II SA/Lu 318/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Lublinie) kwotę 295, 20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy umorzył postępowanie w sprawie z wniosku T. W. z dnia 7 września 2010 r. o przyznanie usług opiekuńczych. W odwołaniu od powyższej decyzji T. W. wskazała, że Wójt Gminy, E. P. oraz H. L. nie mają kwalifikacji do pełnienia stanowiska, które zajmują. Odwołująca podniosła również, że zaskarżyła postanowienie z dnia [...], Nr [...] odmawiające wyłączenia pracownika socjalnego H. L. od udziału w postępowaniu w sprawie z wniosku z dnia 7 września 2010 r. o przyznanie usług opiekuńczych. Ponadto wyjaśniła, że decyzja Kierownika OPS z dnia [...] "naruszała prawo", "nie była wykonywana" i została uchylona przez SKO. Wskazała, że podobnie jest z decyzją Kierownika OPS z dnia [...], która – jej zdaniem - również zostanie uchylona, ponieważ przyznane usługi nie są wykonywane. W dniu 21 marca 2011 r. wpłynęło pismo T. W. z dnia 18 marca 2011 r. uzupełniające odwołanie, w którym wskazała zarzuty do decyzji z dnia [...], Nr [...] przyznające jej usługi opiekuńcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania T. W. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podniósł, że bez wątpienia bezprzedmiotowe jest prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku T. W. z dnia 7 września 2010 r. o przyznanie usług opiekuńczych Z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni odmówiła przyjęcia świadczenia - przyznanego przez Kierownika OPS decyzją z dnia [...] na okres od 15 października do 31 grudnia 2010 r. - usługi faktycznie były niewykonywane. Organ wyjaśnił, że decyzja ta została uchylona przez Kolegium decyzją z dnia [...], Nr [...] (decyzja Kolegium wpłynęła do organu I instancji w dniu 10 stycznia 2011 r.). W związku z powyższym organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji nie świadczenia usług w okresie od 15 października do 31 grudnia 2010 r. oraz przyznania T. W. usług opiekuńczych na nowy okres od 10 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r. decyzją z dnia [...], Nr [...] bezprzedmiotowe stało się rozpatrywanie wniosku z dnia 7 września 2010 r. Kolegium nadmieniło, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, a więc w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy wydanie decyzji przyznającej usługi opiekuńcze na okres wstecz, w którym nie były one świadczone jest niedopuszczalne, ponieważ taka decyzja byłaby niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność miałaby charakter trwały. Kolegium wskazało, że zarzuty odwołania są bezzasadne, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa, przez osoby do tego wykwalifikowane i upoważnione. Decyzja bowiem została wydana z up. Wójta Gminy przez E. P. zatrudnioną od 1 października 2010r. na stanowisku Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, która zarządzeniem Wójta Gminy (które weszło w życie z dniem 1 października 2010 r.) została upoważniona do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Poza tym E. P. posiada ukończone podyplomowe studia o specjalności organizacja pomocy społecznej. Natomiast pracownik socjalny H. L. posiada ukończony I stopień specjalizacji w zawodzie pracownik socjalny. Organ odwoławczy nie znalazł też podstaw do zakwestionowania postanowienia z [...], Nr [...] odmawiającego wyłączenia pracownika socjalnego H. L. od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku z dnia 7 września 2010 r. o przyznanie usług opiekuńczych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] T. W. podniosła, że okoliczność, iż usługi od dnia 15 października do 31 grudnia 2010 r. były niewykonywane, nie stanowi powodu do umorzenia postępowania w sprawie. Strona skarżąca wskazała, że przedmiotowe usługi nie mogły być wykonywane, ponieważ były "nierealne". Wyjaśniła, że wniosek z dnia 6 grudnia 2010r. był wymuszony, a decyzja z dnia [...] uwzględniająca go - zbędna. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 8 lipca 2011r. T. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pismo procesowe wraz z złącznikami (k. 25-46 akt sądowych), w którym ponownie kwestionuje zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i utrzymanej w mocy decyzji organu I instancji, jak i decyzji Kierownika OPS z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Kontrola sądowa w niniejszej sprawie obejmuje decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...] dotyczącą umorzenia postępowania w sprawie z wniosku T. W. z dnia 7 września 2010r. o przyznanie usług opiekuńczych. W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić, że decyzja Kierownika OPS z dnia [...] przyznająca T. W. usługi opiekuńcze w okresie od 15 października 2010 do 31 grudnia 2010r. została uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. Zdaniem Kolegium zapis sentencji dotyczący ustalenia, w jakich dniach tygodnia przyznano pomoc z uwagi na nie wymienienie dni w jakich pomoc nie przysługuje, wskazywała