II SA/Lu 309/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego oddala skargę. Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii - po rozpatrzeniu wniosku M. B. o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki [...] - decyzją z dnia [...] r., nr [...] - na podstawie art. 200 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.), Zarządzenia nr [...] R. w L. z dnia [...] r. w sprawie zasad i trybu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich oraz art. 104 i art. 107 kpa odmówił wnioskodawcy przyznania stypendium doktoranckiego od dnia [...] r. do dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji R. U. P. wskazał, że Doktorancka komisja stypendialna przeprowadziła weryfikację wszystkich złożonych wniosków, w tym wniosku M. B. i sporządziła w trybie § 4 ust 4 ww. zarządzenia listę rankingową, biorąc pod uwagę liczbę uzyskanych punków. Listy rankingowe były tworzone dla każdego rocznika oddzielnie. M. B. będąc na IV roku został ujęty pod pozycją nr 5, z liczbą uzyskanych punktów [...]. Powołując się na § 5 ust. 1 Zarządzenia, R. U. P. po zapoznaniu się z przedłożoną przez komisję listą rankingową ustalił wymaganą liczbę punktów w wysokości [...] pkt, od której przyznawano stypendia. Z uwagi na to, że M. B. nie uzyskał wymaganej liczby punktów, R. U. P. nie przyznał wnioskodawcy stypendium. Od niniejszej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa złożył M. B.. We wniosku tym wyjaśnił, że rozprawa doktorska odwołującego jest na ukończeniu. Stypendium doktoranckie jest jego jedynym źródłem utrzymania, a jego brak uniemożliwi dokończenie badań. Odwołujący opisał również, że wykazuje się dużym zaangażowaniem w prace badawcze, uczestniczy konferencjach, kursach i szkoleniach. Podkreślił, że zmiana regulaminu przyznawania stypendium nastąpiła na dwa tygodnie przed zakończeniem roku akademickiego [...] i wprowadziła krzywdzące zasady limitujące dostęp do otrzymania stypendium. Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii po rozpatrzeniu ww. wniosku o ponowne rozparzenie sprawy, decyzją z dnia [...] r., nr [...] - mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję wniósł M. B.. Zaskarżonej decyzji zarzucił mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 8 kpa, art. 11 kpa i art. 107 § 3 kpa przez naruszające zasadę pogłębiania zaufania strony do władzy publicznej i zasadę przekonywania, zaniechanie sporządzenia uzasadnienia decyzji w sposób wymagany w art. 107 § 3 kpa, tj. z odpowiednim wyjaśnieniem podstawy prawnej i ograniczenie uzasadnienia decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy do przytoczenia ustaleń faktycznych z decyzji nr [...] Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 3 ustawy z [...] r. Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 12 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich przez: 1. oparcie decyzji na kryteriach wprowadzonych w § 2 ust. 3 zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z [...] r. w sprawie zasad i trybu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich w U. P. w L., pomimo tego, że w § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich nie przewidziano takich kryteriów; 2. wprowadzenie zmian w zasadach przyznawania stypendium doktoranckiego w sposób uzależniający przyznanie stypendium od spełnienia kryteriów odnoszących się do poprzedniego roku akademickiego w sytuacji, gdy nowe reguły przyznawania stypendium nie były znane w poprzednim roku akademickim. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji R. U. P. oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że uzasadnienie decyzji wydanej na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy jest ograniczone tylko do przytoczenia ustaleń faktycznych, natomiast nie zawarto w niej wyjaśnienia podstawy prawnej. Ponadto skarżący wskazał, że Zarządzenie nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] r. w sprawie zasad i trybu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich w U. P. w L. uchyliło poprzednio obowiązujące w tym przedmiocie zarządzenie R. nr [...] z dnia [...] r. N. zarządzenie zostało częściowo wprowadzone w zakresie procentowego stosunku doktorantów, którzy mogą otrzymać stypendium doktoranckie (§ 5 ust. 1 zarządzenia nr [...]), bez konsultacji z Radą Doktorantów. Wprowadzona zmiana regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich - w ocenie skarżącego - ma faktycznie działanie wsteczne, gdyż uzależnia przyznanie stypendium od spełnienia kryteriów odnoszących się do poprzedniego roku akademickiego; kryteria te są odmienne od poprzednio obowiązujących i w ubiegłym roku akademickim nie były znane osobom uprawnionym do ubiegania się o przyznanie stypendium doktoranckiego w obecnym roku akademickim. Niewiedza o planowanej zmianie regulaminu przyznawania stypendium doktoranckiego uniemożliwiła podjęcie działań, które zapewniłyby uprawnionym do ubiegania się o stypendium, możliwość wypełnienia wymagań sformułowanych w nowym regulaminie, odnoszących się do poprzedniego roku akademickiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z obowiązującym prawem, do czego Sąd jest uprawniony w świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 1 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718), Sąd uznał, że skarga jest niezasadna. Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 572 z późn.zm.). Zgodnie z art. 200 ust. 1 i 3 ustawy, uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymać stypendium doktoranckie, a decyzję o przyznaniu stypendium, okresie jego pobierania oraz wysokości świadczenia pieniężnego podejmie, co do zasady, rektor uczelni. W art. 201 ust. 1 powyższej ustawy zawarte zostało upoważnienie dla ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich, przyznawania stypendiów doktoranckich oraz zwiększania stypendium doktoranckiego. W oparciu o powyższą delegację ustawową Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w dniu [...] r. wydał rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2014 r. poz. 1480), które zastąpiło poprzednio obowiązujące rozporządzenie dnia [...] r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2013 r. poz. 1581) i weszło w życie w dniu [...] r. Zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia stypendium doktoranckie na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który: terminowo realizuje program studiów doktoranckich; wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową; w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. W świetle § 13 ust. 1 powyższego rozporządzenia stypendium doktoranckie przyznawane jest na wniosek doktoranta złożony do kierownika studiów doktoranckich. Ust. 2 powyższego przepisu wymienia niezbędne elementy, które wniosek taki powinien zawierać, a ust. 3 zobowiązuje doktorancką komisję stypendialną do zaopiniowania wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego i przekazania rektorowi uczelni listy doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium. Należy w tym miejscu zauważy, że - w ocenie Sądu - w ramach autonomii uczelni, rektor szkoły wyższej może doprecyzować określone w § 12 ust. 2 i 3 rozporządzenia kryteria i określić punktację umożliwiającą komisji stypendialnej stworzenie listy rankingowej doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium. Użyte w § 12 rozporządzenia określenia są bowiem nieostre i mogące prowadzić do dużej dowolności w ocenie. Sprecyzowanie tych kryteriów nie jest zatem sprzeczne z przepisami ustawy o szkolnictwie wyższym i rozporządzeniem. W rozpatrywanej sprawie Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii wydając w dniu [...] r. zarządzenie nr [...] w sprawie zasad i trybu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich w U. P. w L. nie naruszył przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ani rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy z dnia [...] r. Należy mieć na względzie, że decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego jest decyzją uznaniową. Wynika to z treści art. 200 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który stanowi, że uczestnik studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Konsekwencją tej ustawowej regulacji jest stwierdzenie w § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego z dnia [...] r., że "stypendium doktoranckie może być przyznane". Przepis art. 207 ust. 1 powyższej ustawy obliguje organy uczelni, aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosować odpowiednio przepisy ustawy z dnia [...] r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Przyznanie stypendium uczestnikom studiów doktoranckich należy niewątpliwie do kategorii spraw, o których mowa w tym przepisie. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt SK 19/99, OTK nr 7, poz. 258). Chociaż w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów, jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sądy administracyjne (art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa, a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Kontrola sądowa rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do tego, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego albowiem podejmowanie decyzji uznaniowej nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, a zarzuty skargi za niezasadne. Należy mieć na względzie, że postępowanie o przyznanie stypendium doktoranckiego jest postępowaniem konkursowym. Z powodu bowiem ograniczonej liczby stypendiów, stypendium może być przyznane tylko niektórym doktorantom, tym, którzy uzyskali najlepszą ocenę osiągnięć. Konkurs taki dotyczył wąskiego grona osób, które posiadają wyższe wykształcenie i doświadczenie związane z zasadami funkcjonowania szkoły wyższej. Skarżący w istocie nie kwestionuje okoliczności, że na liście tej znalazł się 5 miejscu z punktacją [...] pkt, a próg od którego R. U. P. przyznawał stypendia wyniósł [...] pkt. Zarzuty skargi podważają oparcie postępowania konkursowego m.in. o przyznanie stypendium doktoranckiego o zarządzenie nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] r. w sprawie zasad i trybu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich. Naruszenie prawa - w ocenie skarżącego - polegało także na tym, że za podstawę oceny doktoranta przyjęte zostały, w postępowaniu konkursowym, jego osiągnięcia w poprzednim roku akademickim 2014-2015, a zarządzenie precyzujące przedmiot i sposób punktacji osiągnięć wydane zostało dopiero we wrześniu 2015 r. Tym samym doktoranci nie znali tych kryteriów w przyjętym do oceny okresie. Należy mieć na względzie, że skarżący jest doktorantem IV roku studiów. Rozporządzenie wykonawcze do ustawy z dnia [...] r. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wydane przez Ministra Nauki i Szkolnictw Wyższego w dniu [...] r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w § 12 wskazuje kryteria przyznawania stypendium i określa, że podstawą dokonywania oceny, w przypadku doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich jest poprzedni rok akademicki poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego. Ubocznie należy zauważyć, iż taki sam okres oceny, przyjmowały poprzednio obowiązujące rozporządzenia wykonawcze do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, jak również obecnie obowiązujące rozporządzenie z dnia 13 kwietnia 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 558), które zastąpiło rozporządzenie z 24 października 2014 r. Doktoranci zamierzający ubiegać się o stypendium doktoranckie w następnym roku akademickim znali zatem wskazane w rozporządzeniu w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, zarówno okresy podlegające ocenie, jak i ogólne kryteria oceny w postępowaniu konkursowym. Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii, jak już uprzednio Sąd wskazał, uprawniony był do doprecyzowania, własnym zarządzeniem współczynników osiągnięć doktoranta w celu sporządzenia listy rankingowej. Zarządzenie to nie wprowadza innych niż wskazane w § 12 obowiązującego rozporządzenia kryteriów przyznawania stypendium. Przyjęty w zarządzeniu system zrównuje szanse doktorantów ubiegających się o stypendium doktoranckie w ramach rocznika i kierunku studiów i pozwala na wyłonienie najlepszych w obrębie wspólnej oceny. W świetle powyższego należało uznać za chybione zarzuty skarżącego o błędnym zastosowaniu przez Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii przepisów art. 200 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, a także art. 8, 9 i 11 kpa. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 kpa należy uznać go za niezasadny z tej przyczyny, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera w istocie podstawowe elementy wymienione w tym przepisie. Mając powyższe na względzie Sąd uznał zaskarżoną decyzję za odpowiadającą prawu i na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu skargi. Na marginesie wskazać należy, że w tożsamych rodzajowo sprawach dotyczących decyzji Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargi m.in. w sprawach sygn. akt II SA/Lu 300/16, sygn. akt II SA/Lu 302/16, sygn. akt II SA/Lu 306/16, sygn. akt II SA/Lu 307/16.