II SA/Lu 259/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 21 marca 2025 r. znak: SKO.41/4243/OS/2024 w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 21 marca 2025 r. znak: SKO.41/4243/OS/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania T. W. (dalej także jako "skarżąca", "strona" lub "wnioskodawczyni") od decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia 4 listopada 2024 r. znak: OPS-PS.4512.169.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup opału, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił następująco stan sprawy: Wnioskiem z dnia 30 września 2024 r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji o przyznanie (m.in.) świadczenia na zakup opału. W treści wniosku wnioskodawczyni zaznaczyła, że jej "mąż (...) nie wpuści funkcjonariuszy publicznych na posesję i do budynku". W związku z powyższą informacją zawartą we wniosku o przyznanie świadczenia, organ I instancji pismem z dnia 9 października 2024 r. wezwał stronę do wskazania - w terminie 7 dni - daty oraz godziny, w których możliwe będzie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony. Organ poinformował skarżącą, że rodzinny wywiad środowiskowy stanowi podstawę do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, zaś uniemożliwienie przeprowadzenia tej czynności jest podstawą do wydania decyzji odmawiającej przyznania pomocy. W dniu 30 października 2024 r. pracownik socjalny E. W. w asyście funkcjonariuszy policji podjęła próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze Z. W. (mężem skarżącej), który został wcześniej poinformowany o terminie i godzinie przeprowadzenia wywiadu. W czynnościach tych wziął udział drugi pracownik socjalny - A. D., mając na celu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z T. W.. Pracownicy socjalni nie zostali wpuszczeni do domu pomimo kilkukrotnego dzwonienia i pukaniu do drzwi. Z wizyty sporządzona została notatka służbowa. Z dniem 31 października 2024 r. upłynął skarżącej termin do udzielenia odpowiedzi na pismo z dnia 9 października 2024 r. W tym stanie rzeczy organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją z dnia 4 listopada 2024 r. odmówił stronie przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na brak współpracy wnioskodawczyni z pracownikami socjalnymi Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach w celu ustalenia jej sytuacji życiowej oraz brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca nie zgodziła się z zapadłym rozstrzygnięciem. Stwierdziła, że stan zdrowia uniemożliwia jej udział w sprawach. Jednocześnie wizytę pracowników socjalnych z dnia 30 października 2024 r. określiła mianem "kolejnego napadu pseudosocjalnych z policjantami". W ocenie strony, pracownicy socjalni winni dokonać "aktualizacji wywiadu bez aktualnego wywiadu", zaś "najścia i napady funkcjonariuszy OPS i policjantów zagrażają bezpieczeństwu ciężko chorych emerytów". Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia. Organ odwoławczy stwierdził, że nie budzi wątpliwości, iż podjęte przez organ I instancji czynności w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni, okazały się nieskuteczne. Z uwagi na wyrażone we wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy stanowisko T. W., iż nie wpuści pracowników socjalnych do budynku w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, organ wystosował do strony pismo z dnia 9 października 2024 r., w którym wezwał ją do wskazania daty i godziny na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, w terminie 7 dni od otrzymania tego pisma. Jednocześnie organ pouczył stronę o skutkach nieustosunkowania się do ww. wezwania. Pomimo tego skarżąca nie podjęła żadnych działań w tym względzie i nie odpowiedziała na ww. pismo. Niezależnie od przesłania powyższego pisma, przy okazji podjęcia w dniu 30 października 2024 r. próby przeprowadzenia wywiadu ze Z. W. po jego wcześniejszym zawiadomieniu o terminie tej czynności, podjęto też próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z wnioskodawczynią. Pracownicy socjalni nie zostali jednak wpuszczeni do domu pomimo kilkukrotnego dzwonienia i pukaniu do drzwi. Kolegium zwróciło uwagę, że przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego znajduje podstawę w art. 107 ustawy pomocy społecznej, zaś wnioskodawczyni konsekwentnie nie współpracuje z organem w tym zakresie, co jest okolicznością znaną organowi z urzędu, gdyż analogiczna postawa wnioskodawczyni jest prezentowana w innych postępowaniach administracyjnych inicjowanych jej wnioskami. Wnioskodawczyni nie chce uczestniczyć, co potwierdza próba jego przeprowadzenia podjęta w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, że brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Nadto niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, zgodnie z art. 107 ust. 4a ww. ustawy. Kolegium podkreśliło, że to na wnioskodawczyni spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia. Żeby otrzymać pomoc społeczną, należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki, takie jak udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej. Niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z przyczyn leżących po stronie T. W. skutkuje tym, że nie jest możliwe rozpoznanie jej aktualnej sytuacji bytowej. Takie zachowanie strony dowodzi, w ocenie Kolegium, o braku współdziałania wnioskodawczyni z pracownikiem socjalnym. W ocenie organu odwoławczego, zaistniały zatem przesłanki przewidziane zarówno w art. 11 ust. 2, jak i w art. 107 ust. 4a ustawy pomocy społecznej, przemawiające za odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. T. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję organu odwoławczego. W skardze strona zarzuciła, że: "nie ustalono znanych z urzędu stanów faktycznych (...) w tym stanu zdrowia w/g dokumentów medycznych z urzędu, który uniemożliwia udział w sprawach i nakazuje obowiązek w/g art. 10 § 2 k.p.a.". Ponadto skarżąca stwierdziła, że: "notatka służbowa/adnotacja (...) z 30.10.2024 potwierdza kolejny napad z włamaniem". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżąca, w terminie 14 dni od daty doręczenia jej zawiadomienia o wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa. Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1214, dalej jako "u.p.s."). Z powołanej ustawy wynika, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Ponadto, zgodnie z art. 41 pkt 1 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Następstwem wyrażonej w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasady subsydiarności jest obowiązek współdziałania osoby wnioskującej o pomoc z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Konstrukcja ww. zasady wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu problemów życiowych. Pomoc społeczna powinna być udzielana jednostce czy rodzinie dopiero w sytuacji, gdy dana osoba wykorzysta własne zasoby i możliwości, przez które należy rozumieć nie tylko sytuację materialną, ale i właściwości psychofizyczne, kwalifikacje zawodowe, aktywność jednostki w rozwiązywaniu własnych i rodzinnych problemów oraz gotowość współdziałania w tym celu. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być przy tym odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 4 u.p.s.). Celem pomocy społecznej nie jest bowiem utrzymywanie na koszt ogółu obywateli osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej. Osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych na zaspokajanie własnych potrzeb, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji pod rygorem odmowy przyznania świadczenia. Potwierdzeniem tego jest treść art. art. 11 ust. 2 u.p.s., który stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Niewątpliwie nieodzownym elementem postępowania dowodowego poprzedzającego wydanie decyzji w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej, jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (aktualizacji wywiadu). Zgodnie bowiem z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej (art. 107 ust. 1 u.p.s.). W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy (art. 107 ust. 4 u.p.s.). Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest zatem obligatoryjną czynnością organu przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie o przyznanie prawa do świadczenia z pomocy społecznej. Stanowi szczególny rodzaj dowodu przewidziany w u.p.s. i pełni niezwykle ważną rolę. Potwierdzeniem tego jest treść art. 107 ust. 4a u.p.s., który stanowi, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W świetle dyspozycji powyższego przepisu należy uznać, że jeśli brak współdziałania strony z pracownikiem socjalnym polega na niewyrażeniu zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, z czym należy utożsamić faktyczne uniemożliwienie przeprowadzenia takiego wywiadu, to wydanie decyzji odmownej staje się obligatoryjne. Słuszny jest zatem wyrażany w orzecznictwie pogląd, iż utrudnianie lub uniemożliwienie pracownikom socjalnym przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w pełni uzasadniają odmowę przyznania świadczenia (por. także wyroki NSA: z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 60/11, z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1753/09, z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 561/08, z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 634/09 oraz z dnia 23 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1765/07). Podkreślić trzeba, że czynności wywiadu środowiskowego nie można zastąpić innymi środkami dowodowymi, co oznacza, że strona musi liczyć się z koniecznością ścisłej aktywności podczas tej czynności dowodowej (por. m. in. wyroki NSA: z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 325/24; z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1308/16). Brak woli współpracy skarżącego z organem pomocy społecznej jest zatem samodzielną i wystarczającą przesłanką odmowy przyznania żądanego świadczenia, zarówno w świetle art. 11 ust. 2 u.p.s., w którym ogólnie mowa o braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym jako przesłance odmowy przyznania świadczenia, jak i w świetle art. 107 ust. 4a u.p.s., który wprost stanowi, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Analiza akt sprawy nie pozostawia wątpliwości, że w niniejszej sprawie przesłanki odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia określone w ww. przepisach, zostały spełnione. Skarżąca nie podjęła bowiem współpracy z organem pomocy społecznej celu ustalenia jej sytuacji bytowej, a w szczególności nie uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Zauważyć należy, że skarżąca już w treści inicjującego postępowanie wniosku z dnia 30 września 2024 r., w sposób jednoznaczny i kategoryczny nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wskazując, że "funkcjonariusze publiczni" nie zostaną wpuszczeni "na posesję i do budynku". Pomimo tego organ I instancji podjął starania w kierunku przeprowadzenia tej niezbędnej czynności dowodowej. Przy czym wobec postawy skarżącej, organ nie narzucił jej odgórnie terminu tej czynności, lecz w skierowanym do skarżącej piśmie z dnia 9 października 2025 r. zwrócił się, by to ona sama wskazała dogodną dla niej datę i godzinę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. Jednocześnie organ pouczył skarżącą, że nieustosunkowanie się do ww. prośby może skutkować decyzją odmowną. Jak wynika z akt sprawy, powyższe pismo doręczono skarżącej prawidłowo w dniu 24 października 2025 r. (potwierdzenie odbioru – k. 3 akt adm.). Skarżąca na pismo to nie odpowiedziała jednak ani w zakreślonym w nim terminie, ani też po jego upływie, w dalszym toku postępowania. Niezależnie od powyższego pracownicy socjalni OPS w Niemcach, udając się w dniu 30 października 2024 r. do miejsca zamieszkania skarżącej w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z jej mężem Z. W. (po jego wcześniejszym zawiadomieniu o terminie wywiadu), podjęli próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego również ze skarżącą, na potrzeby niniejszego postępowania. Próba ta okazała się jednak bezskuteczna, albowiem pracownikom socjalnym nie otworzono drzwi. Skarżąca również na dalszym etapie postępowania nie podjęła żadnych czynności w celu umożliwienia organowi ustalenia jej sytuacji majątkowej, zdrowotnej i bytowej, tj. nie poinformowała organu o możliwym terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania, ani też nie dostarczyła organowi żadnych dokumentów lub informacji, które umożliwiłyby poczynienie stosownych ustaleń w tym zakresie. Zauważyć dodatkowo należy, że zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w skardze do Sądu, skarżąca podtrzymała swoje negatywne stanowisko odnośnie do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, określając podjętą przez pracowników socjalnych próbę przeprowadzenia tej czynności jako "napad". Treść ww. pism potwierdza zatem, że strona nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a jednocześnie wskazuje na negatywny stosunek strony do pracowników socjalnych i funkcjonariuszy policji podejmujących próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Przy czym strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła, by doszło do jakichkolwiek nieprawidłowych zachowań ze strony pracowników socjalnych lub funkcjonariuszy policji w związku z próbą przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Podkreślić należy, że możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w obecności funkcjonariuszy policji przewidziana jest w art. 107 ust. 3a u.p.s. Ponadto skarżąca wnosząc odwołanie od decyzji organu I instancji, a następnie skargę do tut. Sąd, w dalszym ciągu nie poparła swojego wniosku o przyznanie świadczenia jakimikolwiek informacjami bądź dokumentami obrazującymi jej aktualną sytuację życiową, ograniczając się jedynie do wskazywania swoich oczekiwań w zakresie przyznania pomocy społecznej i lapidarnych stwierdzeń co do jej stanu zdrowia, który - w ocenie skarżącej - uniemożliwia jej udział w postępowaniu. Przy czym skarżąca również tego twierdzenia nie poparła żadną dokumentacją medyczną. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw by przyjąć za wiarygodne stanowisko, jakoby odmowa kontaktu z pracownikami socjalnymi była uwarunkowana stanem zdrowia skarżącej. Sąd podziela pogląd przyjmowany w orzecznictwie, że występując o udzielenie wsparcia na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej, strona musi akceptować zasady procedowania w tej materii. Oznacza to, że zobligowany jest on do współdziałania z pracownikiem socjalnym. Przejawem owej współpracy jest przedstawienie wszelkich informacji mających znaczenie dla rozpoznawanej sprawy (por. m. in. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1629/21 i II SA/Gl 1628/21; wyrok WSA w Warszawie z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 757/23). Środki pomocy społecznej nie powinny być kierowane do osób, które nie współpracują z organami w wyjaśnieniu swej sytuacji, a także zatajają swe dochody czy stan zdrowia i związane z nim potrzeby, uniemożliwiając rzetelne rozpatrzenie wniosku o pomoc społeczną. Strona ubiegająca się o pomoc społeczną powinna współdziałać z organem już na etapie ustalania czy jej sytuacja spełnia ustawowe przesłanki do uzyskania wsparcia. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Jest zatem zobowiązana dążyć do osiągnięcia stanu, w którym pomoc społeczna nie będzie jej potrzebna – gdyż przy wsparciu organów poprawi swoją sytuację życiową. Bierna i roszczeniowa postawa strony, a szczególnie jej negatywne nastawienie do pracowników socjalnych na etapie postępowania wyjaśniającego wskazuje, że również dalsza współpraca organu z taką osobą nie będzie możliwa. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, należy wskazać, że art. 10 § 1 k.p.a. wprowadza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Wyjątek przewidziany w § 2 tego przepisu stanowi odstępstwo od reguły udziału strony w postępowaniu i prowadzi do stanu, w którym to prawo strony zostaje – z uzasadnionych przyczyn – ograniczone. Art. 10 § 2 k.p.a. nie może być instrumentalnie wykorzystywany przez stronę, która żąda przyznania określonych świadczeń, a chce uniknąć prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Strona nie jest zobowiązana do brania udziału w postępowaniu i organ administracji nie może zmusić strony do skorzystania z przysługującego jej uprawnienia. Jednakże to skarżąca ponosi negatywne konsekwencje odmowy udziału w postępowaniu. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Przede wszystkim organom nie można zarzucić naruszenia reguł postępowania administracyjnego, w tym zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., skoro brak poczynienia ustaleń o do sytuacji życiowej, majątkowej i zdrowotnej skarżącej wynikał wyłącznie z jej postawy. Jednocześnie organy administracji zasadnie uznały, że postawa skarżącej wypełnia znamiona braku współdziałania z organem, w tym świadczy o niewyrażeniu zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, a tym samym jako uzasadnioną ocenić należy odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, na podstawie art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a u.p.s. Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika dostatecznie, że skarżąca nie miała woli współdziałania, mimo prawidłowej postawy organu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.