na przyznanie pomocy każdego dnia. Natomiast uzasadnienie decyzji wskazywało, że zamiar organu był inny w związku z tym, że wskazał w uzasadnieniu, że usługi opiekuńcze nie zostały przyznane w soboty, niedziele i święta. W tym stanie rzeczy uchylenie decyzji z dnia [...] skutkowało powrotem sprawy do organu pierwszej instancji, którego obowiązkiem było ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie. Jak wynika z akt sprawy w dniu 6 grudnia 2010r. T. W. złożyła nowy wniosek o przyznanie usług opiekuńczych w wymiarze 6 godzin na dobę i wniosek tez został uwzględniony, ponieważ Kierownik OPS decyzją z dnia [...], Nr [...] przyznał wnioskodawczyni świadczenie do wskazanych czynności, w wymiarze 3 godzin dziennie w okresie od 10 stycznia 2011r. do 30 kwietnia 2011r. Z uwagi na wskazany przebieg postępowania (uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i powrót sprawy do tego organu) kolejne rozstrzygnięcie w sprawie tj. decyzja organu I instancji z dnia [...], zostało już wydane po upływie okresu na jaki skarżąca miała przyznaną pomoc. Należy podnieść, iż art. 36 pkt 2 lit. l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" zalicza usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania do świadczeń niepieniężnych z pomocy społecznej. W myśl art. 106 ust. 3 zdanie pierwsze tej ustawy, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z wymaganą dokumentacją. Uregulowanie to nie obejmuje świadczeń niepieniężnych. Świadczenie w formie usług opiekuńczych, tak jak inne świadczenia niepieniężne, mogą być przyznawane jedynie na przyszłość. Z istoty świadczenia w postaci usług opiekuńczych wynika, że nie mogą one być przyznane z datą wsteczną. Nie jest także możliwe przyznawanie usług opiekuńczych ze znacznym wyprzedzeniem czasowym. O przyznaniu tych usług decyduje bowiem aktualna sytuacja osoby uprawnionej, ustalona przed wydaniem decyzji. Skoro więc w toku ponownego rozstrzygania sprawy ustalono, iż wnioskodawczyni zostało już przyznane żądane świadczenie na dalsze okresy, niemożliwym jest przyznanie tego świadczenia po raz drugi. Potrzeba strony skarżącej w tym zakresie została już zaspokojona. Bez znaczenia jest fakt, iż świadczenie to zostało przyznane w ramach innego postępowania zainicjowanego kolejnym wnioskiem skarżącej. Istotny jest bowiem sam fakt jego przyznania i zaspokojenia potrzeb skarżącej. Zatem mając powyższe na uwadze, należy uznać za prawidłowe rozstrzygnięcie organu odwoławczego utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji umarzające postępowanie w sprawie przyznania usług opiekuńczych na okres, który już upłynął, jako bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania występuje wówczas, gdy odpadł jeden z koniecznych elementów sprawy administracyjnej. Innymi słowy bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wówczas, gdy podmiot tego postępowania, jego przedmiot czy podstawa prawna, umożliwiająca załatwienie sprawy administracyjnej odpada. Zatem brak któregokolwiek z wyżej wymienionych elementów koniecznych skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy poprzez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne, pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006r. I OSK 967/05, publ. LEX nr 201507). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 17 czerwca 2011r., sygn. akt II SA/Lu 222/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). W związku z tym słusznie Kolegium uwzględniło upływ okresu na jaki skarżąca miała przyznane świadczenie (choć z niego nie skorzystała) stwierdzając, iż jego koniec czynił postępowanie bezprzedmiotowym. Nie jest bowiem możliwe przyznanie świadczeń w formie usług opiekuńczych za okres, który już minął. Ponadto warto zwrócić uwagę, że sprawa z wniosku T. W. z dnia 6 grudnia 2010r. o usługi opiekuńcze stanowi odrębne postępowanie. Wniosek ten został rozpatrzony pozytywnie bowiem wnioskodawczyni zostało przyznane świadczenie na okres od 10 stycznia do 30 kwietnia 2011r. (decyzja Kierownika OPS z dnia [...], Nr [...]). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], Nr [...] w wyniku wniesienia odwołania T. W. od decyzji organu I instancji z dnia [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję (k. 32-33 akt sądowych). Na powyższe rozstrzygnięcie Kolegium T.W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Lu 316/11 i jest w toku. Na dzień 4 sierpnia 2011r. została wyznaczona rozprawa. Ubocznie można także zauważyć, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują także możliwości przyznania wnioskodawczyni ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane usługi, które organ przyznał. Uznając zatem, iż w sprawie niniejszej organy administracji nie dopuściły się naruszenia prawa, skargę należało oddalić na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wynagrodzeniu adwokata, ustanowionego dla skarżącej z urzędu, Sąd orzekł stosownie do art. 250 ww. ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).