II SA/Lu 255/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżone postanowienie, które nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego K. Z. kwotę 1500 (tysiąc pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. K. Z. wniósł skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] Nr [...] wymierzające skarżącemu karę z tytułu nielegalnego użytkowania stacji paliw gazu na terenie działki nr 20/1 przy ul. D. w L. w wysokości 75.000,00 (siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych). Z akt administracyjnych oraz twierdzeń stron postępowania zawartych w pismach procesowych i aktach sądowoadministracyjnych wynika, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu zażalenia K. Z. orzekł zaskarżonym postanowieniem o utrzymaniu w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] wymierzającego K. Z. karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ II Instancji wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: DZ.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej "k.p.a.") w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: DZ.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. - zwaną dalej "ustawą Prawo budowlane"). Uzasadniając je organ II instancji stwierdził, że w świetle art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane oraz powołanych w nim art. 54 i 55 tegoż aktu normatywnego ustalone w sprawie okoliczności faktyczne dają podstawę do wymierzenia skarżącemu kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego. Otóż bezspornym, w ocenie organu jest, że skarżący nie uzyskał decyzji o pozwoleniu na użytkowanie stacji paliw gazu propan - butan położonej na działce nr 20/1 znajdującej się przy ul. D. w L. mimo, iż taki obowiązek przed przystąpieniem do jej użytkowania na nim spoczywał na mocy art. 55 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Stacja ta bowiem zgodnie z tym przepisem zaliczana jest do XX kategorii obiektów budowlanych. Jak wykazały zaś czynności kontrolno - rozpoznawcze przeprowadzone w dniu 14 września 2004 r. oraz kontrola w dniu 4 sierpnia 2006 r. i pochodzący z tego dnia paragon fiskalny za zakup paliwa skarżący użytkowała stację paliw gazu propan - butan położoną na działce nr 20/1. Fakt użytkowania potwierdza także oświadczenie pracownika stacji paliw oraz wystawiona w dniu 1 lipca 2007 r. faktura VAT nr 01482/07. Organ odwoławczy podzielił także zapatrywania organu I instancji odnośnie sposobu naliczania wysokości kary za nielegalne użytkowanie stacji paliw gazu propan - butan i uznał, że kwota wymierzonej skarżącemu kary jest prawidłowa. K. Z. w skardze do sądu administracyjnego wniósł o uchylenie postanowienia organu II instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że w sprawie brak jest dowodów na to, że stacja paliw gazu propan - butan była użytkowana. Przeprowadzone czynności kontrolne nie mogą być tego dowodem gdyż powinny być prowadzone z udziałem inwestora, kierownika budowy lub robót budowlanych, kierownika zakładu pracy bądź osób przez nich upoważnionych albo w obecności zarządcy lub właściciela obiektu. Tymczasem żadna z tych osób nie brała udziału w czynnościach kontrolnych. Dowodem takim nie może być również oświadczenie rzekomego pracownika stacji, gdyż osoba ta nie jest zatrudniona przez skarżącego jako pracownik stacji paliw gazu propan - butan i na terenie stacji przebywała nielegalnie. Nie ma waloru dowodowego także faktura VAT z dnia 1 lipca 2007 r. gdyż nie wiadomo, w jakich okolicznościach i przez kogo została ona uzyskania i w konsekwencji jak znalazła się w aktach sprawy. Skarżący wskazał także na uchybienia proceduralne, których dopuścił się organ I instancji, a których nie dostrzegł organ odwoławczy. Do uchybień tych autor skargi zaliczył to, że nie przedłużono mu terminu do zapoznania się z aktami sprawy oraz do złożenia wniosków dowodowych jak i brak reakcji organu odwoławczego, na zawarty w zażaleniu zarzut bezpodstawnej, w ocenie skarżącego, odmowy sporządzenia kserokopii dokumentów zawartych w aktach sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć z przyczyn innych niż w niej podniesione. Organy administracji obu instancji uznały, że wobec stwierdzenia, iż skarżący przystąpił do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem art. 55 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, należało wymierzyć karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego w myśl art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Rozważenia zatem wymaga, czy wymierzenie kary pieniężnej nastąpiło zgodnie ze wskazanymi przepisami prawa. Z art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane wynika, że karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego wymierza się w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania z naruszeniem art. 54 i 55 ustawy Prawo budowlane. Naruszenie tych przepisów warunkuje więc wymierzenie kary, o której stanowi art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Przedmiotowy obiekt (stacja paliw) zaliczany jest do kategorii XX obiektów budowlanych wymienionych w załączniku do ustawy Prawo budowlane i na jego wzniesienie wymagane jest pozwolenie na budowę (art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane). Zatem w świetle art. 55 pkt 1 Prawa budowlanego legalne użytkowanie takiego obiektu możliwe jest po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Brak takiej decyzji czyni użytkowanie nielegalnym i oznacza naruszenie art. 55 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, a w konsekwencji wymierzenie kary w myśl art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Nie oznacza to jednak, że w rozpatrywanej sprawie przepisy te zostały właściwie zastosowane mimo, że skarżący przystąpił do użytkowania obiektu budowlanego nie legitymując się decyzją o pozwoleniu na użytkowanie. Z art. 55 pkt 1 i 57 ustawy Prawo budowlane wynika, że obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie jest aktualny, jeżeli obiekt został wzniesiony na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę i decyzja taka istnieje w obrocie prawnym. Wniosek powyższy należy wywieść z uregulowań zawartych art. 57 ust. 1 pkt 2 lit. a) i ust. 2, a także z art. 59a ustawy Prawo budowlane, odwołujących się do projektu budowlanego i warunków pozwolenia na budowę. Jeżeli bowiem decyzja w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie wydawana jest po sprawdzeniu zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowanym i warunkami pozwolenia na budowę, co wynika z ostatnio powołanych przepisów Prawa budowlanego, sprawdzenie takie jest możliwe, jeżeli w obrocie prawnym istnieje pozwolenie na budowę (por. wyrok NSA za dnia 20 sierpnia 2002 r., sygn. akt IV SA 917/02 oraz z dnia 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 1441/05 - publikowane "Prawo budowlane." pod redakcją A. Glinieckiego, Wydawnictwo Prawnicze Lexis-Nexis, Warszawa 2007, s. 343 i 351). W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...]2002 r., Nr [...], mocą której udzielono skarżącemu pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu została wyeliminowana z obrotu prawnego. Nieważność tej decyzji stwierdził Wojewoda decyzja z dnia [...]2006 r., Nr [...], utrzymaną mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]2007 r., Nr [...]. Decyzja ta nie została zaskarżona do sądu administracyjnego, co przyznał skarżący na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009 r. (k. 39). Niewątpliwe więc jest, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia (24 września 2007 r.), jak i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji (6 sierpnia 2007 r.) nie istniała w obrocie prawnym decyzja o pozwoleniu na budowę przedmiotowego obiektu budowlanego. Utrata ważności tej decyzji nastąpiła ze skutkiem ex tunc, a więc od daty jej wydania tj. [...]grudnia 2002 r. Powyżej zostało wykazane, że określony wart. 55 pkt 1 ustawy Prawo budowlane obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego istnieje, jeżeli w obrocie prawnym funkcjonuje pozwolenie na budowę. Skoro w rozpoznawanej sprawie stwierdzono nieważność pozwolenia na budowę obiektu budowlanego, to skarżący nie miał, określonego wart. 55 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Tym samym nie można uznać, że przystępując do użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego skarżący naruszył ten przepis prawa. Nie zaistniały więc omówione wcześniej przesłanki do wymierzenia skarżącemu kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Oceny tej nie zmienia fakt, że decyzją ostateczną z dnia [...]2007 r., Nr [...] odmówiono skarżącemu udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego. Wydanie tej decyzji pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej. Nie zachodziła więc określona wart. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.") podstawa do zastosowania środków przewidzianych tą ustawą do decyzji w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie. W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie utrzymane nim w mocy wydane zostały z naruszeniem art. 55 pkt 1 i art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, co miało wpływ na wynik sprawy przez to, że wymierzono karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu mimo braku ku temu podstaw. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania zapadło w myśl art. 200 p.p.s.a. Ze względu na rodzaj stwierdzonych uchybień i ich skutki zbędne było odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących przebiegu postępowania administracyjnego. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji uwzględni stosowanie do art. 153 p.p.s.a. powyższe uwagi, wskazania i wnioski, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Nadto rzeczą organu administracji będzie rozważenie, czy i jakie środki prawne, określone Prawem budowlanym, podjąć celem końcowego załatwienia sprawy dotyczącej przedmiotowego obiektu budowlanego. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji wyroku.