II SA/Lu 267/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lipca 2011 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. decyzją z dnia 2 lutego 2011 r. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy S. Ł. z dnia [...] lipca 2010 r. odmawiającą przyznania K. P. specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów turnusu rehabilitacyjnego. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że organ pierwszej instancji odmawiając wskazaną na wstępie decyzją przyznania K. P. wnioskowanego świadczenia podkreślił, iż dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy wynosi 722,50 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 351 zł. Żądana pomoc w wysokości nie mniejszej niż 500 zł przekracza możliwości finansowe organu, który na ten cel posiada miesięcznie do rozdysponowania kwotę 795 zł i kwota ta musi wystarczyć do zaspokojenia potrzeb wszystkich osób i rodzin oczekujących pomocy na terenie gminy. Wnioskodawca nie wyraził zaś zgody na przyznanie mu świadczenia w formie zwrotnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i nie był zainteresowany rozważeniem możliwości skorzystania z tańszych turnusów rehabilitacyjnych ani uzyskaniem pomocy z innych źródeł, w szczególności ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. Decyzję odmowną uzasadniono również brakiem współpracy wnioskodawcy z organem w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. K. P. odmówił bowiem podania pracownikowi socjalnemu adresów zamieszkania trójki swoich dzieci, czym uniemożliwił organowi ustalenie wysokości ewentualnej pomocy, jaką świadczą lub świadczyć mogą te osoby na jego rzecz. SKO podkreśliło, że skoro organ pierwszej instancji proponował stronie przyznanie zasiłku celowego zwrotnego, o jakim mowa w art. 41 pkt 2 powołanej ustawy, to dopatrzył się w sytuacji rodziny przesłanek szczególnego przypadku, wskazanych w tym przepisie. Kolegium doszło jednak do przekonania, że przypadek taki nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, gdyż skarżący posiada stały dochód umożliwiający poniesienie wskazanych przez niego wydatków. W ocenie organu odwoławczego poza problemami zdrowotnymi w rodzinie odwołującego nie występują żadne inne okoliczności świadczące o trudnej sytuacji jego rodziny. Zgłaszane przez niego wydatki poniesione na wykonanie przyłącza kanalizacyjnego oraz wymianę bojlera nie mają znaczenia w sprawie, gdyż budynek mieszkalny zajmowany przez skarżącego i jego żonę stanowi własność ich syna, który – jako właściciel – ma przede wszystkim obowiązek ponoszenia tego rodzaju kosztów związanych z użytkowaniem należącego do niego budynku. Również wskazane przez stronę argumenty dotyczące konieczności spłacania pożyczki zaciągniętej w celu pokrycia wydatków na powyższe nakłady nie są dla Kolegium przekonywujące, skoro w toku postępowania wyjaśniającego skarżący takich okoliczności nie podnosił. Z tych względów organ odwoławczy uznał, że odmowa przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy była w okolicznościach sprawy uzasadniona. Skargę do Sądu na powyższą decyzję złożył K. P., kwestionując prawidłowość stanowiska wyrażonego w decyzjach organów obu instancji. Skarżący podniósł, iż w latach wcześniejszych otrzymywał pomoc ze środków pomocy społecznej na dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych w wysokości 130 zł – w 2005 r. i 400 zł – w 2008 r. Wskazał, że jest osobą schorowaną, a pobyt w ośrodku rehabilitacyjnym przyczyni się do poprawy jego stanu zdrowia. Jego zdaniem organy przyjęły błędną wysokość wydatków na leki jego rodziny, to jest 200-250 zł, podczas gdy on sam ponosi wydatki na ten cel w wysokości 260-280 zł miesięcznie, a także pokrywa koszty comiesięcznych dojazdy do lekarzy specjalistów do L. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa", pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Świadczenie to nie mogło być przyznane skarżącemu, gdyż dochód jego rodziny, na który składa się renta skarżącego (702,23 zł) i emerytura jego żony (742,27 zł), wynosi łącznie 1444,50 zł, to jest 722,25 zł na osobę w rodzinie i ponad dwukrotnie przekracza kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, wynoszące 351 zł. W tej sytuacji, wobec wyraźnego wskazania przez skarżącego, iż domaga się przyznania bezzwrotnego świadczenia pieniężnego, prawidłowo organy rozważały przyznanie specjalnego zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przyznanie zasiłku celowego na podstawie omawianego przepisu może nastąpić tylko "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Kolegium prawidłowo oceniło, iż w odniesieniu do skarżącego nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powołanego art. 41 pkt 1 ustawy, skarżący zaś zwracając się o pomoc nie wskazał żadnych nadzwyczajnych okoliczności, uzasadniających odmienne stanowisko. Oceniając, czy taki przypadek ma miejsce w rozpoznawanej sprawie organy administracji brały pod uwagę zarówno sytuację zdrowotną, osobistą, jak i majątkową skarżącego. Organy nie kwestionowały schorzeń, na które cierpi skarżący, lecz zasadnie wskazały, iż schorzenia te nie stanowią przesłanki uzasadniającej udzielenie wnioskowanej przez niego pomocy. Niepełnosprawność lub długotrwała choroba, jak trafnie podniosło Kolegium, same w sobie nie dają podstaw do przyznania bezzwrotnego zasiłku celowego specjalnego. Stanowią one przesłanki ogólne przyznania świadczeń z pomocy społecznej określone w art. 7 pkt 5 i 6 ustawy, a dopiero ich powiązanie z innymi okolicznościami, takimi jak w szczególności konieczność ponoszenia wydatków na leki i leczenie bądź na własne utrzymanie w rozmiarze znacznie przekraczającym możliwości finansowe wnioskodawcy, uzasadniać może udzielenie żądanego świadczenia. Porównanie wysokości miesięcznych dochodów skarżącego i jego żony wynoszących łącznie 1444,50 zł oraz miesięcznych wydatków na leki i leczenie (200-250 zł), opłacenie kosztów zużycia energii elektrycznej (70 zł), korzystania z telefonu (37 zł), opłat za wodę i ścieki (30 zł) oraz gaz (45 zł), nie świadczy o tym, że taka nadzwyczajna sytuacja w przypadku skarżącego zachodzi, na co zasadnie wskazał organ administracji. Oceny tej nie zmienia również fakt poniesienia przez skarżącego wydatków na wykonanie przyłącza kanalizacyjnego oraz wymianę bojlera. Tego rodzaju koszty nie mają charakteru nadzwyczajnych wydatków, a jedynie stanowią następstwo zwykłego korzystania z budynku mieszkalnego. Należy mieć ponadto na uwadze, iż skarżący został poinformowany przez pracowników socjalnych o możliwości skorzystania z dofinansowania do kosztów turnusu rehabilitacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.), a także o możliwości refundacji kosztów tego turnusu ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, lecz nie wyraził zainteresowania skorzystaniem z powyższych form wsparcia. Nie ulega również wątpliwości, że organy pomocy społecznej mogły domagać się od skarżącego wskazania adresów zamieszkania trójki swoich dzieci w celu umożliwienia organowi ustalenia wysokości ewentualnej pomocy, jaką świadczą lub świadczyć mogą te osoby na rzecz rodziców. Ustalenie tej okoliczności mogło mieć znaczenie dla oceny, czy sytuacja życiowa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na przyznanie wnioskowanej przez niego pomocy na podstawie art. 41 ustawy. Świadczeń z pomocy społecznej udziela się osobom, co do których organ administracji ustalił, iż mimo podejmowania przez nie określonych działań w celu poprawy własnej, trudnej sytuacji bytowej czy majątkowej, nie nastąpiła poprawa ich sytuacji. Niezasadne są również pozostałe zarzuty skarżącego. Okoliczność, iż skarżący w poprzednich latach otrzymywał pomoc ze środków pomocy społecznej na dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych w wysokości 130 zł – w 2005 r. i 400 zł – w 2008 r. nie obligowała organów administracji do przyznania skarżącemu pomocy w niniejszej sprawie. Prawidłowo organy administracji ustaliły sytuację dochodową rodziny skarżącego. Fakt, iż skarżący na obecnym etapie postępowania przed Sądem wskazuje inną wysokość wydatków swojej rodziny niż uczynił to w toku wywiadu środowiskowego nie może mieć wpływu na ocenę legalności decyzji organów administracji. Brak w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) skargę oddalił.