II SA/Lu 318/17
WyrokWSA w Lublinie2017-10-12
Skład orzekający: Jacek Czaja, Jerzy Drwal, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód małżonka, który nie był członkiem rodziny w roku bazowym (poprzedzającym okres świadczeniowy), powinien być uwzględniany przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dochód małżonka, który nie był członkiem rodziny w roku bazowym (2014 r.), nie powinien być wliczany do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Włączenie dochodu osoby, która nie była członkiem rodziny w roku bazowym, jest sprzeczne z językową, systemową i funkcjonalną wykładnią przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a także z zasadą ochrony rodziny.Stan faktyczny
A. C. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na syna I. T. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny przekracza próg dochodowy. Kluczowym elementem sporu było wliczenie do dochodu rodziny za 2014 r. dochodów męża A. C., z którym zawarła związek małżeński we wrześniu 2015 r. Rzecznik Praw Dziecka wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ustalania dochodu rodziny.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. P.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Dziecka na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...].
Sygn. akt II SA/Lu [...]
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. P. z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] odmawiającą A. C. przyznania świadczenia wychowawczego na syna I. T..
Podstawę faktyczną tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2016 r. A. C. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna I. T., urodzonego [...] sierpnia 2008 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. organ I instancji odmówił przyznania tego świadczenia wskazując jako przesłankę odmowy przekroczenie progu dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), dalej jako u.p.p.w.d. Organ ustalił, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynoszący 858,43 zł przekracza kwotę progową, tj. 800 zł o 58,43 zł.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. C. podnosząc zarzut nieprawidłowego ustalenia dochodu rodziny. Zdaniem skarżącej, organ nieprawidłowo wliczył do dochodu "zasiłek alimentacyjny", przyznany z powodu bezskuteczności egzekucji alimentów. Od października 2015 r. A. C. tego zasiłku nie pobiera. Ponadto bezpodstawnie wliczono do dochodów rodziny dochody męża skarżącej, A. C. osiągnięte w 2014 r. W tym czasie nie był on członkiem rodziny.
Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ podkreślił, że w przypadku ubiegania się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, czyli dziecko jedyne lub najstarsze w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia, ustawodawca wprowadził kryterium dochodowe, od którego uzależnione jest przyznanie świadczenia (art. 5 ust. 3 i 4 u.p.p.w.d.). Świadczenie na pierwsze dziecko przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł, a w przypadku dziecka niepełnosprawnego kwoty 1.200 zł. Organ powołując się na pojęcie "dochodu" określone art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.), dalej jako u.ś.r. oraz pojęcie "rodziny" zdefiniowane w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. uznał, że ustalając dochód rodziny należy również uwzględnić dochód małżonka wnioskodawczyni. Kolegium nie uznało argumentów wnioskodawczyni, że związek małżeński zawarła 12 września 2015 r. i w tej sytuacji, przy obliczaniu dochodów rodziny, organ nie powinien uwzględniać dochodów osiągniętych w 2014 r. przez męża. Kolegium wyjaśniło, że ustawodawca nakazuje traktować małżonka jako członka rodziny, a dochodem rodziny jest suma przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 2 pkt 2 i 4 u.p.p.w.d.). Oznacza to, że przy ustalaniu dochodu rodziny należy uwzględnić dochód małżonka, niezależnie od tego, czy był on małżonkiem w roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczenia. W ocenie Kolegium, istotne jest to, mąż skarżącej był członkiem rodziny na dzień ustalania prawa do świadczenia.
Kolegium zauważyło, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie przedstawiono sposobu przeprowadzenia obliczeń dochodu rodziny osiągniętego w 2014 r. Przeprowadzona przez Kolegium analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że dokonane obliczenia są prawidłowe. Organ wziął pod uwagę przychód obydwojga małżonków, pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, wynikający z zaświadczeń urzędu skarbowego tj. kwotę 37.229,55 zł (18.491,25 zł + 18.738,30 zł). Po odjęciu od tej kwoty podatku należnego w wysokości 927 zł, składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 5.489,53 zł (2.763,96 zł + 2.725,57 zł) i składki na ubezpieczenie zdrowotne podanej w zaświadczeniach pracodawcy małżonków w kwocie 3.109,54 zł (1.543,90 zł i 1.565,64 zł), dochód ten wyniósł 27.703,48 zł. Do tego dochodu należało doliczyć kwotę otrzymanych przez skarżącą świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 3.200 zł, co łącznie daje sumę 30.903,48 zł dochodu rodziny rocznie i 2.575,29 zł miesięcznie, zaś w przeliczeniu na osobę w rodzinie 858,43 zł. Kwota ta przekracza próg dochodowy, o którym mowa w art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d., w związku z czym odmowa prawa do świadczenia wychowawczego jest zasadna. Ponadto Kolegium stwierdziło, że nawet gdyby zastosować instytucję uzyskania dochodu uregulowaną w art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d., a więc gdyby do przeciętnego miesięcznego dochodu skarżącej (1.472,40 zł z tytułu pracy + dochód z tytułu świadczeń alimentacyjnych /3.200: 12/) dodać dochód (1.174,91 zł) z tytułu zatrudnienia męża osiągnięty w pierwszym miesiącu po zawarciu związku małżeńskiego, to i tak kryterium dochodowe, uprawniające do świadczenia wychowawczego zostałoby przekroczone, gdyż dochód na osobę wynosiłby wtedy 882,44 zł.
W ocenie Kolegium, bezzasadne jest żądanie skarżącej dotyczące nieuwzględniania przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny, dochodu z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 3.200 zł osiągniętego w 2014 r. Mimo, że skarżąca tego dochodu nie uzyskuje od października 2015 r., to unormowanie art. 3 pkt 1 lit. c tiret 27 ustawy o świadczeniach rodzinnych nakazuje wliczać ten dochód do dochodu rodziny za 2014 r. Wśród przypadków utraty dochodu przepis art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d. nie przewiduje bowiem sytuacji ustania uprawnienia, a w konsekwencji wypłaty pomocy materialnej w przypadku bezskuteczności egzekucji.
Skargę na powyższą decyzję wniósł Rzecznik Praw Dziecka zarzucając naruszenie art. 3 pkt 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przytaczając treść przepisów regulujących instytucję świadczenia wychowawczego (art. 48 ust. 1 i ust. 2 i art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.) oraz przepisy definiujące "dochód rodziny" i "dochód członka rodziny" (art. 3 pkt 2 a i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych), Rzecznik Praw Dziecka ocenił jako wadliwe działanie organów polegające na uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu rodziny za 2014 r. dochodów A. C. uzyskanych za 2014 r. W tym czasie nie był on członkiem rodziny wnioskodawczyni. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 11 maja 2016 r., sygn. II SA/Łd 232/16. W wyroku tym stwierdzono, że nie jest możliwe zaakceptowanie interpretacji art. 3 pkt 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która pozwalałaby na uwzględnienie w dochodzie rodziny uzyskanym w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, dochodu osoby, która w owym roku nie była członkiem rodziny. Rzecznik stwierdził, że powyższe orzeczenie ma zastosowanie również w odniesieniu do świadczenia wychowawczego, z uwagi na tożsamą definicję rodziny zawartą w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. Rozważania Kolegium dotyczące instytucji "uzyskania dochodu" mają znaczenie drugorzędne wobec wadliwego uwzględnienia w dochodzie rodziny dochodów osiągniętych przez A. C. w 2014 r., kiedy nie był on jeszcze członkiem rodziny wnioskodawczyni.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 i 4ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Stosując środki określone w powołanych wyżej ustawach, sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Rozpoznając sprawę na podstawie powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga Rzecznika Praw Dziecka jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. P. z dnia [...] czerwca 2016 r. o odmowie przyznania A. C. przyznania świadczenia wychowawczego na syna I. T. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.), dalej jako u.p.p.w.d. Zgodnie z jej art. 4 ust. 1, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojenie jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d.). Świadczenie to przysługuje w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d.). W sytuacji, gdy wnioskodawca ubiega się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko w rodzinie, kryterium jego przyznania jest dochód rodziny w przeliczeniu na osobę - nie może on przekraczać kwoty 800,00 zł, a w przypadku dziecka niepełnosprawnego kwoty 1.200,00 zł (art. 5 ust.3 i 4 u.p.p.w.d.).
W zakresie pojęcia "dochodu" u.p.p.w.d. w art. 2 pkt 1 odwołuje się do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Natomiast art. 2 pkt 4 u.p.p.w.d. definiuje "dochód rodziny" jako sumę dochodów członka rodziny. Z kolei art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. zawiera legalną definicję "dochodu członka rodziny" - co oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. Pojęcie "rodziny" jest zawarte w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., zgodnie z którym oznacza ono odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r., poz. 162 i 972 oraz z 2017 r., poz. 1428).
W przedmiotowej sprawie organy wydając rozstrzygnięcie o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego naruszyły wskazane powyżej przepisy u.p.p.w.d. Analiza treści zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji prowadzi bowiem do wniosku, że dochód rodziny A. C. za 2014 r. nie został ustalony w sposób prawidłowy.
Organy rozstrzygały o prawie do świadczenia wychowawczego na pierwsze i jedyne dziecko wnioskodawczyni – I. T. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Zatem rokiem bazowym, decydującym o uzyskaniu prawa do wymienionego świadczenia był rok 2014 r. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że we wskazanym roku kalendarzowym skarżąca uzyskała dochód z tytułu pracy w wysokości 18.738.30 zł (według zaświadczenia urzędu skarbowego z dnia 12 kwietnia 2016 r.) oraz kwotę 3.200 zł tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego (zgodnie z oświadczeniem A. C. z dnia 19 kwietnia 2016 r.). A. C., z którym wnioskodawczyni zawarła związek małżeński w dniu 12 września 2015 r., osiągnął dochód z tytułu pracy w kwocie 18.491,25 zł (zgodnie z zaświadczeniem urzędu skarbowego z dnia 12 kwietnia 2016 r.). Obliczając dochód rodziny za 2014 r. organ zsumował dochody A. C. i A. C. uzyskane z tytułu pracy (łącznie 37.229,55 zł) i od tej kwoty odjął należny podatek w wysokości (927 zł), składki na ubezpieczenie społeczne (2.763,96 zł i 2.725,57 zł) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (1.543,90 zł i 1.565,64 zł), co dało kwotę 27.703,48 zł. Do dochodu z tytułu pracy małżonków organ dodał kwotę otrzymanych przez wnioskodawczynię świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 3.200 zł, wobec czego łączny dochód rodziny w 2014 r. organ ustalił na kwotę 30.903,48 zł rocznie, tj. 2.575,29 zł miesięcznie. Organ podzielił ten dochód na trzy osoby, co dało kwotę 858,43 zł miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni, przekraczającego dochód uprawniający w myśl art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
Sąd nie podziela stanowiska organu II instancji, zawartego w uzasadnieniu decyzji co do przeprowadzonej wykładni art. 2 pkt 2 i pkt 4 u.p.p.w.d. Zdaniem organu przepisy te, definiujące pojęcia "dochodu rodziny" i "dochodu członka rodziny", zakładają swego rodzaju fikcję prawną, nakazującą uwzględnienie składu osobowego rodziny na dzień rozpatrzenia sprawy, niezależnie od tego, czy liczba osób w rodzinie zwiększyła się lub zmniejszyła w stosunku do roku kalendarzowego poprzedzającego okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Takie rozumowanie doprowadziło organ do uznania, że ustalając dochód rodziny, należy również uwzględnić dochód małżonka wnioskodawczyni, niezależnie od tego, czy był on małżonkiem w roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczenia, istotne jest bowiem, że był nim na dzień ustalania prawa do świadczenia.
W ocenie Sądu, przyjęta przez Kolegium wykładnia tych przepisów, jest wadliwa, bowiem prowadzi do wyników sprzecznych z wynikami wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej. W myśl art. 2 pkt 4 u.p.p.w.d., ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny – oznacza to sumę dochodów członków rodziny. Skarżąca zawarła związek małżeński z A. C. w dniu 12 września 2015 r. Zatem dla oceny legalności decyzji organów obu instancji podstawowe znaczenie ma udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowo do dochodu rodziny wnioskodawczyni za 2014 r. został zaliczony dochód jej męża osiągnięty w 2014 r., a więc przed zawarciem małżeństwa. Zawarta w art.2 pkt 16 u.p.p.w.d. legalna definicja pojęcia "rodziny" stanowi, że w jej skład wchodzą m.in. małżonkowie. Ustawodawca uwzględnia zatem status prawny, bowiem małżonek staje się członkiem rodziny po zawarciu związku małżeńskiego. Dla niniejszej sprawy okoliczność ta ma istotne znaczenie, bowiem w dacie złożenia wniosku, tj. 26 kwietnia 2016 r. rodzina A. C. składała się z trzech osób (wnioskodawczyni, jej syna I. T. oraz męża A. C.). Natomiast w 2014 r., tj. roku bazowym stanowiącym podstawę do wyliczenia miesięcznego dochodu, rodzina skarżącej składała się z dwóch osób (wnioskodawczyni oraz jej syn I. T.). Bezsprzecznie A. C. stał się mężem wnioskodawczyni w dniu 12 września 2015 r., a zatem przed tą datą nie był członkiem rodziny A. C.. Zmiana składu rodziny (jej powiększenie) nie nastąpiła więc w roku kalendarzowym stanowiącym podstawę do wyliczenia miesięcznego dochodu rodziny. Nieprawidłowe było zatem wliczenie do dochodu rodziny wnioskodawczyni za 2014 r. dochodu osiągniętego przez A. C. w 2014 r. W tym roku nie był on bowiem jej mężem, co w świetle art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. powoduje, że nie można go uznać za członka rodziny. Tym samym dochód osiągnięty przez A. C. w 2014 r. nie był "dochodem członka rodziny", o którym mowa w art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. Nie można zatem, wbrew jednoznacznemu brzmieniu przepisu uznać, że do dochodów rodziny można wliczyć dochody osoby, która nie była członkiem rodziny w roku, z którego dochód jest wyliczany.
