II SA/Lu 335/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. sprawy ze skargi L. P. i I. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę II SA/Lu 335/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] Starosta [...] ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości gruntowych położonych w P.W., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki: nr. [...] na obszarze 389 m2 i nr [...] na obszarze 397 m2, stanowiących własność L. i I. P. na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej (KW Nr [...] i KW Nr [...]), poprzez udzielenie zezwolenia P. SA Oddział R. Rejon Dystrybucji Energii J. L. na założenie i przeprowadzenie przez w/w nieruchomości linii napowietrznej SN 15 kV. Od decyzji organu I instancji wniósł odwołanie L. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem odwołującego się, w niniejszej sprawie nie można mówić o realizowaniu interesu publicznego, bowiem inwestycja ma doprowadzić energię elektryczną do budynku chłodni i budynków mieszkalnych znajdujących się na działkach nr [...] i nr [...]. Ponadto podniósł, iż planowana inwestycja zmniejsza wartość nieruchomości. Dyrektor Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Skarbu Państwa [...] Urzędu Wojewódzkiego działając z upoważnienia Wojewody [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że zgodnie z art. 112 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz,651 ze zmianami), wywłaszczenie nieruchomości na obszarze przeznaczonym w planie miejscowym na cele publiczne ( art. 6 ustawy), które nie mogą być zrealizowane w inny sposób, polega na pozbawieniu lub ograniczeniu w drodze decyzji praw rzeczowych przysługujących do nieruchomości, gdy prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Przepis art.124 ust 1 ww. ustawy wskazuje, że starosta może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów służących do przesyłania płynów, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji na nieruchomościach stanowiących własność prywatną, jeżeli właściciel nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zezwolenie może być udzielone z urzędu bądź na wniosek zarządu jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. W niniejszej sprawie P. SA Oddział R. Rejon Energetyczny J. L. wystąpiła do Starosty [...] w dniu 21 stycznia 2011 r. z wnioskiem o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania między innymi z nieruchomości położonych w P., oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...], stanowiących własność L. i I. małż. P., poprzez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie na ww. działkach inwestycji - budowy linii napowietrznej SN 15 kV i stacji transformatorowej 15/0,4kV w P., zgodnie z załączoną decyzją Wójta Gminy P. W. z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie linii napowietrznej SN 15 kV od odgałęzienia do stacji trafo "Kolonia P. W. 6 " linii magistralnej Z. – P. do projektowanej stacji transformatorowej napowietrznej 15/0,4 kV, w myśl której przedmiotowa inwestycja ma być przeprowadzona m. innymi na części działek nr [...] i nr [...]. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak: [...]. Ograniczenie sposobu korzystania stało się konieczne, ponieważ rokowania z właścicielami nieruchomości o dobrowolne jej udostępnienie, nie przyniosły rezultatu, o czym świadczy załączona dokumentacja z przebiegu rokowań. Zakres ograniczenia sposobu korzystania określa dokumentacja wykonana przez geodetę uprawnionego M. C., przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w J. L. w dniu 4 lipca 2012 r. pod nr [...]. Zgodnie z tą dokumentacją obszar podlegający ograniczeniu sposobu korzystania z działki nr [...], wynosi 0,0389 ha i jest oznaczony na mapie symbolami: [...], [...],-[...],[...],[...], zaś z działki nr [...] wynosi 0,0397 ha i oznaczony jest symbolami: [...],[...],[...],[...],[...]. W toku postępowania odwoławczego wnioskodawca załączył wypis z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego P. SA oraz stosowne pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki, co potwierdziło prawidłowość złożonego w niniejszej sprawie wniosku. Ponadto organ odwoławczy zażądał od organu I instancji wyjaśnienia odnośnie rozbieżności pomiędzy zapisem w Księdze Wieczystej KW Nr [...], a wypisem z rejestru gruntów dotyczącej numeracji działki nr [...] ( zapis w KW), a [...] ( zapis w rejestrze gruntów). Z uzupełnionego materiału dowodowego tj. rejestru gruntów z czerwca 1977 r. zaktualizowanego w latach 1981- 1983 na podstawie zarządzenia Naczelnika Gminy [...] oraz operatu pomiarowego z 1979 r. dotyczącego wywłaszczenia pod drogę P. W.- P. W. II oraz wykazu zmian gruntowych, wynika że działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] o pow.0,0247 ha ( wywłaszczona pd drogę) i nr [...] o pow. 0,7253 ha. Działka ta wówczas stanowiła własność E. i I. B., którzy to aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1978 r. Rep. A Nr [...] sprzedali ją L. i I. małż. P. Pismem z dnia 20 lutego 2013 r. organ odwoławczy zawiadomił strony o zakończeniu postępowania oraz o możliwości zapoznania się z zebranymi w sprawie materiałami i dowodami oraz wypowiedzenia się co do nich. Z możliwości tej skorzystał L. P. w dniu 5 marca 2013 r. zgłaszając uwagę do protokołu negocjacyjnego twierdząc, że jest niezgodny, nieprawdziwy. Odnosząc się do powyższego oświadczenia strony, po analizie akt , w tym protokołu z negocjacji Wojewoda [...] stwierdził, że negocjacje te nie mogły doprowadzić do zawarcia umowy między wnioskodawcą ograniczenia, a właścicielami działek nr [...] i [...] o dobrowolne udostępnienie nieruchomości, bowiem właściciel odmówił podpisania protokołu, a z dalszych pism L. P., załączonych do akt w trakcie postępowania, stanowczo wynika, że zgody takiej nie wyraża. Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę Wojewoda uznał zarzut pełnomocnika strony, jakoby inwestycja nie stanowiła celu publicznego, za nieuzasadniony, bowiem o fakcie tym, iż przedmiotowa inwestycja jest inwestycją celu publicznego, polegającą na budowie linii napowietrznej SN 15 kV 15 od odgałęzienia do stacji trafo "Kolonia P. W. 6" linii magistralnej Z. – P. do projektowanej stacji, przesądziły ustalenia Wójta Gminy P. W. z dnia [...] czerwca 2009 r. Ponadto jak wynika z treści tej decyzji inwestycja ta przebiegać ma przez znaczną ilość nieruchomości położonych w P. W. oraz W.P. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zmniejszenia wartości działki w wyniku budowy przedmiotowej inwestycji organ odwoławczy stwierdził, że w myśl art.124 ust.4 ustawy po wykonaniu inwestycji na wnioskodawcy zezwolenia ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli to jest niemożliwe albo powoduje nadmierne koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust 4 ustawy. Zgodnie z tym przepisem za szkody powstałe na skutek udzielenia zezwolenia, organ ustala odszkodowanie, które powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Natomiast jeśli wskutek zezwolenia zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. W przypadku, gdy po wykonaniu przedmiotowej inwestycji okaże się , że właściciel nieruchomości nie będzie mógł korzystać z niej w sposób dotychczasowy lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, to może on żądać, aby odpowiednio starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej lub występujący z wnioskiem o zezwolenie nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy własność nieruchomości ( art.124 ust 5 ustawy) Mając powyższe na uwadze oraz fakt, iż przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna wnioskodawcy do wykonania inwestycji- linii napowietrznej SN kV, co stanowi cel publiczny przewidziany w art. 6 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, orzeczono jak w sentencji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję Wojewody [...] wnieśli L. P. i I. P. Skarżący, powołując się na argumentację zawartą w ich odwołaniu od decyzji Starosty [...] wskazali, że 1. planowana inwestycja dodatkowo zmniejsza wartość ich nieruchomości; 2. protokół rokowań z dnia 11 stycznia 2011 r. i z dnia 19 stycznia 2012 r. zawiera informacje nieprawdziwe dotyczące stanowiska I. P., której w ogóle nie było w trakcie rokowań. Dodatkowo protokół z dnia 11 stycznia 2011 r. zawiera nieprawdziwe informacje co do miejsca przebiegu linii napowietrznej. P. dotyczyła przebiegu linii nad zabudowaniami, na co ze strony skarżących nie było zgody; 3. z planowanej budowy linii napowietrznej nie skorzysta nikt, poza Panem S. Linia ta ma służyć jedynie jego prywatnemu interesowi i stanowi dodatek do założonej w gospodarstwie kilkadziesiąt lat temu linii naziemnej. Wartość działek, na których linia ma powstać w sposób znaczny się zmniejszy a użytkowanie ich będzie w znaczny sposób utrudnione; 4. "brak wykonania zalecenia w stosowaniu się do zaleceń skierowanych przez Starostę [...] z dnia 31 lipca 2012 r. W zaleceniach Starosta twierdzi, że zakres ograniczenia korzystania z nieruchomości powinien być sporządzony z uwzględnieniem interesu właścicieli nieruchomości wymagającego, by przebieg planowanej inwestycji był dla nich jak najmniej uciążliwy" ( prawdopodobnie skarżącym chodzi o decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r.) Najmniej uciążliwy przebieg inwestycji, to według skarżących przeprowadzenie linii kablowej zamiast linii napowietrznej, na co oni wyrażają zgodę; 5. niniejsza sprawa nie dotyczy interesu publicznego a jedynie interesu prywatnego jednego odbiorcy, który posiada w swoim gospodarstwie trzy budynki, w tym chłodnie. Po przeprowadzeniu szerokich rozważań dotyczących pojęć : celu publicznego, interesu publicznego i zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego skarżący stwierdzili, że przedmiotowa inwestycja nie jest inwestycją celu publicznego ani nie jest interesem publicznym społeczności Gminy P. W. Jej celem jest jedynie zaspokojenie potrzeb przedsiębiorstwa Pana S., a tym samym jest to inwestycja celu prywatnego. Z tego względu ani Wójt Gminy ani Starosta nie mają prawa wydawania decyzji ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości skarżących. W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w świetle umocowania art.112 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 2997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), powołanej w dalszym ciągu jako " g. n." wywłaszczenie może polegać m. in. na pozbawieniu prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego, lub też tylko na ograniczeniu tych praw. Art.124 ust 1 g.n. normuje ten drugi rodzaj wywłaszczenia polegający na ograniczeniu prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego. Ograniczenie prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego w trybie art.124 g.n. dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy plan miejscowy przewiduje na danej nieruchomości realizację celu publicznego lub wydana została ostateczna decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego na danej nieruchomości (w przypadku braku planu miejscowego). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporny jest brak dla terenu, na którym ma być zrealizowana sporna inwestycja, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Bezsporne jest jednak również to, że Wójt Gminy P. W. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] na wniosek P. R. sp. z o. o. w R. - Rejon Dystrybucji Energii w J. L. ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego polegającą na budowie linii napowietrznej SN 15 kV usytuowanej na ponad dwudziestu działkach położonych w P. W. ( w tym na działkach będących własnością skarżących : nr. [...] i nr [...]) i na dwóch działkach położonych w W. P., gm. P. W. W decyzji tej organ przesądził, że przedmiotowa inwestycja na podstawie art.6 pkt 2 g.n. jest zakwalifikowana jako inwestycja celu publicznego, gdyż dotyczy realizacji linii do przesyłania energii elektrycznej stanowiącej element infrastruktury technicznej terenu. Decyzja powyższa została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...]. Z kolei skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie na w/wym. decyzję SKO w [...] przez P. M. została oddalona wyrokiem z dnia 25 lutego 2010 r. Sygn. akt II SA/Lu 659/09, który to wyrok jest prawomocny od dnia 29 marca 2010 r. W tych warunkach należało uznać, że kwestia charakteru przedmiotowego przedsięwzięcia jako inwestycji celu publicznego została w sposób ostateczny i prawomocny rozstrzygnięta, wobec czego zarzuty i argumentacja skargi podważające tę okoliczność nie mogą być skuteczne. Ubocznie tylko wypada wskazać, że w związku z zarzutem, iż korzyść z planowanej inwestycji odniesie tylko jedna osoba, do nieruchomości której będzie doprowadzona energia elektryczna a nieruchomości innych osób, przez które linia napowietrzna będzie przebiegała, jedynie stracą na wartości, że w świetle orzecznictwa sądowego także budowa przyłącza sieci energii elektrycznej, umożliwiająca pobór odbiorcy końcowemu, stanowi realizację celu publicznego ( zob.wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 lutego 2013 r. sygn II SA/Po 1007/12, LEX nr 1287009). W wyroku z dnia 15 maja 2008 r. sygn akt II OSK 548/07 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził zaś, że " ....budowa i utrzymanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej ex definitione stanowi w tym zakresie cel publiczny.....". Warunkiem dopuszczalności wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości - jak wynika z treści art. 124 ust 1 g.n.- jest nie tylko ustalenie lokalizacji danej inwestycji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, ale także brak zgody właściciela lub użytkownika wieczystego na czasowe zajęcie jego nieruchomości i na posadowienie pod jej powierzchnią, na jej powierzchni lub nad jej powierzchnią stosownych urządzeń infrastruktury technicznej. Udzielenie zezwolenia powinno być więc poprzedzone - w myśl ust 3 cyt przepisu - rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust.1. Do wniosku należy zaś dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. W niniejszej sprawie - jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości stało się konieczne, ponieważ rokowania z właścicielami nieruchomości o dobrowolne jej odstąpienie, nie przyniosły rezultatu, o czym świadczy załączona do wniosku dokumentacja z przebiegu rokowań. Zarzut skargi co do sfałszowania protokołu rokowań nie został w żaden sposób udowodniony. Jest więc gołosłowny. Niezależnie od powyższego trzeba podkreślić, że z innych materiałów zawartych w aktach sprawy wynika jednoznaczne stanowisko skarżących co do braku zgody na założenie i przeprowadzenie przez P. SA Oddział R. Rejon Dystrybucji Energii J. L. przez ich nieruchomość przedmiotowej linii napowietrznej SN 15 kV. W szczególności świadczą o tym pisma skierowane do Starostwa Powiatowego w J. L. podpisane przez oboje skarżących z dnia 13 kwietnia 2011 r. (k. 26 akt adm. I instancji)i z dnia 15 czerwca 2011 r, (k. 41 akt adm. I instancji). Nie można wreszcie zgodzić się z zarzutem niezrealizowania zaleceń zawartych w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r., aby zakres ograniczenia korzystania z nieruchomości był " sporządzony z uwzględnieniem interesu właścicieli nieruchomości wymagającego by przebieg planowanej inwestycji był dla nich jak najmniej uciążliwy" Autorzy skargi przypisują cyt. stwierdzenie Staroście [...] podając, iż pochodzi ono z 31 lipca 2012 r. W rzeczywistości pochodzi ono z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] (k. 63 akt adm. I instancji), którą uchylono poprzednią decyzję Starosty [...] wydaną w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy zwrócił wówczas uwagę, że zakres ograniczenia prawa własności lub użytkowania wieczystego musi być ściśle określony, co oznacza, że decyzja musi wskazywać jednoznacznie przebieg inwestycji przez nieruchomość jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela ( użytkownika wieczystego) i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z powyższego wynika wymóg ścisłego określenia zakresu ograniczenia. Do decyzji powinna być też dołączona mapa ( w formie załącznika graficznego) zawierająca zakres ograniczenia z podaniem powierzchni podlegającej temu ograniczeniu. Tylko bowiem do precyzyjnie wskazanego obszaru może być wydana decyzja o zezwoleniu na zajęcie, który to obszar jest niezbędny dla posadowienia na nim określonych urządzeń oraz wykonania związanych z tym posadowieniem robót budowlanych. W konsekwencji Wojewoda zalecił organowi I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, zwrócenie się do wnioskodawcy ( inwestora) o dołączenie do akt sprawy mapy zawierającej zakres tego ograniczenia "sporządzonej z uwzględnieniem interesu właścicieli nieruchomości, wymagającego , by przebieg planowanej inwestycji był jak najmniej uciążliwy" Ponownie rozpatrują sprawę Starosta [...] pismem z dnia 21 maja 2012 r. ( a nie 31 lipca 2012 r. , jak twierdzą skarżący) zwrócił się do P. SA Oddział R. Rejon Dystrybucji Energii J. L. o dołączenie do akt sprawy stosownej mapy i powtórzył wskazany przez Wojewodę wymóg uwzględnienia interesu właścicieli nieruchomości. Wydana ponownie decyzja organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] ( utrzymana w mocy przez decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. zaskarżoną w niniejszej sprawie) zawiera już wymagany załącznik graficzny określający precyzyjnie zakres ograniczenia prawa własności skarżących, który to załącznik ( mapa)sporządzony został przez uprawnionego geodetę i przyjęty do państwowego zasobu geodezyjno - kartograficznego. Zakres ograniczenia prawa własności L. i I. małż. P. dotyczy ( jak wynika z powyższej mapy południowego fragmentu ich działek nr. [...] i nr [...] podobnie jak ograniczenie prawa własności szeregu działek sąsiednich). Takie usytuowanie terenu ograniczenia korzystania z nieruchomości wynikające przy tym z decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jest dla skarżących najmniej uciążliwe i uwzględnia w ten sposób ich interes. Żądanie przez skarżących przeprowadzenia linii kablowej zamiast napowietrznej nie mogło zostać przez organy administracji uwzględnione, gdyż właśnie budowy linii napowietrznej dotyczyła wiążąca organy w sprawie niniejszej decyzja Wójta Gminy P. W. z dnia [...] czerwca 2009 r. Jeżeli chodzi o zarzut zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek przeprowadzenia przedmiotowej linii energetycznej, to uzasadnienie zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazuje tu na stosowne roszczenia odszkodowawcze uregulowane w art.128 ust.4 w zw. z art. 124 ust. 4. g. n. Końcowo, w związku ze złożonym przez skarżących na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. pismem Urzędu Gminy w P. W. z dnia 7 listopada 2013 r. znak: [...] zawiadamiającym o wszczęciu na wniosek P. M. postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji Wójta Gminy P. W. z dnia [...] czerwca 2009 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla spornej inwestycji ( w trybie art.154 § 1 kpa) należy stwierdzić, że okoliczność powyższa nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Dopiero w sytuacji , gdyby wniosek P. M. został uwzględniony i powyższa decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego, uzasadniałoby to wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o których mowa w powyższym zawiadomieniu, w tym nieruchomości skarżących, na podstawie art.145 § 1 pkt 8 kpa. Z przytoczonych wyżej względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.