II SA/Lu 272/19
WyrokWSA w Lublinie2019-08-27
Skład orzekający: Jacek Czaja, Joanna Cylc-Malec, Ewa Ibrom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji wykazały, że strona skarżąca posiadała wiedzę o przyznaniu świadczenia (renty socjalnej) osobie podopiecznej, co jest warunkiem uznania pobranych świadczeń pieniężnych na utrzymanie tej osoby za nienależnie pobrane?Ratio decidendi
Organy administracji nie wykazały, że strona skarżąca posiadała wiedzę o przyznaniu świadczenia (renty socjalnej) osobie podopiecznej. Sam fakt wspólnego zamieszkiwania, kierowania korespondencji na wspólny adres czy złożenia oświadczenia o sprawowaniu opieki nie jest wystarczający do przypisania stronie wiedzy o przyznaniu renty. W związku z tym, świadczenie nie może być uznane za nienależnie pobrane, a postępowanie w przedmiocie jego zwrotu jest bezprzedmiotowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Chełm o ustaleniu wysokości nienależnie pobranego świadczenia z tytułu pomocy pieniężnej na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej. Skarżący A. S. i M. S. zaprzeczali, aby posiadali wiedzę o przyznaniu ich podopiecznej S. M. renty socjalnej, co według organów stanowiło podstawę do uznania pobranej pomocy za świadczenie nienależne. Wcześniejszy wyrok WSA w Lublinie uchylił poprzednie decyzje, wskazując na brak dowodów wiedzy skarżących o rencie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta C. z [...] listopada 2018 r. i umorzył postępowanie administracyjne.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia WSA Ewa Ibrom Protokolant Referent Jacek Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. S. i M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta C. z [...] listopada 2018 r. nr [...] i umarza postępowanie administracyjne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie decyzją z 14 marca 2019 r. nr SKO.II.41/928/PS/2018 - po rozpatrzeniu odwołania A. S. i M. S. od decyzji Prezydenta Miasta Chełm z 28 listopada 2018 r.
nr MOPR.ZPZ.41410.S-59/2018 w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia z tytułu pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania S. M. (obecnie T.) w rodzinie zastępczej spokrewnionej, ustanowionej w osobach A. S. i M. S., za okres od 1 września 2015 r. do 31 sierpnia 2016 r., w wysokości 4.123,77 zł – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 92 ust. 2 pkt 1 i art. 226 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 998 ze zm., dalej: "u.w.r."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z 15 maja 2015 r. nr MOPR.ZPZ.41410.S-6/2-2015 Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w C., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C., przyznał A. i M. małż. S. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania S. M. w rodzinie zastępczej spokrewnionej, w wysokości 658 zł miesięcznie, na okres od 24 maja 2015 r. do czasu ukończenia szkoły przez S. M. tj. do 31 sierpnia
2016 r.
Decyzją z 29 lipca 2015 r. nr MOPR.ZPZ.41410.S.-11/2016 organ pierwszej instancji zmienił własną decyzję z 15 maja 2015 r. w części dotyczącej wysokości przyznanego A. i M. małż. S. świadczenia, podwyższając je do kwoty 911,70 zł miesięcznie w całym okresie świadczeniowym.
Na podstawie pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z 23 marca 2017 r. organ pierwszej instancji powziął informację, że S. M. jest od 1 lipca 2015 r. osobą uprawnioną do pobierania renty socjalnej. Następnie organ pierwszej instancji ustalił, że renta socjalna została uprawnionej przyznana decyzją ZUS Oddział w G. z 16 września 2015 r., przy czym za okres od 1 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r. S. M. otrzymała we wrześniu 2015 r. wyrównanie w kwocie 1.838,05 zł. Następnie w okresie od 1 października 2015 r. do 29 lutego 2016 r. świadczenie to wypłacano w kwocie 643,02 zł miesięcznie, zaś w okresie od 1 marca 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. – w kwocie 644,63 zł miesięcznie.
W oparciu o powyższe ustalenia Dyrektor MOPR w C., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C., decyzją z 5 lipca 2017 r. nr MOPR.ZPZ.41410.S-8/2017 ustalił na kwotę 4.123,77 zł wysokość nienależnie pobranego przez A. S. i M. S. w okresie od 1 września 2015 r. do 31 sierpnia 2016 r. świadczenia z tytułu pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania S. M. w rodzinie zastępczej spokrewnionej.
Decyzją z 14 września 2017 r. nr SKO.II/607/PS/2017 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 8 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 1104/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uwzględniając skargę A. S. i M. S., uchylił ww. decyzje organów obu instancji, jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu świadczącego o tym, że skarżący posiadali wiedzę o zmianie sytuacji dochodowej S. M. w związku z przyznaniem jej renty socjalnej, a tym samym, że byli oni w stanie wykonać obowiązek poinformowania organu o zmianie sytuacji dochodowej dziecka, o którym zostali pouczeni w decyzji przyznającej świadczenie oraz w decyzji zmieniającej wysokość przyznanego świadczenia. Sąd stwierdził, że uznanie, że skarżący pobrali świadczenia nienależnie, wymaga udowodnienia, że powzięli oni w okresie pobierania świadczenia informację o przyznaniu S. M. renty socjalnej, zwłaszcza, że skarżący takiemu twierdzeniu zaprzeczają.
Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie organ pierwszej instancji zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o wyjaśnienie, kto złożył wniosek o przyznanie renty socjalnej dla S. M. oraz, czy w postępowaniu o przyznanie renty socjalnej brali udział A. i M. małż. S., czy brali oni udział w posiedzeniu komisji przyznającej rentę socjalną, czy zostali poinformowani o wypisaniu ze składki zdrowotnej, jaka była forma przekazu renty socjalnej, a także, czy w toku postępowania były przekazywane jakiekolwiek pisma do A. S. lub M. S.
W piśmie z 24 października 2018 r. Starszy Referent ZUS wyjaśnił, że S. M. wniosek o rentę socjalną złożyła osobiście 17 lipca 2015 r. Do wniosku załączyła oświadczenie podpisane przez M. S., wskazujące, że sprawuje on opiekę faktyczną nad wnioskodawczynią. Od 1 lipca 2015 r. renta socjalna przekazywana była za pośrednictwem poczty, a od 1 listopada 2015 r. na rachunek bankowy uprawnionej. Wszelka korespondencja adresowana była do S. M. i kierowana na jej adres zamieszkania. Konsultacja psychiatryczna przeprowadzona była w towarzystwie M. S., jako opiekuna prawnego.
Powołując się na uzupełniony w powyższym zakresie materiał dowodowy organ pierwszej instancji decyzją z 14 marca 2019 r. nr MOPR.ZPZ.41410.S-59/2018 ponownie ustalił na kwotę 4.123,77 zł wysokość nienależnie pobranych przez A. S. i M. S. w okresie od 1 września 2015 r. do 31 sierpnia 2016 r. świadczeń w tytułu pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania S. M. w rodzinie zastępczej spokrewnionej.
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji A. S. i M. S. podtrzymali twierdzenie, że nie wiedzieli o przyznaniu S. M. renty socjalnej.
W toku postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w Chełmie zleciło organowi pierwszej instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, poprzez przesłuchanie S. M. na okoliczność ustalenia, czy A. i M. małż. S. posiadali wiedzę
o przyznanej S. M. rencie socjalnej i dokonywanych z tego tytułu wpłatach na rachunek bankowy.
Skierowane do S. M. (T.) wezwanie do stawienia się 30 stycznia 2019 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w C., zostało odebrane 24 stycznia 2019 r. przez M. S. – jako dorosłego domownika, który zobowiązał się do oddania pisma adresatowi. Wezwana nie stawiła się jednak w siedzibie organu w wyznaczonej dacie, ani też nie skontaktowała się z organem w jakikolwiek sposób.
Po rozpoznaniu odwołania Kolegium nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia i powołaną na wstępie decyzją ostateczną z 14 marca 2019 r. (zaskarżoną w niniejszej sprawie) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że trudno dać wiarę wyjaśnieniom odwołujących, jakoby nie wiedzieli o pobieraniu przez S. M. renty socjalnej, skoro prowadzili wówczas razem z nią – jako rodzina zastępcza - wspólne gospodarstwo domowe. W ocenie Kolegium, M. S. niewątpliwie posiadał wiedzę o złożonym przez S. M. wniosku o przyznanie renty socjalnej, bowiem złożył oświadczenie, że sprawuje nad nią opiekę. Organ odwoławczy podkreślił, że do czasu ukończenia szkoły S. M. pozostawała na utrzymaniu rodziców zastępczych. Pani S. T. nadal mieszka ze skarżącymi.
Kolegium podtrzymało zatem swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, że kwota w wysokości 4.123,77 zł pobrana przez odwołujących z tytułu pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, stanowi świadczenie nienależnie pobrane.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. S. i M. S. sformułowali następujące zarzuty względem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C.:
1) istotne naruszenie przepisów prawa procesowego, które miały wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji tj.:
- art. 7 i art. 77 k.p.a., przez naruszenie ogólnej zasady postępowania administracyjnego polegającej na przestrzeganiu przez organ praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, oraz brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez skarżącego lub odniesienia się do nich w sposób niepełny;
- art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wskazania w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
- art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące nierozważeniem w sposób wszechstronny, bezstronny i racjonalny materiału dowodowego jako całości;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 92 ust. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 u.w.r. poprzez błędne uznanie, że zaistniały warunki do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego;
3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia mający istotny wpływ na treść decyzji, polegający na uznaniu, iż rodzina zastępcza miała świadomość otrzymywania przez S. M. świadczenia z ZUS w postaci renty socjalnej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że organ błędnie utożsamia fakt złożenia przez M. S. oświadczenia o sprawowaniu opieki nad S. M. z pewnością co do przyznania tej renty. W ocenie skarżących, takie aprioryczne założenie winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, wobec naruszenia wskazanych wyżej przepisów.
Skarżący podkreślili, że renta socjalna przekazywana była S. M. za pośrednictwem poczty, zaś w późniejszym okresie na rachunek bankowy uprawnionej. Wszelka korespondencja adresowana była bezpośrednio do niej. Skarżący nie naruszali prywatności córki i nie otwierali kierowanej do niej korespondencji. Odbiór korespondencji nie jest natomiast tożsamy z zapoznaniem się z jej treścią. Treść przekazywanych informacji leżała w gestii S. M., jednak nie poinformowała ona o przyznanej rencie ani A. S., ani M. S. Skarżący zaznaczyli, że S. M. miała swobodę w podejmowaniu decyzji co do gospodarowania posiadanymi przez nią środkami, co było działaniem celowym o walorze terapeutycznym. Nadto po uzyskaniu pełnoletności uzyskała od rodziny własne pomieszczenia we wspólnym budynku i w tym zakresie samodzielnie podejmowała wszelkie działania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie sądowej w dniu 27 sierpnia 2019 r. skarżący M. S. wyjaśnił, że ciężko choruje od wielu lat, traci pamięć i wielu rzeczy nie pamięta. Wskazał, że w czasie, gdy "ta sprawa miała miejsce" był nieobecny, bowiem przebywał w szpitalu, zaś sprawami wnuczki zajmowała się pracownica MOPR. Podkreślił, że wnuczka (S. M.) jest opóźniona w rozwoju i na drugą grupę inwalidzką. Nie informuje go skąd ma pieniądze, twierdząc, że jest samodzielna. Skarżący do tej pory nie wie czy wnuczka pobiera rentę. Ma ona własne konto. Skarżący nie ma żadnych wiadomości o jej stanie finansowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane
z naruszeniem przepisów postępowania, a w konsekwencji również z naruszeniem prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Przypomnieć należy, że istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy zasadności uznania części świadczenia wypłaconego A. S. i M. S. w okresie od 1 września 2015 r. do 31 sierpnia 2015 r. z tytułu pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania S. M. (obecnie T.)
w rodzinie zastępczej spokrewnionej, w łącznej wysokości 4.123,77 zł, za świadczenie nienależnie pobrane. Takiej kwalifikacji spornego świadczenia organy dokonały w oparciu o dyspozycję art. 92 ust. 2 pkt 1 u.w.r., zgodnie z którym
za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego w całości lub w części. Okolicznością powodującą, że pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania S. M. w rodzinie zastępczej spokrewnionej, przyznana skarżącym decyzją z 15 maja 2015 r. (zmieniona decyzją z 29 lipca 2015 r.), powinna zostać skarżącym wypłacona w kwocie niższej o 4.123,77 zł, był – w ocenie organów – fakt nabycia przez S. M. od 1 lipca 2015 r. uprawnienia do pobierania renty socjalnej oraz, w konsekwencji, przyznania jej takiej renty decyzją ZUS Oddział w G. z 16 września 2017 r. Okoliczność ta przełożyła się bowiem na zmianę wysokości dochodu pozostającej pod opieką A. i M. małż. S. wnuczki, którego wartość determinowała z kolei wysokość należnej jej opiekunom pomocy pieniężnej, przyznanej na zasadzie art. 226 ust. 5 u.w.r. w zw.
z art. 78 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2011 r. – t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362).
Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji istotne znaczenie ma fakt, że rozstrzygnięcie to zostało wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, będącego skutkiem uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym wyrokiem z 8 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 1104/17 poprzednio wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie decyzji z 14 września 2017 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta Chełm z 5 lipca 2017 r.
W powołanym wyroku Sąd zaaprobował przekonanie organów, że w związku
z przyznaniem S. M. renty socjalnej, pomoc na utrzymanie dziecka
w rodzinie zastępczej winna być wypłacana skarżącym w mniejszej wysokości, tj. przez okres od 1 września 2015 r. do 31 sierpnia 2016 r. w kwocie mniejszej łącznie o 4.123,77 zł. Jednocześnie Sąd stwierdził jednak, że okoliczność ta sama w sobie nie jest wystarczającą podstawą do uznania powyższej należności za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 92 ust. 2 pkt 1 u.w.r., a w dalszym etapie żądania jej zwrotu. Jak bowiem wyjaśnił Sąd, "świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy co do stanu świadomości (woli) lub określone działania. Obowiązek (zwrotu) obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy".
W konsekwencji, uchylając poprzednio wydane w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji, Sąd stwierdził, że zgromadzony przed ich wydaniem materiał dowodowy nie pozwala na przypisanie skarżącym złej woli w pobraniu świadczenia. Sąd wprawdzie uznał, że skarżący zostali prawidłowo w decyzjach organu pierwszej instancji z 15 maja 2015 r. (przyznającej świadczenie) i z 29 lipca 2015 r. (podwyższającej wysokość świadczenia) pouczeni o obowiązku poinformowania organu o zmianie sytuacji dochodowej dziecka, jednak jednocześnie zauważył, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu świadczącego o tym, że wiedzieli oni o zmianie sytuacji dochodowej S. M. w związku z uzyskaniem przez nią uprawnienia do renty socjalnej, a tym samym, że byli w stanie wykonać obowiązek określony w przywołanych pouczeniach. W konsekwencji Sąd wskazał, że uznanie, że skarżący pobrali świadczenia nienależnie, wymaga udowodnienia, że uzyskali oni w okresie pobierania świadczenia informację o przyznaniu S. M. renty socjalnej.
Powyższe uwagi są o tyle istotne, że zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), ocena prawna przedstawiona w powołanym wyroku z 8 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 1104/17 wiązała na dalszym etapie postępowania organy administracji, jak i wiąże obecnie Sąd. Przepis ten stanowi bowiem, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oznacza to, że sąd – o ile nie jest to uzasadnione zmianą przepisów prawa – nie może formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z poglądem wyrażonym we wcześniej wydanym w sprawie prawomocnym wyroku, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1865/11, LEX nr 1293568).
Bezsporne pozostaje, że od czasu wydania cyt. wyroku z 8 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 1104/17, stan prawny wynikający z mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, nie uległ zmianie. Kontrola legalności obecnie zaskarżonej decyzji musiała zatem być dokonana przede wszystkim przez pryzmat zastosowania się do wytycznych zawartych w ww. wyroku.
W ocenie Sądu, decyzje podjęte przez organy administracji w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, kolidują z przytoczoną oceną prawną i wytycznymi co do dalszego toku postępowania. Stwierdzić bowiem należy, że pomimo uzupełniania materiału dowodowego, nadal – wbrew stanowisku organów – nie zostało wykazane, jakoby skarżący dowiedzieli się o fakcie pobierania przez S. M. renty socjalnej. Okoliczności tej nie można bowiem uznać za udowodnioną na podstawie treści pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 20 września 2018 r.
Przypomnieć należy, że w ww. piśmie wskazano, że do wniosku S. M. o przyznanie renty socjalnej zostało załączone oświadczenie podpisane przez M. S., wskazujące, że sprawuje on opiekę nad wnioskodawczynią. Ponadto wyjaśniono w nim, że korespondencja w sprawie renty socjalnej kierowana była do S. M. na jej adres zamieszkania – tożsamy z adresem zamieszkania skarżących. Dodano również, że M. S. był obecny podczas konsultacji psychiatrycznej (bez sprecyzowania w jakich okolicznościach konsultacja ta była przeprowadzana).
W ocenie Sądu żadna z przedstawionych w powołanym piśmie okoliczności nie daje podstawy do podważenia konsekwentnie podtrzymywanego przez skarżących twierdzenia, że nie wiedzieli oni o przyznaniu S. M. renty socjalnej. O uzyskaniu przez skarżących takiej informacji nie może świadczyć sam fakt wspólnego zamieszkiwania skarżących z wnuczką i kierowania korespondencji z ZUS na ich wspólny adres. Skoro bowiem korespondencja ta adresowana była do S. M., nie sposób przyjąć - jedynie na podstawie okoliczności wspólnego zamieszkiwania ze skarżącymi - że znana była im treść tej korespondencji. Również okoliczność podpisania przez M. S. oświadczenia o sprawowaniu opieki nad wnuczką, nie uzasadnia przyjęcia, że wiedział on, że oświadczenie to zostanie wykorzystane przy ubieganiu się przez S. M. o rentę socjalną, a tym bardziej, że wiedział on o uzyskaniu przez wnuczkę tego świadczenia. Podobnie należy ocenić udział skarżącego w konsultacji psychiatrycznej, która z jej istoty nie może przesądzać o nabyciu prawa do renty i to jeszcze w konkretnej dacie.
W ocenie Sądu organy administracji naruszyły zasady postępowania dowodowego określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., dokonując błędnej oceny dowodu w postaci ww. pisma ZUS z 20 września 2018 r., wyrażającej się w uznaniu, że jego treść udowadnia (zgodnie z wytycznymi wyroku z 8 maja 2017 r.), że skarżący – w okresie pobierania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej – dowiedzieli się o przyznaniu S. M. renty socjalnej. Konsekwencją wskazanego uchybienia normom postepowania było naruszenie dyspozycji art. 92 ust. 2 pkt 1 u.w.r., polegające na zastosowaniu tego przepisu pomimo niewykazania wystąpienia określonej w nim przesłanki uznania świadczenia za nienależnie pobrane. W ten sposób naruszono również art. 153 p.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób sprzeczny z oceną prawna przedstawioną w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z 8 maja
2018 r.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżona decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Chełm z 28 listopada 2018 r.
Mając zaś na względzie, że niewykazanie przez organy w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, że skarżący dowiedzieli się - w okresie pobierania świadczenia - o przyznaniu S. M. renty socjalnej, oznacza, że nie została spełniona przesłanka uznania nadpłaconego im świadczenia za nienależnie pobrane i żądania jego zwrotu, Sąd, korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 145 § 3 p.p.s.a., jednocześnie umorzył prowadzone w tym przedmiocie postępowanie administracyjne – jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło