II SA/Lu 269/15

WyrokWSA w Lublinie2016-03-01

Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Marta Laskowska-Pietrzak, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest orzeczenie o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeśli decyzja stwierdzająca, że świadczenia te są nienależnie pobrane, została uchylona przez sąd administracyjny?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nie można orzec o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeśli decyzja stwierdzająca ich nienależne pobranie została uchylona przez sąd administracyjny. Decyzja o zwrocie świadczeń jest bezpośrednią konsekwencją decyzji o uznaniu ich za nienależnie pobrane i ma charakter związany. Wobec uchylenia decyzji stwierdzającej nienależne pobranie, decyzja o zwrocie również podlega uchyleniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) uchylającej decyzję Wójta Gminy T. i orzekającej o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w formie zasiłku pielęgnacyjnego przez H. W. za okres od września 2007 r. do sierpnia 2014 r. Organ I instancji uznał zasiłek za nienależnie pobrany, ponieważ H. W. pobierała jednocześnie dodatek pielęgnacyjny. SKO uchyliło decyzję organu I instancji, ale orzekło o zwrocie świadczeń, wskazując na naruszenie art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych i brak powiadomienia o zmianie sytuacji. H. W. zaskarżyła decyzję SKO, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak prawidłowego pouczenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy T.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 marca 2016 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. Nr [...] Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania H. W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...] i orzekło o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w formie zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego H. W. - osobie niepełnosprawnej powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności za okres od [...] września 2007 r. do [...] sierpnia 2014 r., w łącznej kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych na dzień wydania decyzji w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., wydaną z upoważnienia Wójta Gminy T., nakazano zwrot nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego pobranego przez H. W. w okresie od dnia [...] września 2007 r. do dnia [...] lipca 2014 r. w łącznej kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi na dzień wydania decyzji, w kwocie [...]zł. Jednocześnie organ I instancji orzekł, iż kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami należy wpłacić na wskazany rachunek bankowy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano przepisy: art. 104 kpa oraz art. 16 ust. 6, art. 20 ust. 3, art. 30 ust. 1,2 pkt 1, ust. 8 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzją z dnia [...] października 2005 r., znak: [...], przyznano H. W. (osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) zasiłek pielęgnacyjny, bezterminowo, począwszy od [...] października 2005 r. w kwocie [...]zł, miesięcznie, od dnia [...] września 2006 r. w kwocie [...]zł, miesięcznie (w związku ze zmianą wysokości zasiłku - § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych Dz. U. z 2006 r. Nr 130 poz. 903). Organ I instancji powołując się na ustalenia przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w toku którego ustalono, iż od dnia [...] września 2007 r. H. W., jako osoba uprawniona do emerytury lub renty, która ukończyła 75 lat pobiera dodatek pielęgnacyjny w rozumieniu art. 75 ustawy z dnia [...] grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440, zpóźn. zm.) stwierdził, iż stosownie do art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego oraz uznał, że wypłacone na rzecz strony kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, w wymienionym uprzednio okresie, stanowią nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. Powołując normatywne brzmienie art. 30 ust. 8 powyższej ustawy organ wskazał, że kwoty nienależnie pobranych świadczeń podlegają zwrotowi na wskazane konto bankowe wraz z ustawowymi odsetkami, liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie wniesione od powyższej decyzji wskazało, że decyzji organu I instancji podlega uchyleniu, jednakże nie z powodów wskazanych w uzasadnieniu odwołania. W pierwszej kolejności organ odwoławczy przywołał treść art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Przesłanki zwrotu nienależnie pobranego świadczenia określa natomiast art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do treści tego przepisu, za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu tej ustawy uważa się: 1. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania, 2. świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, 3. świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23 a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, 4. świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, a tym samym do orzeczenia obowiązku jego zwrotu, konieczne jest spełnienie dwu przesłanek: po pierwsze - wypłacenie świadczenia mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części; po drugie - pouczenie pobierającego świadczenie o braku prawa do ich pobierania. Natomiast zgodnie z art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Uprawnienia do poszczególnych świadczeń może zatem nabyć i zachować tylko osoba, która spełnia wszystkie warunki przewidziane w ustawie. W celu zapobiegania nieprawnie pobieranym świadczeniom ustawodawca wprowadził zasadę zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Przepisy te, w interesie wszystkich stron, muszą być interpretowane ściśle. W myśl art. 16 ust. 1 powyższej ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby, w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a także osobie powyżej 75 roku życia. Z przepisu art. 16 ust. 6 ustawy wynika, iż ustawodawca wyklucza możliwość równoczesnego otrzymywania przez osobę uprawnioną zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego - świadczenia przyznawanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z tytułu ukończenia 75 roku życia, na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia [...] grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Przepis ten wyłącza również swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać i wprowadza regułę kolizyjną wyłączającą przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Zatem w sytuacji nabycia prawa do dodatku pielęgnacyjnego wygasa uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że w sprawie zaistniała sytuacja, która zobligowała organ do uznania, że wypłacone skarżącej w okresie od [...] września 2007 r. do [...] lipca 2014 r. kwoty zasiłku pielęgnacyjnego stanowią nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, bowiem H. W., jako osoba uprawniona do emerytury lub renty, która ukończyła 75 lat życia pobierała w tym okresie dodatek pielęgnacyjny. Wskazane w ustawie warunki przyznania zasiłku pielęgnacyjnego muszą być również spełniane w okresie pobierania świadczeń. Zmiana w tym zakresie wymaga, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych powiadomienia organu przyznającego świadczenie, który powinien podjąć działania o jakich mowa w art. 32 ust. 1 powyższej ustawy. Przywołany przepis art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych obliguje osobę pobierającą świadczenie rodzinne do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o zmianach w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoby. Skarżąca nie wypełniła obowiązku zawiadomienia o zmianach w jej sytuacji finansowej, co skutkowało uznaniem wypłaconego jej świadczenia za nienależnie pobrane. Zaniedbanie to spowodowało wypłatę świadczenia, które nie należało się skarżącej, stąd w ocenie organu odwoławczego, stan faktyczny rozpatrywanej sprawy wypełnia hipotezę normy zawartej w art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organu odwoławczego w toku przeprowadzonego postępowania, organ I instancji ustalił, że w trakcie pobierania przez H. W. zasiłku pielęgnacyjnego ustalonego decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], z dnia [...] października 2005 r., znak: [...] (zmienionej decyzją z sierpnia 2008 r. [...] - przesłana przez organ kserokopia decyzji zmieniającej nie pozwala na identyfikację daty wydania), pobierała ona od dnia [...] września 2007 r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dodatek pielęgnacyjny. Informację o tym fakcie organ I instancji uzyskał w dniu [...] lipca 2014 r. i w dniu [...] sierpnia 2014 r. wszczął postępowanie w celu uznania kwot pobranych zasiłków pielęgnacyjnych za kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz zobowiązania strony do ich zwrotu. Decyzją z dnia [...] października 2014 r., znak: [...], organ I instancji uznał, że pobrane przez H. W. świadczenia rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...] września 2007 r. do [...] lipca 2014 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi. Decyzja ta w wyniku wniesienia odwołania została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze - decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. znak: [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że składając wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego skarżąca własnoręcznym podpisem potwierdziła fakt zapoznania się z warunkami uprawniającymi do tego świadczenia oraz treścią pouczenia zamieszczonego na druku wniosku i wobec powyższego należy uznać, że została prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących brak prawa do tego świadczenia. Zdaniem organu II instancji, jeżeli skarżąca nie zrozumiała pouczenia nie powinna składać pod nim podpisu, lecz domagać się wyjaśnienia jego treści. Złożenie podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości treści pouczenia. Wypełniony i własnoręcznie podpisany przez skarżącą formularz wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego zawierał pouczenie, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, a skarżąca zobowiązała się niezwłocznie powiadomić podmiot wypłacający zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, zatem w kontekście zarzutów odwołania, uprawnione jest stwierdzenie, że ustawodawca nałożył na osoby korzystające ze świadczeń rodzinnych, a nie na pracowników organów administracji publicznej realizujących przedmiotową ustawę, obowiązek informowania o każdej zmianie w sytuacji rodzinnej lub życiowej mającej wpływ na prawo do przyznanych świadczeń i każda osoba korzystająca ze świadczeń rodzinnych powinna obowiązku tego przestrzegać. Odnosząc się wskazanych w odwołaniu zarzutów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało że jeśli adresat ma problemy ze zrozumieniem zawartych we wniosku, czy decyzjach nie tylko pouczeń, lecz również poszczególnych sformułowań, powinien zwrócić się do pracownika organu administracji publicznej o wyjaśnienie wątpliwości i niezrozumiałych terminów języka prawniczego. Wówczas pracownik, związany zasadą udzielania informacji, wynikającą z art. 9 kpa zobowiązany byłby do udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Jeżeli skarżąca nie rozumiała treści podpisywanych dokumentów, to nie powinna ich podpisywać. W ocenie Kolegium pouczenie zawarte we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, podpisane przez skarżącą w dniu [...] października 2005 r., zostało sformułowane w sposób zrozumiały, zawierało tylko niezbędne treści i nie wymagało znajomości przepisów prawa, tym samym nie można podzielić zarzutów odwołania w zakresie naruszenia przez organ art. 77, art. 80, art. 7 i art. 8, 9 kpa w zakresie błędnego przyjęcia przez organ, iż strona została skutecznie pouczona. Zdaniem organu II instancji niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przedmiocie braku rozważenia sytuacji zdrowotnej, materialnej i rodzinnej skarżącej, bowiem kwestie te nie mogą stanowić przedmiotu oceny w odrębnym postępowaniu uregulowanym w powołanym wyżej art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które jest prowadzone na wniosek osoby zobowiązanej do zwrotu świadczeń, przy czym wniosek może dotyczyć umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia płatności na raty. W postępowaniu tym bada się wyłącznie zaistnienie szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny. Postępowanie ujęte w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest postępowaniem odrębnym, nie mogącym być częścią postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Podsumowując Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji z obrotu prawnego jest rozstrzygnięcie dotyczące obowiązku wpłacenia przez skarżącą odsetek od należności głównej. Należy wskazać, że przepis art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami. Przepis ten stanowi, że odsetki naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Zaskarżona decyzja w tej części, która odnosi się do obowiązku zapłaty przez skarżącą odsetek ustawowych od wypłaconych świadczeń, nie tylko nie spełniała przesłanki formalnej, jaką powinna spełniać decyzja administracyjna w postaci uzasadnienia odpowiadającego wymogom przepisu art. 107 § 3 kpa, ale również zawiera błędne ustalenia odsetek ustawowych, w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. organ I instancji wskazał kwotę [...]zł, stanowiącą wypłaconą należność głównej, do zwrotu której zobowiązana jest skarżąca, jak również kwotę naliczonych odsetek ustawowych, co do których w uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zostały wyliczone na dzień wydania decyzji. Podano wysokość odsetek wyliczoną na dzień wystawienia decyzji, tj. [...] listopada 2014 r. Uzasadnienie nie zawiera natomiast szczegółowego zestawienie wypłat (dat, wysokości), wyliczenia odsetek za poszczególne okresy, wyszczególnienia obowiązujących stawek odsetek ustawowych. Wobec braku poczynienia stosownych ustaleń w decyzji zobowiązującej do zwrotu należności głównej i kwoty odsetek, skarżąca z uzasadnienia decyzji nie mogła zrekonstruować sposobu ustalenia tych należności i zweryfikować prawidłowości ustalenia poszczególnych kwot. Z powyższych względów organ odwoławczy uznał za konieczne dokonanie wyliczenia odsetek ustawowych od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, które zobrazował w tabeli, zamieszczonej w uzasadnieniu decyzji. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w imieniu H. W., profesjonalny pełnomocnik, który zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego: a) art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący; b) art. 7, art. 8 oraz art. 9 kpa poprzez brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w skutek tego przyjęcie, że zachodzą przesłanki do zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego, w tym dokonanie prawidłowego pouczenia tj. takiego, które w danych okolicznościach sprawy byłoby dla adresata decyzji zrozumiałe, jasne i niebudzące wątpliwości, o tym kiedy i na jakich zasadach świadczenie rodzinne w postaci zasiłku pielęgnacyjnego uznawane będzie za niezależne; c) art. 80 kpa poprzez naruszenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny; d) art. 89 kpa poprzez niezastosowanie i nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sytuacji, w której w przedmiotowej sprawie zachodziła konieczność wysłuchania odwołującej się celem zbadania tego, czy miała ona świadomość treści pouczenia, na które powołuje się organ, zaś sama odwołująca się, działająca przez swojego pełnomocnika taki wniosek w odwołaniu zawarła; e) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa poprzez brak wskazania w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których oparł swoje rozstrzygnięcie oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. 2. naruszanie przepisów prawa materialnego: a) art. 30 ust. 1 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn.zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że świadczenie wypłacone odwołującej się jest nienależne oraz, iż jest ona obowiązana do zwrotu, w sytuacji, w której nie zostały spełnione przesłanki zobowiązujące do zwrotu świadczenia, których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych; b) art. 30 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż zaistniały przesłanki do uznania świadczenia za nienależne w sytuacji, w której odwołująca się nie została pouczona o braku prawa do pobierania świadczenia rodzinnego, w sposób, który mógłby zostać uznany za prawidłowe pouczenie, zaś pouczenie takie jest warunkiem koniecznym uznania pobranego świadczenia za nienależne; c) art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie wystąpił element subiektywny, to znaczy świadomość adresata przedmiotowego świadczenia, że nie przysługuje ono jemu, w sytuacji w której H. W. nie wiedziała nie tylko, że świadczenie jej nie przysługuje, ale nawet nie miała świadomości tego od kiedy świadczenie takie przestało jej przysługiwać; przyjęcia, że H. W. działała w złej wierze; d) art. 61 w zw. z art. 69 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, w zw. z art. 9 kpa poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że pouczenie dokonane przez organ w przedmiotowej sprawie było wystarczające, a tym samym nie naruszało fundamentalnych zasad konstytucji takich jak prawo osoby niepełnosprawnej do pomocy państwa w jak najszerszym zakresie, w tym w szczególności w zakresie udzielania jej informacji, w tym właściwych, tj. zrozumiałych pouczeń, tak by zasada demokratycznego państwa w pełni urzeczywistniała zasady sprawiedliwości społecznej. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi opisał stan faktyczny i prawny sprawy, szczegółowo rozwijając wskazane zarzuty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 30 ust. 1 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania przez organy administracji powyższego przepisu i nakazania skarżącej zwrotu wypłaconych jej w okresie od dnia [...] września 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2014 r. świadczeń rodzinnych. Wskutek skargi wniesionej przez H. W. decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wójta Gminy T. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia za nienależnie pobrane uznały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 207/15. Wyrok jest prawomocny. Wobec braku ostatecznej decyzji administracyjnej stwierdzającej, iż świadczenia rodzinne wypłacone H. W. za okres od dnia [...] września 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2014 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi, niezasadnym stało się zobowiązanie skarżącej na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy do zwrotu tych świadczeń. Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, niedopuszczalne jest jednoczesne orzekanie o uznaniu świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane i o jego zwrocie (por. wyrok NSA z dnia [...] lipca 2010 r., I OSK 620/10, LEX nr 694359). W konsekwencji decyzja o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, podejmowana na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy może być podjęta dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależne bowiem stanowi jest jej bezpośrednią konsekwencję i ma charakter związany. Innymi słowy, wobec tego, iż decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, decyzja organu o jego zwrocie również podlega uchyleniu. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło