II SA/Lu 331/25
WyrokWSA w Lublinie2025-10-21
Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Brygida Myszyńska-Guziur, Jerzy Parchomiuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utworzenie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości wywłaszczonej pod budowę zakładu przemysłowego stanowi realizację celu wywłaszczenia, a tym samym wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości na rzecz spadkobierców byłych właścicieli?Ratio decidendi
Utworzenie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości wywłaszczonej pod budowę zakładu przemysłowego nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia. Cel wywłaszczenia musi być ściśle określony w decyzji wywłaszczeniowej i zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wywłaszczenia. W przypadku, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomość stała się zbędna, podlega ona zwrotowi na rzecz spadkobierców byłych właścicieli, z uwzględnieniem przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych dotyczących odtworzenia ogrodu i wypłaty odszkodowań.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1976 r. pod budowę zakładu kaletniczego. Nieruchomość została zagospodarowana pod rodzinny ogród działkowy. Organy administracji orzekły o zwrocie nieruchomości spadkobiercom byłych właścicieli, uznając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Skarżąca Gmina podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, twierdząc, że zagospodarowanie terenu pod ogrody działkowe było zgodne z celem wywłaszczenia lub stanowiło realizację obowiązku nałożonego na przedsiębiorstwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2025 r. sprawy ze skarg G. L. i [...] Związku Działkowców stowarzyszenia ogrodowego w W. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2025 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi.
Wojewoda decyzją z dnia 28 kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia 7 października 2024 r., w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,1405 ha i nr [...] o pow. 0,0040 ha (obr. 25, ark. 2), położonej w L. przy ul. [...].
Wskazana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
Decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 16 stycznia 1976 r. Nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiącą własność J. i M. B. oznaczoną jako działki nr [...] o pow. 0,3009 ha i nr [...] o pow. 0,1405 ha. Równocześnie ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości 70 629 zł. Wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy zakładu kaletniczego wnioskodawcy ustaloną przez organ do spraw planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych - urbanistycznych miasta L.. Wywłaszczenie przeprowadzono w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Wnioskiem z dnia 26 marca 2013 r. E. B. - K., J. A. B. oraz W. S., spadkobiercy J. i M. B., wystąpili do Prezydenta Miasta L. o zwrot nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o pow. 0,1405 ha oraz [...] o pow. 0,0040 ha - w związku z niezrealizowaniem celu na jaki nieruchomość została wywłaszczona.
Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2013 r., Nr [...] Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia sprawy o zwrot nieruchomości. W dniu 16 września 2013 r. przeprowadzone zostały oględziny zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, podczas których stwierdzono, że obszar działek ewidencyjnych nr [...] i [...] stanowi część większego ogrodzonego terenu zajętego pod parcele ogrodowe Rodzinnego Ogrodu Działkowego "T.". Na zawnioskowanych do zwrotu działkach znajdują się parcele z nasadzeniami roślin ozdobnych, warzyw oraz drzew ozdobnych i owocowych. Ponadto w obszarze działki nr [...] posadowione są drewniane altany. Dnia 18 września 2013 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna. Obecny na rozprawie pełnomocnik G. L. wskazał, że G. L. swój ewentualny sprzeciw w przedmiocie zwrotu nieruchomości wyrazi w odwołaniu od decyzji Starosty L.. Po przeprowadzonej rozprawie, pełnomocnik ROD ". " złożył do akt postępowania m.in. decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 12 grudnia 1980 r. znak: [...], z której wynika, że przedmiotowy grunt został przekazany w nieodpłatne użytkowanie na czas nieograniczony na rzecz Wojewódzkiego Zarządu Pracowniczych Ogrodów Działkowych w L.. W uzasadnieniu przywołanej decyzji wskazano, że teren niezabudowany o powierzchni ok. 10 ha położony w L. w dzielnicy [...] będący przedmiotem przywołanej decyzji, został przeznaczony w planie zagospodarowania przestrzennego miasta pod urządzenie pracowniczych ogrodów działkowych na podstawie decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny ogrodów działkowych z dnia 4 września 1979 r. znak: [...]
Pismem z dnia 1 października 2013 r. Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta Lublin poinformował, że nie jest w stanie ustalić, czy aktualne działki nr [...] i [...], objęte były planem realizacyjnym w dacie wywłaszczenia, tj.
w styczniu 1976 r. Wydział Planowania Urzędu Miasta L. pismem z dnia 4 października 2013 r. poinformował, że zawnioskowany do zwrotu teren w dacie wywłaszczenia objęty był planem L. H. P. Szczegółowy, zatwierdzonym Uchwałą Prezydium Miejskiej Rady N. w L. Nr [...]/66. Według ustaleń w/w planu przedmiotowy obszar przeznaczony był pod lokalizację zakładu przemysłowego o maksymalnej strefie uciążliwości 50 m.
Decyzją z dnia 10 grudnia 2013 r. Starosta L. orzekł o zwrocie działek nr [...] o pow. 0,1405 ha i nr [...] o pow. 0,0040 ha położonych w L. w przy ul. [...] na rzecz W. S., J. B. i E. B.-K.. W ocenie Starosty L. na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, którym była budowa zakładu kaletniczego L. Zakładów P. Terenowego "L.". Przeprowadzone w sprawie czynności wykazały, że teren zagospodarowano pod ogrody działkowe. Odwołanie od decyzji wniósł [...] Związku Działkowców.
Decyzją z dnia 30 kwietnia 2014 r., Nr [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W toku ponownego rozpatrywania sprawy przed organem I instancji ustalono, że zawnioskowane do zwrotu działki nr [...] i [...] obejmują parcele ogrodowe oznaczone numerami: [...], [...], [...], [...] [...] [...], [...] [...] znajdujące się na terenie ROD "T.". Działka ogrodowa nr [...] użytkowana jest przez J. P., działka nr [...] przez A. Z., działka nr [...] przez S. B., wcześniej przez G. B., działka nr [...] przez I. B., działka nr [...] przez T. M., działka nr [...] przez A. R., działka nr [...] przez T. i Z. T. i działka nr [...] przez B. L..
W piśmie z dnia 19 listopada 2014 r. A. Z. podniosła, że wywłaszczenie działki [...] o pow. 0,1405 ha nastąpiło na wniosek właścicieli i za dobrowolną sprzedażą tej nieruchomości. Natomiast przymusowemu wywłaszczeniu nieruchomości z przeznaczeniem pod budowę zakładu kaletniczego podlegała jedynie działka nr [...]. Od początku zbędny pod inwestycję teren został przekazany przez Urząd Miasta L. decyzją z 1980 r. pod urządzenie pracowniczych ogrodów działkowych.
W dalszym toku postępowania do akt sprawy włączono operat szacunkowy datowany na dzień 27 sierpnia 2015 r., określający wartość znajdujących się na nieruchomości składników majątkowych stanowiących własność działkowców, wartość prawa do działki w ROD oraz składniki majątkowe stanowiące własność stowarzyszenia ogrodowego. Organ prowadzący postępowanie uznał operat szacunkowy za sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Po zapoznaniu się z operatem szacunkowym użytkownicy działek poinformowali, że usunęli ze swoich parceli objęte wyceną rośliny jednoroczne.
Na rozprawie administracyjnej w dniu 13 stycznia 2016 r. przedstawiciel G. L. poinformował, że gmina nie dysponuje terenem odpowiednim dla odtworzenia ogrodu działkowego, w związku z czym wszelkie ustalenia dotyczące terminu realizacji tego obowiązku są w ocenie G. L. bezprzedmiotowe. Oświadczył też, że sprzeciwia się zwrotowi wywłaszczonej nieruchomości i wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka - A. Z., na okoliczność przekazania wywłaszczonego terenu w użytkowanie ogrodów działkowych bezpośrednio po wywłaszczeniu.
W dniu 17 maja 2016 r., rzeczoznawca majątkowy ponownie przedłożył operat szacunkowy uwzględniający uwagi zgłoszone do wyceny z dnia 27 sierpnia 2015 r.
Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Starosta L. orzekł zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,1405 ha i nr [...] o pow. 0,0040 ha (obr. 25, ark. 2), położonej w L. przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej LU [...]/6. Zwrot orzeczono na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli. Jednocześnie organ I instancji zobowiązał wnioskodawców do zwrotu na rzecz G. L. kwoty [...]zł ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczony grunt, ustalił odszkodowanie na rzecz [...] Związku Działkowców za składniki majątkowe stanowiące własność PZD oraz odszkodowanie na rzecz działkowców: Starosta L. zobowiązał także G. L. do odtworzenia i założenia ogrodu w terminie 3 lat od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Wojewody z dnia 30 grudnia 2016 r., Nr [...]
Wyrokiem z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt: II SA/Lu [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną Wojewody oraz decyzję Starosty L. z dnia 21 lipca 2016 r.
Sąd stwierdził, że organy zaniechały ustalenia istotnych okoliczności dotyczących zakresu i sposobu realizacji celu wywłaszczenia na wniosek L. Zakładów P. Terenowego [...]" z dnia 28 sierpnia 1975 r. Zdaniem Sądu jest to okoliczność kluczowa w sprawie, bowiem tylko co do nieruchomości objętych tym wnioskiem jest możliwe ustalenie zarówno celu wywłaszczenia, jak i w rezultacie realizacji tego celu.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji pismem z dnia 5 grudnia 2017 r., znak: [...] zwrócił się do L. Zakładów Farmaceutycznych P. S.A. o udzielenie informacji odnośnie daty zagospodarowania terenu obejmującego działkę nr [...] na potrzeby funkcjonującego na tym obszarze przedsiębiorstwa.
W odpowiedzi, pismem z dnia 16 lutego 2018 r. Spółka poinformowała, że dawna działka nr [...] o pow. 0,3009 ha uległa podziałowi na działkę gruntu nr [...] o pow. 0,0040 ha oraz działkę gruntu nr [...] o pow. 0,2969 ha. Następnie działka gruntu nr [...] wraz z innymi działkami odłączonymi z księgi wieczystej nr [...], weszła w obszar działki gruntu nr [...] o łącznej powierzchni 8,3423 ha, dla której została założona księga wieczysta KW nr [...] (obecnie KW nr [...]). Działka gruntu nr [...] będąca własnością Skarbu Państwa została oddana w użytkowanie wieczyste Spółki na podstawie decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 18 grudnia 1991 r. Prawo użytkowania wieczystego przysługujące Spółce do tej nieruchomości zostało wpisane do księgi wieczystej KW [...] w dniu 27 lutego 1992 r. Działka nr [...] uległa późniejszym podziałom. Aktualnie obszar dawnej działki [...] (stanowiącej część wywłaszczonej działki nr [...]) położony jest w obszarze działek [...] i [...]. Działka nr [...] znajduje się na terenie należącym do Spółki P. i wykorzystywana jest na potrzeby prowadzonej przez nią działalności produkcyjnej, natomiast obszar działki [...] aktualnie znajduje się w użytkowaniu wieczystym S. H. sp. z o. o. Odnośnie pozostałej części wywłaszczonej działki nr [...], oznaczonej jako aktualna działka [...], Spółka nie posiada żadnych informacji, gdyż nie stanowi ona jej własności, ani nie znajduje się w jej użytkowaniu wieczystym.
W dniu 10 maja 2018 r. do akt sprawy zostało złożonych 9 operatów szacunkowych sporządzonych przez powołanego rzeczoznawcę majątkowego W. T. mających służyć za podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania należnych użytkownikom parceli ogrodowych.
Decyzją z dnia 3 października 2018 r., znak: [...] Starosta L. orzekł o zwrocie działek nr [...] o pow. 0,1405 ha i nr [...] o pow. 0,0040 ha położonych w L. przy ul. [...] na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli nieruchomości, tj.: E. B.-K., J. A. B. i W. S. w udziale po [...] części dla każdego z nich. W decyzji zawarto również postanowienia dotyczące zwrotu na rzecz Gminy ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczony grunt zwaloryzowanej kwoty, odszkodowania na rzecz działkowców za składniki majątkowe stanowiące ich własność i odszkodowanie na rzecz PZD. Zobowiązano także Gminę do odtworzenia i założenia ogrodu.
W wyniku rozpatrzenia odwołań decyzją z dnia 30 lipca 2019 r., znak: [...] Wojewoda utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty L. z dnia 3 października 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu skargi G. L. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, gdyż wśród osób, w stosunku do których skierowana została decyzja organu odwoławczego, znalazła się osoba nieżyjąca i w związku z tym rozstrzygniecie to należy uznać za obarczone wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. WSA wskazał, że organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę powinien określić właściwy, aktualny krąg stron postępowania i w miejsce nieżyjącej J. P. ustalić jej następców prawnych.
Postanowieniem z dnia 16 lipca 2020 r., znak: [...] Wojewoda zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty L. z dnia 3 października 2018 r.
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego L. - Z. w L., I Wydział Cywilny, z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt: I Ns [...] ustalono, że spadek po J. P. na podstawie ustawy nabyły dzieci M. N., K. P. i H. P. po [...] części każdy z nich.
Ponadto na podstawie Aktu Poświadczenia Dziedziczenia Rep. A nr [...] sporządzonego dnia 7 października 2021 r. ustalono, że spadek po J. A. B. nabyła z mocy ustawy M. S. w całości.
Postanowieniem z dnia 9 października 2023 r., znak: [...] Wojewoda podjął postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty L. z dnia 3 października 2018 r.
Decyzją z dnia 30 października 2023 r., znak: [...] Wojewoda uchylił decyzję Starosty L. z 3 października 2018 r., znak: [...]
Na podstawie pisma [...] Związku Działkowców Zarząd Okręgowy w L. z dnia 20 grudnia 2023 r. organ pierwszej instancji ustalił, że zawnioskowane do zwrotu działki położone na terenie ROD "T." obejmują parcele ogrodowe nr [...] - użytkownik A. Z., nr [...] - użytkownik S. B., nr [...] - użytkownik S. G., nr [...] - użytkownicy H. i T. M., nr [...] - użytkownik M. D., nr [...] - użytkownik T. T., nr [...] - użytkownik B. L., nr [...] - spadkobiercy zmarłej J. P., tj.: M. N., K. P. i H. P..
Postanowieniem z dnia 6 marca 2024 r., znak: [...] Starosta L. powołał rzeczoznawcę majątkowego W. T. na biegłego w niniejszym postępowaniu administracyjnym i zobowiązał go do sporządzenia opinii w formie operatów szacunkowych odrębnie dla każdej objętej postępowaniem parceli ogrodowej oraz części wspólnej ROD "T.", określających wartość składników majątkowych działkowców i wartość prawa do działki w ROD oraz wartość składników majątkowych stanowiących własność stowarzyszenia ogrodowego. Do akt sprawy zostało złożonych 9 operatów szacunkowych mających służyć za podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania należnego użytkownikom parceli ogrodowych zlokalizowanych na terenie ROD "T." w L. przy ul. [...]. Biegła określiła wysokość odszkodowania za części wspólne ze składnikami budowlanymi zlokalizowane na terenie ROD "T." w L., za część działki ogrodowej nr [...] ze składnikami roślinnymi, za część działki ogrodowej nr [...] i [...] wraz ze składnikami roślinnymi i budowlanymi. Rzeczoznawca majątkowa zastosowała w procesie wyceny metodę kosztowo - dochodową w odniesieniu do składników roślinnych, a przy wycenie składników budowlanych biegła posłużyła się metodą kosztów odtworzenia (techniką elementów scalonych) w podejściu kosztowym.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Starosta L. decyzją z dnia 7 października 2024 r., znak: [...] orzekł zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,1405 ha i nr [...] o pow. 0,0040 ha (obr. 25, ark. 2), położonej w L. przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej LU [...]/6 na rzecz E. B. - K., M. S. i W. S.. Jednocześnie zobowiązał ww. osoby do zwrotu kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczony grunt, zwaloryzowanej, ustalonej proporcjonalnie do zwracanej powierzchni na dzień wydania niniejszej decyzji na kwotę: [...] zł, stosownie do udziałów w zwracanej nieruchomości na rzecz G. L. i ustalone odszkodowanie rozłożył na równe roczne raty na okres 10 lat. Ustalił odszkodowanie na rzecz działkowców (użytkowników działek ogrodowych) za składniki majątkowe stanowiące ich własność, znajdujące się na działkach oraz na rzecz [...] [...] za składniki majątkowe stanowiące własność stowarzyszenia ogrodowego i do wypłaty tych odszkodowań zobowiązał G. L.. Ponadto zobowiązał G. L. do odtworzenia i założenia ogrodu poprzez zawarcie z [...] [...] umowy dającej tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni zwracanej nieruchomości, w miejscu odpowiednim do potrzeb i funkcjonowania nowego Rodzinnego Ogrodu Działkowego, odpowiadający tytułowi prawnemu do nieruchomości zajmowanej przez likwidowany ROD.
Decyzję z dnia 7 października 2024 r., Nr [...] Starosta L. orzekł w punkcie I zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,1405 ha i nr [...] o pow. 0,0040 ha (obr. 25, ark. 2), położoną w L. przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr LU [...]/6; w punkcie II orzekł, że zwrot następuje na rzecz E. B. – K. w udziale [...] części, J. A. B. w udziale [...] części oraz W. S. w udziale [...] części; w punkcie III rozstrzygnął, że przejście prawa własności nieruchomości następuje z dniem, kiedy decyzja stanie się ostateczna; w punkcie IV orzekł, że wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu; w punkcie V zobowiązał osoby wymienione w punkcie II do zwrotu kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości zwaloryzowanej, ustalonej proporcjonalnie do zwracanej powierzchni wynoszącej na dzień wydania decyzji 15.572,51 złotych; w punkcie VI orzekł, że kwota ustalona w punkcie V podlega rozłożeniu na równe roczne raty na okres 10 lat, gdzie pierwsza rata płatna jest w terminie 14 dni od daty kiedy decyzja podlega wykonaniu, kolejne raty płatne są do końca każdego kolejnego roku; w punkcie VII wskazał numer rachunku bankowego, na który powinny być dokonywane wpłaty; w punkcie VIII orzekł, że wierzytelność G. L. wynikająca z pkt V podlega stosownemu zabezpieczeniu, które polega na ustanowieniu hipoteki na zwracanej nieruchomości; w pkt IX orzeczono, że prawo użytkowania wieczystego wymienione w punkcie I ustanowione na rzecz [...] [...] wygasa z dniem, w którym decyzja o zwrocie nieruchomości stanie się ostateczna; w punkcie X ustalił odszkodowanie na rzecz działkowców (użytkowników działek ogrodowych objętych decyzją) za składniki majątkowe stanowiące ich własność znajdujące się na działkach w następującej wysokości: B. L. w kwocie 28.402,00 zł, T. T.
w kwocie [...]zł, M. D. - w kwocie 22.308 zł, [...] i T. M. w kwocie [...]zł, S. G. w kwocie 7.121 zł, S. B. w kwocie 5.808,00 zł, A. Z. w kwocie 59.542,00 zł, M. N., K. P. i H. P. w kwocie 2.101,00 zł; w punkcie XI ustalono odszkodowanie na rzecz [...] [...] w kwocie [...]zł za składniki majątkowe stanowiące własność stowarzyszenia ogrodowego; w punkcie XII zobowiązano G. L. do wypłaty odszkodowania; w punkcie XIII stwierdzono, że odszkodowanie powinno być wypłacone jednorazowo w terminie 3 miesięcy od dnia kiedy decyzja podlega wykonaniu; w punkcie XIV zobowiązano G. L. do odtworzenia i założenia ogrodu poprzez zawarcie z [...] [...] umowy dającej tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni objętej pkt I decyzji w miejscu odpowiednim do potrzeb i funkcjonowania nowego Rodzinnego Ogrodu Działkowego, odpowiadający tytułowi prawnemu do nieruchomości zajmowanej przez likwidowany ROD, w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzji podlega wykonaniu (punkt XIV). Punkt XVI rozstrzygnięcia decyzji stanowi, że jest ona podstawą do dokonania ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej.
Z powołaną decyzją nie zgodziła się G. L..
Powołaną na wstępie decyzją z dnia 28 kwietnia 2025 r. Nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty L..
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy zaaprobował ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez organ I instancji. Stwierdził podzielając stanowisko Starosty, że cel wywłaszczenia został określony w decyzji wywłaszczeniowej i należy go interpretować zgodnie z tą decyzją, tym bardziej, że pokrywa się on z obowiązującym wówczas planem szczegółowym L. H.. Z treści decyzji wywłaszczeniowej wynika, że celem wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości była budowa zakładu kaletniczego L. Zakładów P. Terenowego "L." zgodnie z lokalizacją ustaloną przez organy ds. planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczo - urbanistycznych miasta L.. Na podstawie zachowanych rejestrów i dokumentów nie można niestety ustalić, czy obecne działki [...] i [...] (obr. 25, ark. 2) objęte były planem realizacyjnym w dacie wywłaszczenia (styczeń 1976 r.), a tylko plan realizacyjny wówczas obowiązujący mógłby ewentualnie określić cel wywłaszczenia. Natomiast plan realizacyjny, o którym mowa w decyzji z dnia 12 grudnia 1980 r., znak: [...], zatwierdzony późniejszą decyzją z dnia 4 września 1979 r., wbrew stanowisku skarżącego, nie może być brany pod uwagę przy interpretowaniu celu wywłaszczenia wcześniej dokonanego.
Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującym w dacie wywłaszczenia planem szczegółowym przedmiotowe działki przeznaczone były jako tereny przemysłowe pod lokalizację zakładu przemysłowego o maksymalnej strefie uciążliwości 50 m (symbol [...] [...],56 ha). Plan ten nie przewidywał na nich ogrodów działkowych, lecz lokalizację zakładu przemysłowego. Rozstrzygająca jest zatem treść decyzji wywłaszczeniowej, która cel wywłaszczenia określiła ściśle jako budowę zakładu kaletniczego.
Odnosząc się do stanowiska skarżącego, że utworzenie na przełomie lat 70-tych i 80-tych ogrodów działkowych przez przedsiębiorstwo będące jednocześnie zakładem pracy stanowiło realizację celu wywłaszczenia określonego w decyzji jako budowa przez przedsiębiorstwo zakładu kaletniczego Wojewoda wyjaśnił, że obowiązujące w ówczesnym czasie przepisy prawa dopuszczały możliwość wywłaszczenia nieruchomości z przeznaczeniem na stworzenie pracowniczych ogródków działkowych. Podkreślić należy, że był to jednak zupełnie inny cel wywłaszczenia i decyzje w tym przedmiocie były wydawane w oparciu o inną podstawę prawną. Co do zasady plan miejscowy określał jakie obszary przeznacza się pod ogrody działkowe, zaś gmina dokonywała wywłaszczenia na ten cel. Organ odwoławczy podkreślił, że Plan szczegółowy L. H. nie przewidywał na wywłaszczonych działkach ogrodów działkowych, lecz lokalizację zakładu przemysłowego. Decyzja wywłaszczeniowa nie dotyczyła utworzenia ogrodów działkowych, lecz lokalizacji zakładu kaletniczego LZPT "L.". Wobec powyższego przedmiotowa nieruchomość nie została wywłaszczona w celu urządzenia tam ogrodów działkowych i utworzenie ogrodu działkowego "T.", co nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia. Zdaniem organu drugiej instancji urządzenie ogrodów działkowych nie może stanowić realizacji celu wywłaszczenia określonego jako budowa obiektu przemysłowego. Wobec tego należy stwierdzić, że ww. działki stały się zbędne na cel wywłaszczenia i podlegają zwrotowi na rzecz uprawnionych osób.
Wojewoda stwierdził, że w sprawie organ I instancji zasadnie i prawidłowo zastosował przepisy ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Ustalono, że Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" funkcjonujący na podlegającej zwrotowi nieruchomości ma charakter ogrodu stałego, wpisanego do rejestru pracowniczych ogrodów działkowych Krajowej Rady [...] [...], a zatem spełnia wymagania, o których mowa w art. 26 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Wojewoda uznał, że Starosta zasadnie orzekł o odtworzeniu likwidowanego ogrodu oraz o odszkodowaniu na rzecz stowarzyszenia ogrodowego oraz użytkowników działek ogrodowych za składniki majątkowe stanowiące ich własność, znajdujące się na terenie objętym postępowaniem w wysokości ustalonej na podstawie sporządzonych na potrzeby niniejszej sprawy operatów szacunkowych. W ocenie organu odwoławczego operaty szacunkowe z dnia 4 czerwca 2024 r. zostały sporządzone zgodnie z regułami zawartymi w obowiązujących przepisach, tj. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości.
Odnosząc się do zarzutu, że Starosta nie zastosował art. 140 ust. 4 u.g.n. przy ustalaniu odszkodowania, Wojewoda stwierdził, że brak jest podstaw do tego, aby przy obliczaniu wysokości zwaloryzowanego odszkodowania uwzględniać wzrost wartości nieruchomości spowodowany innymi działaniami niż te, które zmierzały do realizacji celu wywłaszczenia.
Wojewoda stwierdził także, że w decyzji organu I instancji zostały określone dodatkowe dane stron, umożliwiające ich identyfikację, tj. adresy zamieszkania uprawnionych do zwrotu oraz użytkowników ogrodów działkowych, a także imiona rodziców osób, na rzecz których następuje zwrot nieruchomości.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła G. L. reprezentowana przez Prezydenta Miasta L. (sprawa o sygn. akt II SA/Lu 331/25) oraz [...] (sprawa o sygn. akt II SA/Lu 332/25).
G. L. wnosząc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n., poprzez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako zbędna powinna zostać zwrócona spadkobiercom byłych właścicieli;
- art. 140 ust. 4 u.g.n. poprzez nieuwzględnienie wzrostu wartości zwracanej nieruchomości i znaczne zaniżenie należnego Gminie odszkodowania, w sytuacji, gdy wartość składników znajdujących się na gruncie winna być doliczona i uwzględniona w zobowiązaniu wnioskodawców względem Gminy,
- art. 8 ust. 1, art. 21, art. 22 ust. 1 i 2, art. 26 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1073) - dalej jako "ustawa o ROD", poprzez zobowiązanie Gminy do odtworzenia rodzinnego ogrodu działkowego, mimo braku w tym zakresie wniosku stowarzyszenia ogrodowego.
II. przepisów postępowania, tj.:
- art. 6, art. 7, art. 8 § 2, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a., poprzez:
. nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych poprzez bezkrytyczne kierowanie się ustaleniami poczynionymi w sprawie dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,1405 ha i nr [...] o pow. 0,0040 ha (obr. 25, ark. 2), przez Starostę L. i wydanej w tej sprawie decyzji z dnia 7 października 2024 r., znak: [...], co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, iż na nieruchomości, na której zwrot orzeczono nie zrealizowano celu wywłaszczenia w sytuacji, gdy sposób zagospodarowania nieruchomości jest zgodny z celem wywłaszczenia, a także naruszyło zasadę praworządności poprzez pominięcie obowiązującego stanu prawnego i aktualnego orzecznictwa w tym zakresie;
. nie określenie w decyzji danych (adres zamieszkania, imiona rodziców i nr PESEL), pozwalających na jednoznaczne określenie stron postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że organy obu instancji błędnie uznały, że teren objęty wnioskiem o zwrot nie został do dnia dzisiejszego wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia. Jak wskazywali w trakcie postępowania przedstawiciele G. L. oraz [...] [...], wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy zakładu kaletniczego zaś jego zagospodarowanie zgodne jest z powyższym celem. Podkreślenia wymaga, że przedsiębiorstwa, na potrzeby których dokonywano wywłaszczeń, zobowiązane były do utworzenia ogrodu działkowego. Zakłady pracy otrzymywały bowiem tereny na cele ogólnie określone w decyzji wywłaszczeniowej, natomiast przepisy obowiązujące w dacie wywłaszczenia zobowiązywały je do utworzenia ogrodów działkowych. Zdaniem Prezydenta Miasta L. ustalenia zarówno Starosty L. jak i Wojewody dotyczące realizacji celu wywłaszczenia są wybiórcze, nieprecyzyjne i przez to błędne. Organ dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, ponieważ nie uwzględnił przy wydawaniu decyzji ww. okoliczności. W ocenie G. L. dopiero po wnikliwej analizie całego materiału dowodowego powstaje możliwość dokonania prawidłowej oceny, iż zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest zasadny.
[...] wnosząc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji zarzucił naruszenie:
- przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz popadnięciu w dowolność w ocenie materiału dowodowego, prowadzące do poczynienia ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym sprawy, a skutkujące
przyjęciem, że na spornej nieruchomości nie został zrealizowany cel publiczny określony w akcie wywłaszczeniowym;
- przepisu prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez jego zastosowanie jako podstawy wydania decyzji w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności faktyczne do jego zastosowania, tj. wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że ocena realizacji celu wywłaszczenia musi być dokonywana z zachowaniem szerzej perspektywy, uwzględniać kwestię dopuszczalnej modyfikacji celu wywłaszczenia (z celu sensu stricto pod budowę samego tylko zakładu pracy - zakładu kaletniczego). Ocena taka winna, zdanie skarżącego pozwalać na przyjęcie także konieczności zagospodarowania części działki na infrastrukturę towarzyszącą zakładowi pracy, w tym na tereny zielone - ogrody działkowe, które w czasie ich powstawania wykorzystywane były przez pracowników zakładu pracy jako miejsce wypoczynku.
W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 21 października 2025 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej także: "p.p.s.a."), zarządził połączenie spraw o sygn. akt II SA/Lu 331/25 i II SA/Lu 332/25 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenie pod sygn. akt II SA/Lu 331/25.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Podkreślić na wstępie trzeba, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje jedynie wówczas, gdy dokonywana przez sąd kontrola jego legalności wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postepowania administracyjnego bądź kwalifikowane naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Starosty L. nie naruszają bowiem prawa w stopniu dającym podstawy do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 136 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. O zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia stanowi art. 137 ust.1 u.g.n. w myśl którego, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Stosownie do art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).
Rozpoznając wniosek strony o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ winien każdorazowo wnikliwie i dogłębnie zbadać czy owa nieruchomość w ogóle została w jakikolwiek sposób wykorzystana, a jeśli tak to czy w sposób zgodny z celem, na który wywłaszczenie zostało dokonane. Następnie w razie odpowiedzi twierdzącej kolejno rozważyć winien czy cel, dla którego dokonano w przeszłości wywłaszczenia, zrealizowany został w całości, zagospodarowując tym samym całą powierzchnię nieruchomości. W wyniku ustalenia, iż cel wywłaszczenia zrealizowano jedynie na części nieruchomości rozważenia wymagać musi z kolei ewentualna możliwość zwrotu choćby części nieruchomości. Ocena, iż potencjalnie zwrot taki byłby możliwy wymagać musi wreszcie zbadania czy nie zachodzą wskazane w art. 229 u.g.n. przesłanki negatywne w postaci sprzedania nieruchomości wywłaszczonej lub obciążenia jej prawem użytkowania wieczystego, które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej. Tym samym odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uzasadniona musi być bądź to jednoznacznie dowiedzionym brakiem wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 137 ust. 2 u.g.n. przesłanek pozytywnych warunkujących możliwość dokonania wnioskowanego zwrotu, bądź też wystąpieniem przesłanki negatywnej, wyłączającej dopuszczalność dokonania zwrotu choćby części wywłaszczonej nieruchomości. Jednocześnie dodania wymaga, że zrealizowanie celu w każdym przypadku wyklucza możliwość zwrotu chociażby do niego doszło z naruszeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., I OSK 991/18).
W przedmiotowej sprawie spór koncentruje się na kwestii czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomościach wywłaszczonych oraz prawidłowość zastosowania przez organy ustawy o ROD i zobowiązanie Gminy do odtworzenia rodzinnego ogrodu działkowego, mimo braku w tym zakresie wniosku stowarzyszenia ogrodowego.
Z akt sprawy wynika, że zawnioskowany do zwrotu teren w dacie przejęcia objęty był postanowieniami Planu Szczegółowego [...] obowiązującego w dacie wywłaszczenia (zatwierdzonego uchwałą Prezydium Miejskiej Rady N. z dnia 30 listopada 1966 r.) z których wynika jednoznacznie, że sporne działki przeznaczone były pod lokalizację zakładu przemysłowego o maksymalnej strefie uciążliwości 50 m. Podkreślić należy, że z treści decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 16 stycznia 1976 r., znak: Nr [...], jednoznacznie wynika, że nieruchomość stanowiąca byłą własność małżonków B. została wywłaszczona na wniosek i na rzecz L. Zakładów P. Terenowego "L.l" w celu budowy zakładu kaletniczego, w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z treści decyzji wywłaszczeniowej wynika, że cel wywłaszczenia został sformułowany ściśle, jako budowę zakładu kaletniczego. W świetle powyższego brak jest uzasadnionych podstaw do zakwestionowania ustalonego przez organy celu wywłaszczenia. Dodatkowo należy wskazać, że Plan Szczegółowy L. H. nie przewidywał na spornych nieruchomościach organizacji ogrodów działkowych. W związku z powyższym utworzenie na spornych działkach ogrodu działkowego "T. " nie może być uznane za realizację celu wywłaszczenia. Jak wyżej wskazano decyzja wywłaszczeniowa z 1976 r. w sposób jednoznaczny określała cel wywłaszczenia – budowa zakładu kaletniczego.
Sąd podziela argumentację organu odwoławczego, który wyjaśnił, że obowiązujące w momencie wywłaszczenia przepisy prawa dopuszczały możliwość wywłaszczenia nieruchomości z przeznaczeniem na stworzenie pracowniczych ogródków działkowych. Jednak był to zupełnie inny cel wywłaszczenia i decyzje w tym przedmiocie były wydawane w oparciu o inną podstawę prawną. Obowiązujące w tym zakresie w dacie wydania decyzji przepisy ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych ściśle określały tryb, w jakim wyznaczano obszary ogrodów działkowych. Zasadą było, że obszary z przeznaczeniem na ogrody działkowe były wyznaczane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 4), natomiast w razie braku planu obszary te wyznaczano uchwałą miejskiej rady narodowej bądź uchwałą powiatowej rady narodowej (art. 7 ust. 1). Obowiązek założenia ogrodu spoczywał na gminach i na zakładach pracy (art. 5 ust. 1 i 2). Zgodnie z art. 7 ust. 3 gmina miała prawo nabywać odpowiednie tereny na ten cel w drodze wywłaszczenia. Takie uprawnienie nie zostało przewidziane przez ustawodawcę dla zakładów pracy, które miały zakładać i utrzymywać ogrody działkowe stałe dla swych pracowników i ich rodzin w warunkach określonych w art. 6, tzn. miały umieszczać w budżetach odpowiednie sumy na ten cel. Prawo nabycia odpowiednich terenów w drodze wywłaszczenia, z przeznaczeniem pod ogrody działkowe służyło wyłącznie gminie. Natomiast jak wynika z akt sprawy sporne działki w Planie Szczegółowym L. H. przeznaczone były pod lokalizację zakładu przemysłowego o maksymalnej strefie uciążliwości 50 m (symbol 75 [...],56 ha). W związku z powyższym nie jest zasadne stanowisko skarżących, że utworzenie ogrodu działkowego "T." stanowiło realizację celu wywłaszczenia. Z tych względów w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 136 i art. 137 u.g.n.
Organy administracji prawidłowo zastosowały także przepisy ustawy o ROD. Zgodnie z art. 26 ustawy - w przypadku likwidacji ROD lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, obowiązanym do odtworzenia ogrodu i wypłaty odszkodowania jest podmiot będący właścicielem nieruchomości w dniu orzekania o zwrocie (ust. 1). Do likwidacji ROD lub jego części, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 21 oraz art. 22 ust. 1 i 2. Podmiot, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowań i osoby uprawnione do ich otrzymania oraz zakres i termin realizacji obowiązków, o których mowa w art. 21, określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (ust.3). Przepisy ust. 1 - 5 stosuje się w przypadku, gdy do nieruchomości zajmowanej przez ROD lub jego części objętej likwidacją stowarzyszeniu ogrodowemu przysługuje tytuł prawny lub jest ona zajmowana przez ROD, który stał się ogrodem stałym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (ust.6).
W myśl art. 21 ustawy, podmiot likwidujący obowiązany jest do odtworzenia ROD, polegającego na:
1) zawarciu ze stowarzyszeniem ogrodowym umowy dającej stowarzyszeniu ogrodowemu tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni likwidowanego ROD, w miejscu odpowiednim do potrzeb i funkcjonowania nowego ROD, odpowiadający tytułowi prawnemu, który posiadało ono do nieruchomości zajmowanej przez likwidowany ROD;
2) założeniu nowego ROD i odtworzeniu urządzeń i budynków odpowiadających rodzajem urządzeniom i budynkom likwidowanego ROD.
Prawidłowo organy administracji stwierdziły, że Rodzinny Ogród Działkowy "T." ma charakter ogrodu stałego, wpisanego do rejestru pracowniczych ogrodów działkowych Krajowej Rady [...] [...], co nie jest kwestionowane, a więc spełnia wymagania, o których mowa w art. 26 ust. 6 ustawy o ROD - w konsekwencji organ miał obowiązek orzec o odtworzeniu likwidowanego ogrodu (jego części) oraz o odszkodowaniu na rzecz PZD oraz działkowców. W sprawie zostały sporządzone operaty szacunkowe, wobec których nie były stawiane zarzuty lub zastrzeżenia.
W ocenie Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 140 ust.4 u.g.n., zgodnie z którym w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepisy ust. 3 i 3a stosuje się odpowiednio. Sąd podziela pogląd, że wskazane w art. 140 ust. 4 u.g.n. zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, określonego według zasad wskazanych w art. 140 ust. 2 tej ustawy, może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami nie związanymi z realizacją celu wywłaszczenia nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania (zob.: wyrok NSA z 23 stycznia 2025 r. I OSK 2253/20 opubl. CBOSA). Nakłady poczynione na sporne nieruchomości trudno uznać za związane z budową zakładu kaletniczego. Wbrew zarzutom skargi oznaczenie stron w decyzji organu I instancji umożliwia ich identyfikację.
Resumując, zdaniem Sądu, organy obu instancji procedując w niniejszej sprawie prawidłowo wyodrębniły fakty istotne dla jej rozstrzygnięcia, na podstawie kompletnego materiału dowodowego właściwie dokonały ustalenia niezbędnych faktów i ich oceny, co pozwoliło na prawidłowe określenie stanu faktycznego do zestawienia z normami prawnymi mającymi zastosowanie i podjęcia legalnego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności w ocenie Sądu rozstrzygnięcia organów obu instancji należało uznać za zasadne w świetle przepisów art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n., a nadto wydane z zachowaniem zasad postępowania określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., oraz opatrzone uzasadnieniami odpowiadającymi kryteriom z art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych względów Sąd, oddalił skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło