II SA/Lu 249/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz -sprawozdawca, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant stażysta Anna Chmielewska, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. Nr [...] , które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz [...] kwotę 28.075 zł (dwadzieścia osiem tysięcy siedemdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]września 2002 roku wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 76, poz. 593) oraz art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085) w związku z art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 roku o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...]kwietnia 2002 roku Nr [...] w sprawie ustalenia obowiązku Dyrekcji [...] S.A. w likwidacji poniesienia opłaty w kwocie 1.042.997,37 zł za usunięcie 500 drzew z terenu objętego budową myjni wagonów towarowych w M., zlokalizowanej w D. gmina P. W uzasadnieniu wyraziło pogląd, że po stwierdzeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] października 1996 roku, w części dotyczącej zwolnienia [...] z opłaty za wycięcie 500 drzew, rosnących na terenie przeznaczonym pod budowę myjni wagonów towarowych, sprawa ustalenia tej opłaty podlega ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu. Wskazało na faktyczne ustalenie, że budowa myjni wagonów towarowych w części położonej w gminie P. wymagała wycięcia wnioskowanych drzew, jako rosnących na terenie planowanej inwestycji. Ich liczbę oraz gatunek i wymagane ustawowo miary zinwentaryzowała na wniosek inwestora specjalistyczna firma geodezyjna. W okresie od 15 stycznia do 20 lutego 1997 roku faktycznie wycięto 500 drzew, szczegółowo określonych w załączniku do decyzji. Bezsporne w sprawie ustalenie terminu wycięcia drzew organ oparł na treści zapisów dziennika budowy i protokołu odbioru z dnia 28 lutego 1997 roku. Po zakończeniu usuwania drzew inwestor nie złożył informacji, o której stanowi art. 86c ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 roku o ochronie i kształtowaniu środowiska. W następstwie organ administracji uznał, że w sprawie nie zaistniały żadne przesłanki uzasadniające odstąpienie od pobrania opłaty, a wynikające z powołanej wyżej ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Konieczność dokonania wycinki dyktowana była wyłącznie przedsięwziętą budową nowej inwestycji w postaci myjni wagonów towarowych. Drzewa przeznaczone do usunięcia bezspornie były naturalnymi samosiewami, czyli nie stanowiły kategorii nasadzeń objętych ustawowym zwolnieniem od obowiązku naliczenia opłaty, w rozumieniu art. 86d ust. 1 pkt 8 powoływanej wyżej ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Przedstawioną argumentację organ administracji poparł stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w uchwale z dnia 21 czerwca 1999 roku OPS 3/99, gdzie stwierdził, że naturalne samosiewy drzew i krzewów nie są drzewami i krzewami posadzonymi tymczasowo w rozumieniu art. 86d ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (OSP z 2000 roku, Nr 7-8 poz. 108). Za prawidłowością zastosowania do naliczenia opłaty za usunięcie drzew stawki obowiązującej w dacie dokonywania tej czynności przemawia treść art. 86b ust. 2 przywoływanej ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, stanowiąca, że opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian ustala się, z zastrzeżeniem ust. 8, według stawek obowiązujących w dniu korzystania ze środowiska lub wprowadzania w nim zmian. Dlatego też opłaty za usunięcie drzew ustalone zostały zgodnie z art. 86a ust. 1 cyt. ustawy, w zależności od obwodu pnia, rodzaju lub gatunku drzewa, które to dane zostały podane w przedłożonej do akt sprawy inwentaryzacji. Wniosek inwestora o zaliczenie na poczet ustalonej opłaty, wcześniej dokonanej dobrowolnie wpłaty w nominalnej kwocie 100.000 zł nie podlega uwzględnieniu. Kwota dobrowolnie uiszczonej należności nie odnosiła się do konkretnych drzew, z liczby tych ściśle podlegających usunięciu, a została ustalona w sposób dowolny przez stronę skarżącą i przedstawicieli Gminy P. w drodze wzajemnych uzgodnień, które nie mają u podstaw przepisu prawa materialnego, co podkreślił w uzasadnieniu organ II instancji. W skardze na wskazane rozstrzygnięcie administracyjne adresat opłaty wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz domagał się "przywrócenia" decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] października 1996 roku, który udzielając zwolnienia od niniejszym kwestionowanej opłaty uwzględnił interesy [...] i lokalnej społeczności. Jej wydanie wówczas było poprzedzone konsultacjami z ówczesnym Wojewodą i Dyrektorem Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego. Zaskarżona w tej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest konsekwencją decyzji tegoż organu z dnia [...] grudnia 2001 roku o stwierdzeniu nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] października 1996 roku w części udzielającej zwolnienia od opłaty za wycięcie drzew, zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Organ administracji ustalając obowiązek poniesienia tej opłaty nie czekał na rezultat kontroli sądowoadministracyjnej. Strona skarżąca podnosiła dalej pominięcie wyjaśnień Wójta Gminy złożonych w dniu 31 października 2001 roku, jak też faktu dobrowolnej wpłaty przez inwestora w 1996 roku na poczet gminnego funduszu ochrony środowiska i w rezultacie przeznaczonej na realizację oczyszczalni ścieków. Zdaniem strony skarżącej w okolicznościach sprawy spełniona została ustawowa przesłanka do zwolnienia inwestora od obowiązku poniesienia opłaty za wycięcie drzew, które urosły samoistnie bez ingerencji człowieka i bez poniesienia kosztów nasadzeń. Ponadto budżet wydatków związanych z budową myjni wagonów towarowych w M. został już określony i stąd zmiana budżetu tej budowy w chwili obecnej w sposób rażący sprzeciwia się zasadzie niepogarszania sytuacji procesowej strony skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym, wnosząc o jej oddalenie. W rezultacie uprzedniego rozpoznawania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 23 listopada 2004 r. uchylił obie decyzje organów administracji powzięte w toku instancji. W uzasadnieniu wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 listopada 2004 r. w sprawie II SA/Lu 1444/03, uchylający decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2001 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] listopada 2001 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] października 1996 r. w części zwalniającej inwestora od obowiązku uiszczenia opłat za wycięcie wnioskowanych drzew w związku z budową myjni wagonów towarowych. W następstwie wskazał na ponowne uzyskanie mocy obowiązującej ostatecznego zwolnienia inwestora od obowiązku ponoszenia rozważanej opłaty, udzielonego decyzją Wójta Gminy z dnia [...] października 1996 r. Zatem kontrolowane decyzje powzięte w toku instancji rozstrzygały w tym samym zakresie przedmiotowym. Ich pozostawienie w obrocie prawnym skutkowałoby zaistnieniem przesłanki z art. 151 § 1 pkt 3 k.p.a. Reasumując, Sąd tytułem podstawy prawnej powziętego wyroku wskazał na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mocą kasacyjnego wyroku z dnia 2 lutego 2006 r., podzielił wyłącznie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c ostatnio wskazanej ustawy, skoro zaskarżona decyzja została wydana w czasie, kiedy nie pozostawała w obrocie prawnym decyzja zwalniająca inwestora od obowiązku uiszczenia opłaty za wycięcie drzew. Zatem istniała podstawa prawna dla ustalenia i pobrania opłaty. Natomiast wyrok w sprawie sądowoadministracyjnej, powoływany u podstaw objętego skargą kasacyjną rozstrzygnięcia, nie był prawomocny w dacie jego podejmowania i nie mógł wywrzeć skutków o jakich podaje uzasadnienie pierwszoinstancyjnego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Wyrokiem z dnia 23 listopada 2004 r. (sygn. akt II SA/Lu 1444/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2001 roku (Nr [...]) i poprzedzającą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2001 roku (Nr [...]) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] października 1996 roku (Nr [...]) w części dotyczącej zwolnienia [...] z opłat za wycięcie 498 drzew. W dacie ponownego wyrokowania w sprawie niniejszej na etapie pierwszej instancji, powoływany na wstępie rozważań wyrok legitymował się już przymiotem prawomocności. Na gruncie unormowania art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania sądowego w sprawie II SA/Lu 1444/03, drugoinstancyjnym wyrokiem z dnia 2 lutego 2006 r. o konstytutywnym charakterze, skutecznie utraciło moc obowiązującą administracyjne rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] października 1996 r., zwalniającej skarżący podmiot od opłaty za wycięcie drzew. Dalszym prawnym następstwem zaistniałej sytuacji proceduralnej jest z tym momentem odzyskanie mocy obowiązującej decyzji Wójta Gminy z dnia [...]października 1996 roku (Nr [...]), zwalniającej inwestora z opłat za usunięcie wnioskowanych drzew. Zgodnie z art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola sądowoadministracyjna jest dokonywania według stanu faktycznego i prawnego na datę powzięcia zaskarżonego aktu administracyjnego. W sprawie niniejszej w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji o ustaleniu opłaty za wycięcie drzew, w obrocie prawnym nie pozostawała decyzja zwalniająca inwestora od tego obowiązku, a to wobec stwierdzenia nieważności tego administracyjnego rozstrzygnięcia ostateczną decyzją z dnia [...]grudnia 2001 r., która z kolei z obrotu prawnego została wyeliminowana w wyniku kontroli sądowoadministracyjnej w sposób prawomocny w dacie 2 lutego 2006 r. W następstwie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały powzięte w oparciu o decyzję, która została następnie / już w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego/ prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Stwierdzona sytuacja proceduralna z kolei wyczerpuje przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiącą obligatoryjną podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz przy zastosowaniu art. 152 i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji. Orzeczenie o obowiązku zwrotu skarżącemu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego uzasadnia art. 200 ostatnio powołanej ustawy.