II SA/Lu 291/19

29 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w Wydziale II 29 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. D. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego E. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r., znak: [...], w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie wydane z upoważnienia Burmistrza [...] z [...] r., znak: [...] oraz umarza postępowanie administracyjne w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza [...] z [...] r., znak: [...] Postanowieniem z [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławczego (dalej: Kolegium) utrzymało w mocy postanowienie wydane z upoważnienia Burmistrza [...] (dalej: organ pierwszej instancji) z [...] znak: [...], odmawiające nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji z [...] r., znak: [...], o przyznaniu K. D. (dalej: skarżący) specjalistycznych usług opiekuńczych. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Kolegium wyjaśniło, że wskazaną decyzją z [...] r. organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, od [...] r. do [...] r., w wymiarze do 80 godzin miesięcznie od poniedziałku do piątku. Jednocześnie określono odpłatność za świadczone usługi. Pismem z [...] r. skarżący, reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – matkę E. B., wniósł o nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Matka skarżącego wskazała, że sytuacja zdrowotna syna wymaga bezzwłocznego wykonania tej decyzji, gdyż dotychczasowa opiekunka – H. Ł. [...] złożyła pismo, w którym poinformowała, że nie będzie mogła świadczyć usług opiekuńczych od [...] r. Odmawiając uwzględnienia tego wniosku organ pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 108 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.). Zdaniem tego organu, za nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wbrew twierdzeniom strony, nie przemawia wzgląd na ochrona zdrowia i życia ludzkiego oraz wyjątkowo ważny interes strony, polegający na ciągłości realizacji specjalistycznych usług opiekuńczych. Utrzymując w mocy zaskarżone przez stronę postanowienie, organ odwoławczy podzielił stanowisko w nim wyrażone. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji mógł z urzędu nadać swojej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, gdyby natychmiastowe wykonanie decyzji byłoby niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia skarżącego bądź też ze względu na interes społeczny. W dacie wydania opisanej decyzji organ pierwszej instancji nie dopatrzył się podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia. Kolegium zauważyło, że w dacie rozpoznawania zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji decyzja ta była już ostateczna i wykonalna. Dlatego też organ uznał, że nie ma podstaw do nadania opisanej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W ocenie Kolegium, zaskarżone postanowienie nie narusza zasady zaufania obywatela do państwa i zasady uprawnionych oczekiwań. Ocena, czy istnieją przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, należała do organu pierwszej instancji. Podjęcie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie wymaga konieczności zastosowania co najmniej jednej z przesłanek określonych w art. 108 § 1 k.p.a. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy nie dopatrzył się spełnienia tych przesłanek w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Kolegium, na wynik sprawy nie może mieć wpływu podnoszona przez skarżącego okoliczność, że organ pierwszej instancji nadawał dotychczas rygor natychmiastowej wykonalności decyzjom przyznającym skarżącemu usługi opiekuńcze. Kolegium stwierdziło, że najprawdopodobniej stan faktyczny w tych sprawach nie był identyczny jak w sprawie niniejszej, a przy tym nie da się wykluczyć, że organ zbyt pochopnie stosował wówczas instytucję rygoru natychmiastowej wykonalności. Obowiązek respektowania zasady pogłębiania zaufania nie oznacza zaś, że organ nie może zmienić oceny prawnej wyrażonej w innej sprawach, zwłaszcza, gdy zmiana taka prowadziłaby do prawidłowego zastosowania normy prawnej. W skardze do Sądu skarżący, reprezentowany przez matkę, wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji, z uwagi na naruszenie art. 108 k.p.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. wskutek nieuwzględnienia jego wniosku, mimo tego, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem strony, było to konieczne dla ochrona zdrowia i życia skarżącego, co potwierdza zaświadczenie lekarskie dołączone do akt sprawy, a także przemawiał za tym wyjątkowo ważny interes skarżącego, wynikający z konieczności zapewnienia ciągłości świadczenia usług opiekuńczych – w razie ewentualnego wniesienia odwołania od decyzji. Matka skarżącego podniosła, że jej syn, będący niepełnosprawnym dzieckiem, wymaga niezwłocznie pomocy wykwalifikowanej opiekunki, w celu umożliwienia mu prawidłowego funkcjonowania. Zaskarżone postanowienie godzi zatem w dobro skarżącego, gdyż w razie złożenia odwołania od decyzji przyznającej specjalistyczne usługi opiekuńcze, ich świadczenie może być wstrzymane nawet przez kilka miesięcy. Z tego względu organy, które – stosownie do art. 100 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1508) – zobowiązane są do kierowania się dobrem osób korzystających ze świadczeń z pomocy społecznej, powinny były nadać tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Skarga jest zasadna. Sąd uwzględnił skargę z innych powodów niż w niej wyrażone, mając na uwadze art. 134 § 1 p.p.s.a., który zobowiązuje Sąd do rozpoznania całości rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej, biorąc pod uwagę wszelkie istniejące naruszenia prawa, nawet, gdy nie zostały one wskazane przez stronę skarżącą w złożonej przez nią skardze. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżący, będąc jedyną stroną postępowania w sprawie z jego wniosku o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych na okres od [...] r. do [...] r., w ustawowym terminie nie wniósł odwołania od decyzji z [...] r., znak: [...], wydanej z upoważnienia Burmistrza [...]. Odpis tej decyzji doręczono skarżącemu [...] r. (k. 80 akt adm. I inst.), a [...] r. upłynął czternastodniowy termin do złożenia odwołania (art. 129 § 2 k.p.a.). Niekwestionowane jest zatem, co przyznało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że decyzja ta stała się ostateczna i jako taka podlega wykonaniu. Podkreślenia wymaga, że niewątpliwie natychmiastowa wykonalność decyzji jest istotną cechą decyzji, od której służy odwołanie (art. 108 § 1 k.p.a.) w administracyjnym toku instancji bądź wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 16 § 1 k.p.a.), czyli decyzji nieostatecznej w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. Z chwilą uzyskania przez decyzję wydaną w pierwszej instancji ostateczności, na skutek upływu terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), bądź też na skutek wydania przez organ odwoławczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, postępowanie w przedmiocie nadania takiej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, nie może się toczyć (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 110/19). Skoro omawiana decyzja organu pierwszej instancji jest ostateczna i wykonalna, to oznacza, że postępowanie wszczęte na wniosek strony z [...] r. o nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu – w myśl art. 105 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił postanowienia organów obu instancji oraz na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Burmistrza [...] z [...] r., znak: [...]. Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł jak w sentencji.