II SA/Lu 268/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o wybudowanie przyłącza kanalizacyjnego i elektrycznego oraz o wypłatę odszkodowania; w zakresie sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 1 lipca 2010r., sygn. akt II SA/Lu 268/10 w przedmiocie przyznania prawa pomocy postanawia I. przyznać L. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 1 lipca 2010 r. referendarz sądowy przyznał L. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu referendarz wyjaśnił, że strona skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Skarżący oraz jego żona posiadają stałe źródło dochodu. Ponadto strona skarżąca posiada nieruchomości gruntowe i dom położone w miejscowości wypoczynkowej. Fakt ten sprawia, że - zdaniem referendarza - nie można skarżącego zaliczyć do osób, które realnie nie mają możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Odpis powyższego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 13 lipca 2010 r. W dniu 19 lipca 2010 r. złożył on sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżący L. B. zwrócił się do sądu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata czyli o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Należy zważyć, że co do zasady instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obwarowana przesłanką braku realnej możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, podlega ścisłej interpretacji, co oznacza stosowanie owej instytucji w sytuacjach wyjątkowych, szczególnie trudnych. Warunkiem zwolnienia od kosztów sądowych jest z jednej strony wykazanie, że na stronie ciąży obowiązek uiszczenia konkretnych opłat sądowych, a z drugiej, że nie może ich uiścić bez uszczerbku dla siebie (postan. SN z dnia 28 stycznia 1981 r., sygn. akt IV PZ 5/81). W niniejszej sprawie sytuacja materialna skarżącego jest trudna i uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie, a zatem zachodzą podstawy przyznania mu pomocy w zakresie częściowym. Pozbawianie go takiej pomocy uniemożliwiłoby mu skorzystanie z prawa do sądu i rozpoznanie jego skargi. Koszty sądowe w niniejszym postępowaniu jakie skarżący zobowiązany jest ponieść na tym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od wniesionej skargi w kwocie 300 zł ustalonego na podstawie § 2 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221., poz. 2193). Jeśli chodzi o potencjalne przyszłe koszty sądowe to dotyczyć one mogą m.in. zażalenia, opłaty kancelaryjnej, które nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) oraz wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Skarżący w celu wykazania trudnej sytuacji majątkowej swojej i rodziny przedstawił liczne dokumenty i oświadczenia. Z wniosku złożonego przez L. B. wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem dzieci. Do dochodów wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym należą: renta wypadkowa w kwocie 1.439,32 zł brutto oraz wynagrodzenie za pracę żony w kwocie 3.385,38 zł brutto. Skarżący wykazał, że majątek jego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie stanowią: mieszkanie o powierzchni 62,43m², dom letniskowy oraz dwie nieruchomości gruntowe położone w miejscowości wypoczynkowej o łącznej pow. 0,29 ha. Ponadto we wniosku PPF oraz licznych załącznikach, które dołączył do niego, wskazał częściowe wydatki, na które składają się m.in.: koszty utrzymania mieszkania (ok. 500 zł), spłata pożyczek (316,12 zł oraz 376 zł), rachunki za leki (ok. 106 zł) oraz koszty wyżywienia i nauki dzieci. Strona skarżąca nie wykazała w przedmiotowej sprawie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów tego postępowania. Wnioskodawca ma stałe źródło dochodu i jest właścicielem nieruchomości gruntowych i domu, położonych w atrakcyjnej miejscowości wypoczynkowej. Fakt bycia właścicielem nieruchomości o znacznej wartości oznacza, iż strona posiada wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty postępowania sądowego, pomimo tego że jej dochód miesięczny nie jest znaczny (por. Postanowienie NSA z dnia 19 maja 2005r., II FZ 211/05, B. Dauter, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo", Warszawa 2007, s. 457). W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę zebrany w postępowaniu materiał dowodowy, na tym etapie postępowania brak profesjonalnego pełnomocnika nie ogranicza skarżącemu prawa do sądu. Jeśli zaś udział w postępowaniu takiego pełnomocnika jest zdaniem skarżącego celowy, może go ustanowić na własny koszt. Reasumując zachodzą uzasadnione podstawy przyznania skarżącemu prawa pomocy tylko w zakresie częściowym. Ponadto Sąd ustalił, iż skarżący inicjuje liczne postępowania sądowe, przed tutejszym sądem, jak i przed sądem powszechnym. Skoro zatem strona jest w stanie ponosić koszty sporządzania i wysyłki pism w prowadzonych przez siebie licznych postępowaniach sądowych, jest też w stanie partycypować w kosztach z nimi związanymi (por. Postanowienie NSA z 19 kwietnia 2006r., I OZ 513/06, postanowienie NSA z dnia 22 września 2004r., OZ 359/04, B. Dauter, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo", Warszawa 2007, s. 470). Z tych powodów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji postanowienia.