II SA/Lu 311/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [..] nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych p o s t a n a w i a zwolnić E. B. z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w całości. Wnioskiem z dnia 22 maja 2015 r. skarżąca E. B. zwróciła się o zwolnienie jej z kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżąca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się jedynie z otrzymywanych od organów pomocy społecznej zasiłków, których miesięczna wysokość wynosi [...] zł. Nie posiada przy tym żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani innych wartościowych przedmiotów. Jedyny jej majątek stanowi dom o pow. [...]m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Do wniosku strona dołączyła decyzję o przyznaniu zasiłku okresowego oraz zaświadczenia Wójta Gminy [...]wskazującego powierzchnię posiadanej nieruchomości gruntowej. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek zważył, co następuje: Wniosek strony zawiera wyłącznie żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Na te koszty składają się opłaty i wydatki sądowe. Ze względu na tak zakreślone granice wniosku, strona wnioskująca zobowiązana jest udowodnić, że poniesienie kosztów sądowych w postaci opłat sądowych i wydatków sądowych, spowoduje znaczne obniżenie warunków minimalnej egzystencji. Jak bowiem stanowi art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w takim zakresie jest możliwe, jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy zaś rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Dokonana w tym kontekście analiza zdolności płatniczych wnioskodawcy doprowadziła do konkluzji, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. W aktualnej sytuacji procesowej, w jakiej znajduje się strona, koszty sądowe obejmują wpis sądowy w wysokości 500 zł. Oprócz tej kwoty strona wnioskująca o prawo pomocy może na kolejnych etapach być zobowiązana do uiszczenia wpisów należnych z tytułu wniesienia zażalenia (100 zł), skargi kasacyjnej (250 zł) czy opłaty kancelaryjnej z tytułu sporządzenia uzasadnienia wyroku (100 zł). Należy natomiast zauważyć, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, której jedynym dochodem są świadczenia z pomocy społecznej (zasiłek okresowy) w kwocie [...] zł. W tej sytuacji oczywistym jest, że opłacenie kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącej, co uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. Ponadto przy rozpoznawaniu wniosku wzięto pod uwagę, że skarżąca nie dysponuje ani nieruchomościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłaby spieniężyć. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.