Podobnie z punktu widzenia określonej w art. 18 Konstytucji RP zasady ochrony rodziny, jak również określonego w art. 4 ust. 1 celu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, niedopuszczalne jest zaakceptowanie stanowiska, że przyznanie świadczenia wychowawczego, miałoby być uzależnione od dochodu osoby niebędącej członkiem rodziny w roku kalendarzowym stanowiącym podstawę do wyliczenia miesięcznego dochodu rodziny (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2017 r., sygn. III SA/Gd 1022/16; wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 maja 2016 r., sygn. II SA/Łd 232/6; wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 października 2016 r., sygn. II SA/Lu 508/16 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Konsekwencją powyższego stanowiska jest uznanie, że skoro w 2014 r. rodzina wnioskodawczyni składała się z dwóch osób, to wyłącznie dochód osób będących w owym okresie członkami rodziny, mógł być podstawą dla ustalenia dochodu rodziny osiągniętego w 2014 r.
Za prawidłowe natomiast należy uznać stanowisko organów w kwestii zaliczenia kwoty 3.200 zł uzyskanej z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w 2014 r. do dochodu rodziny. Mimo, że wnioskodawczyni faktycznie tego dochodu nie uzyskuje od października 2015 r., nie oznacza to, że w świetle art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d., może on być traktowany jako dochód utracony. Wyliczenie mówiące o przyczynach utraty dochodu, nie jest wyliczeniem przykładowym, ale enumeratywnym, co oznacza, że zawiera zamknięty katalog sytuacji utraty dochodu (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 października 2016 r., sygn. II SA/Ke 797/16; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 października 2016 r., sygn. II SA/Ol 991/16; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. II SA/Sz 1226/16 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Regulacja, o której mowa w art. 2 pkt 19 lit. g u.p.p.w.d., nie dotyczy wnioskodawczyni. Powołany przepis mówi o utracie dochodu spowodowanej utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych. Zatem tylko utrata dochodu z powodu bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej będzie równoznaczna z utratą dochodu w rozumieniu przepisów u.p.p.w.d. Taka zaś przyczyna utraty dochodu nie miała w niniejszej sprawie miejsca. W konsekwencji, nie każda kwota dochodu faktycznie utraconego, może zostać odliczona od dochodu wyliczanego dla celów ustalanego prawa do świadczenia wychowawczego.
Podkreślenia wymaga, że prawidłowe ustalenie spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanek przyznania prawa do świadczenia wychowawczego wymaga rozważenia kwestii ustalenia dochodów rodziny w kontekście zmiany jej składu osobowego w powiązaniu z konstrukcją dochodu uzyskanego. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że dochody rodziny zwiększyły się w 2015 r. na skutek zawarcia przez wnioskodawczynię związku małżeńskiego. Zmiana składu osobowego rodziny nie została wprawdzie wymieniona w art. 2 pkt 19 i 20 u.p.p.w.d. jako zdarzenie powodujące uzyskanie (utratę) dochodu, jednakże wobec tożsamych skutków, jakie okoliczność ta rodzi dla ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny, należy ją uwzględnić przy rozpatrzeniu wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Sytuacje uzyskania dochodu reguluje art. 7 ust. 2 i 3 u.p.p.w.d. Zgodnie z art. 7 ust. 2 u.p.p.w.d., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Stosownie natomiast do art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W przedmiotowej sprawie, zmiana składu osobowego rodziny wnioskodawczyni, której następstwem było powiększenie dochodu rodziny umożliwia zastosowanie konstrukcji dochodu uzyskanego, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach.
Rozpoznając ponownie sprawę organy powinny uwzględnić, stosownie do art. 153 p.p.s.a., dokonaną przez sąd wykładnię przepisów prawa i prawidłowo ustalić sytuację dochodową wnioskodawczyni i jej rodziny uwzględniając konstrukcję prawną dochodu uzyskanego, a następnie ocenić czy kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia wychowawczego zostało spełnione.
W przedmiotowej sprawie organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego – art. 2 pkt 2, pkt 4 i pkt 16 oraz art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. Stwierdzone naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. Decyzja organu I instancji podlegała wyeliminowaniu z obrotu prawnego na mocy art. 135 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło