego na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń i poszerzenie wiedzy na temat tej choroby oraz jej zwalczanie w który odwołano się do rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń. Zresztą powołane okoliczności w ogóle nie były kwestionowane w skardze, skupia się ono bowiem wyłącznie na wymiarze samej kary, która zdaniem skarżącego została wymierzona bez rozważenia wszystkich okoliczność sprawy. Zgodnie z art. 88aa ust. 2 pkt.1 kto uchyla się od obowiązków określonych w programie zwalczania chorób zakaźnych zwierząt - podlega karze pieniężnej w wysokości od 0,2 do 0,8 kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Prawdą jest, że odpowiedzialność określona w tym przepisie jest obiektywna, czyli niezależna od winy sprawcy naruszenia. Związanie właściwego organu jego dyspozycją uzależnione jest od stwierdzenia określonego stanu faktycznego. Dokonując tego ustalenia organ nie bada przyczyny, dla której nastąpił stan nieakceptowalny przez obowiązujące przepisy, poza jego zainteresowaniem pozostaje również stopień winy strony. Powszechnie także zwraca się uwagę na istotę kary pieniężnej, która w prawie administracyjnym jako sankcja odgrywa ważną rolę, gdyż przez zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych, zapewnia ich postanowienie i efektywne urzeczywistnianie. Sens kary administracyjnej tkwi w przymuszeniu do respektowania nakazów i zakazów, w tym przypadku obowiązków rejestracyjnych. Brak zatem stosownej sankcji powodowałby, że przepis nakładający dany obowiązek stawałby się martwy, a niespełnienie wprowadzonego obowiązku byłoby nagminne, co biorąc pod uwagę cele stawiane przed organami nadzoru weterynaryjnego znacznie ograniczyłoby lub nawet wykluczyłoby możliwość ich osiągnięcia. Podzielając ten punkt widzenia należy jednak zauważyć, że art. 85aa ust. 3 ustawy przewiduje jednak miarkowanie kary. Stanowi on bowiem, że ustalając wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1-2a, powiatowy lekarz weterynarii bierze pod uwagę stopień spowodowanego zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt oraz zakres stwierdzonych naruszeń lub ich stopień, a także, odpowiednio, wielkość gospodarstwa, liczbę zwierząt, powierzchnię gospodarstwa lub wielkość produkcji w zakładzie, których dotyczy dane naruszenie, co oznacza możliwość miarkowania samej kary pieniężnej. Zgodzić się należy, że przepis ten stanowiąc o wartościach, które przesądzają o ustaleniu wysokości kary nakazuje zastosowanie wartości wynikające z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyznaczających reguły wykładni norm materialnego prawa administracyjnego. Takie reguły wykładni wyznacza art. 7 kpa, który stanowi o uwzględnieniu dwóch wartości: interesu społecznego i słusznego interesu indywidualnego, przy czym nie przyjmuje się prymatu interesu społecznego, a wyważenie słusznego interesu w sprawie. Przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej nie można uwzględnić wyłącznie formalistycznej oceny uchylenia się od obowiązków określonych w programie zwalczania chorób zakaźnych zwierząt. Wymaga to uwzględnienia również interesu indywidualnego skarżącego w zakresie wskazanym w tym przepisie. Nie można uznać za wyczerpujące wskazanie przez organ odwoławczy, powielającego stanowisko organu I instancji, że wymierzona kara jest adekwatna do stwierdzonych nieprawidłowości, samo natomiast przemieszczanie trzody chlewnej bez wymaganych świadectw zdrowia jest niedopuszczalne w związku z panująca na terenie województwa lubelskiego niekorzystną sytuacją epizootyczną i pojawianiem się nowych ognisk zakażeń ASF. Przecież ta właśnie sytuacja stanowi podstawę wymierzenia samej kary, nie stanowi zaś o jej wysokości. Nieprzekonujące jest również ogólnikowe powołanie się na adekwatność kary, tym bardziej, że została ona wymierzona w maksymalnej wysokości. Z kolei organ I instancji wskazał wprawdzie, że przy ustaleniu wysokości kary brano pod uwagę ilość zakupionych świń bez świadectwa zdrowia, uwzględniono stopień spowodowanego zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt ora zakres stwierdzonych uchybień i ich stopień, podanych okoliczności jednak w żadnym razie nie sprecyzowano. Takie rozpoznanie nie wyczerpuje miarkowania wysokości kary pieniężnej. Dla jej wysokości okolicznościami faktycznymi, które organ obowiązany jest uwzględnić są również pozostałe przesłanki ujawnione w art. 85aa ust. 3, co dopiero pozwoli na zindywidualizowanie w dostatecznym stopniu wartości miarkującej dolegliwość kary pieniężnej i zachowanie jej proporcjonalności ze względu na cele regulacji ustawowej dotyczącej zwalczania chorób zakaźnych zwierząt w stosunku do stwierdzonych uchybień. Zgodzić należy ze skarżącą, że nie dochowując tego wymogu organy naruszyły art. 7. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. art. 85aa ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Z tych względów na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019r. poz. 2325 ) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w J. L.. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 i 205 § 1 wspomnianej ustaw. Obejmują one wpis od skargi w kwocie [...]zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło