II SA/Lu 338/15

WyrokWSA w Lublinie2015-12-17

Skład orzekający: Maria Wieczorek-Zalewska, Witold Falczyński, Grażyna Pawlos-Janusz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej prawidłowo odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów już poniesionych na zakup leków, a także czy zasadne było nie nadanie decyzji pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie przyszłych potrzeb, a nie kosztów już poniesionych, co oznacza, że organ prawidłowo odmówił refundacji wydatków na zakup leków, które skarżący już poniósł. Ponadto, sąd stwierdził, że nie zachodziły przesłanki do nadania decyzji pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż nie istniało realne zagrożenie dla życia lub zdrowia skarżącego, a organ działał w ramach uznania administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący Z. G. ubiegał się o zasiłek celowy na zakup leków, argumentując wysokie koszty leczenia. Organ pierwszej instancji przyznał mu zasiłek w określonej kwocie, jednak skarżący uznał ją za zbyt niską i złożył odwołanie, domagając się wyższej kwoty oraz nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na uznaniowy charakter przyznawania świadczeń i ograniczone środki finansowe ośrodka pomocy społecznej. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko.
Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] J.C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze – po rozpatrzeniu odwołania Z. G. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], przyznającej odwołującemu zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na zakup leków i leczenie – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że Z. G. w dniu [...] stycznia 2015 r. skierował do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] prośbę o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków. Wniosek ten umotywował wysokimi kosztami zakupu leków, które są mu niezbędne. Do wniosku dołączył faktury dokumentujące wydatki na leki. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania organ I instancji wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. przyznał stronie zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na zakup leków i leczenie. Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca spełnia przesłanki warunkujące przyznanie pomocy społecznej, w tym spełnia ustawowe kryterium dochodowe. Z. G. złożył od powyższej decyzji odwołanie wskazując, że przyznana mu kwota świadczenia pieniężnego jest zbyt mała, aby pokryć przynajmniej częściowe koszty zakupu leków. Wnioskodawca wyjaśnił, że musi spłacić dług, gdyż pożyczał pieniądze od innych osób. Ponadto stwierdził, że z uwagi na jego bardzo trudną sytuację zdrowotną i materialną, wydanej decyzji winien zostać nadany na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności. Do odwołania Z. G. załączył zaświadczenia lekarskie wskazujące, iż jest on leczony z powodu chorób przewlekłych i wymaga przyjmowania leków, w tym leków wspomagających, oraz stosowania diety wątrobowej. Rozpatrując odwołanie Kolegium zaaprobowało ustalenia organu I instancji, iż dochód wnioskodawcy, ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, wynosi [...] zł (składa się na niego pobierany przez stronę zasiłek stały), a zatem nie przekracza kryterium dochodowego, warunkującego przyznanie zasiłku celowego. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego. W ocenie Kolegium organ I instancji, rozważając przyznanie pomocy oraz jej wysokość, wziął pod uwagę sytuację w jakiej znajduje się Z. G.. Uwzględniono w tym zakresie, że jest to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, niepełnosprawna (umiarkowany stopień niepełnosprawności), zmagająca się z wieloma schorzeniami (m.in. choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa, choroba wątroby i trzustki, problemy neurologiczne oraz choroby typu przewlekłego), co powoduje systematyczne i znaczne wydatki na zakup leków i leczenie (w okresie od 1 listopada 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. łączna kwota udokumentowanych wydatków na leki to [...] zł). Trudna sytuacja życiowa i materialna powodują, że strona od kilkunastu lat systematycznie korzysta z pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze organ II instancji stwierdził, że Ośrodkowi Pomocy Społecznej nie można zarzucić, iż przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy dokonał błędnych ustaleń faktycznych lub pominął jakieś okoliczności mające znaczenie dla sprawy, czym naruszyłby przepisy prawa skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji organu I instancji. Odnosząc się do kwestionowanej przez stronę wysokości przyznanego zasiłku Kolegium podniosło, że pomoc społeczna - ze swojego założenia - stanowi wyłącznie wsparcie w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, nie mogąc jednocześnie stanowić podstawy utrzymania świadczeniobiorcy. Z kolei w kwestii zarzutu dotyczącego nienadania decyzji pierwszoinstancyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności na zasadzie art. 108 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że również orzeczenie w tym zakresie oparte jest na uznaniu administracyjnym i zależy od okoliczności sprawy. Z. G. ani w podaniu o przyznanie pomocy, ani w trakcie wywiadu środowiskowego, nie wskazywał natomiast na wystąpienie jakichkolwiek nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających zastosowanie powyższego przepisu. Kolegium podkreśliło, że nie przeczy trudnej sytuacji życiowej Z. G.. W ocenie organu przepisy art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie mogą być jednak interpretowane z pominięciem innych przepisów powołanej ustawy, w tym art. 3 ust. 4, w myśl którego potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ II instancji zaznaczył ponadto, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Dlatego też zmuszone są, wskutek braku wystarczających środków, do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Nie budzi natomiast wątpliwości, że Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] w miarę posiadanych możliwości udziela stronie wsparcia w jej trudnej sytuacji życiowej. Oprócz zasiłku stałego Z. G. otrzymuje systematyczną (comiesięczną) pomoc w postaci zasiłków celowych na zaspokojenie różnych potrzeb, głównie na zakup leków i leczenie oraz na zakup żywności. Z informacji OPS wynika, iż w 2014 r. łączna kwota zasiłków celowych przyznanych wnioskodawcy wyniosła [...] zł, w tym przyznano mu 11 zasiłków na zakup leków i leczenie na kwotę [...]zł. Ponadto organ zawrócił uwagę na fakt, iż w dniu 15 stycznia 2015 r. wobec strony zostały wydane również inne decyzje (poza zaskarżoną) przyznające świadczenia z pomocy społecznej, a mianowicie: decyzja nr [...] (przyznająca zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na zakup gazu), decyzja nr [...] (przyznająca zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na zakup środków higieny i czystości), decyzja nr [...] (przyznająca zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów naprawy obuwia) i decyzja nr [...] (przyznająca zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności), co – zdaniem organu odwoławczego - dodatkowo świadczy o systematycznej pomocy kierowanej wobec wnioskodawcy. Końcowo Kolegium dodało, że świadczenia otrzymywane ze środków przeznaczonych na pomoc społeczną nie powinny stanowić źródła refundacji wydatków ponoszonych przez beneficjenta pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na opisaną wyżej decyzję ostateczną Z. G. stwierdził, że utrzymanie w mocy decyzji OPS w [...] jest dla niego "wybitnie krzywdzące w stosunku do poniesionych kosztów zakupu leków w wysokości [...] zł". Skarżący wskazał, że decyzja o przyznaniu mu "tak niskiej sumy zasiłku celowego" nie posiada "logicznego uzasadnienia". Argumentacją na przyznanie tak niskiej kwoty na zakup leków nie może bowiem być zestawienie wydatków OPS w [...] za okres 11 lat przeznaczonych na zasiłki dla skarżącego. Zestawienie to nie uwzględnia bowiem kosztów, jakie skarżący w tych latach poniósł na zakup leków. Skarżący podtrzymał ponadto stanowisko, iż nienadanie decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności było niesłuszne, albowiem – jak wskazał – "nie ma nic cenniejszego niż zdrowie i życie ludzkie". Oczekiwanie 14 dni od chwili otrzymania decyzji na wypłatę świadczenia stawia stronę w niekorzystnej sytuacji. Ponadto strona ma uniemożliwione pobranie zasiłku w razie złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd doszedł do wniosku, że jest ona niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia 15 stycznia 2014 r. nie naruszają bowiem prawa. Przypomnieć należy, że przedmiotem tych decyzji jest przyznanie skarżącemu Z. G. świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na zakup leków. Decyzje te zostały zatem wydane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm., dalej jako "u.p.s."). Stosownie do art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby, możliwości. Pomoc ta ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji osób o nie się ubiegających, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Pomoc społeczna spełnia jedynie subsydiarną funkcję wymagając współdziałania adresata i beneficjenta pomocy. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy należy uwzględnić w przypadku, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego i niepieniężnego (art. 36 ustawy). Jedną z form świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej jest zasiłek celowy, o który właśnie ubiegał się w niniejszej sprawie skarżący. Zaznaczyć w tym miejscu wypada, że uzyskanie świadczenia w tej formie uzależnione jest od zachowania ustawowego kryterium dochodowego, które w przypadku osób samotnie gospodarujących (a taką osobą jest skarżący), w czasie orzekania przez organy obu instancji wynosiło [...] zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz. U. z 2012 r., poz. 842). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że dochód skarżącego nie przekracza ww. kwoty kryterium dochodowego. Z niewadliwych ustaleń organów wynika bowiem, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł on [...] zł (jak wynika z akt sprawy, jest to kwota otrzymywanego przez stronę zasiłku stałego). Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, przeznaczony w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zawarte w przytoczonym przepisie sformułowanie, iż zasiłek celowy "może być przyznany" wskazuje, że decyzja w tym przedmiocie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to możliwość wyboru przez organ jednego z dopuszczonych prawem rozstrzygnięć w konkretnej, indywidualnej sprawie, w szczególności rozstrzygnięcia czy zasiłek powinien być przyznany, a także określenia wysokości tego świadczenia, gdyż w ust. 2 art. 39 jednoznacznie przewidziano, że zasiłek może być przyznany na pokrycie części lub całości potrzeb wymienionych przykładowo w tym przepisie. Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się natomiast do oceny prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wymogi te zostały spełnione. Poczynione przez organy obu instancji ustalenia co do sytuacji bytowej, materialnej i zdrowotnej skarżącego znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym w treści zawartego w aktach sprawy protokołu wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 12 stycznia 2015 r. Poza niekwestionowanym faktem zachowania przez skarżącego kryterium dochodowego, ustalenia te potwierdziły, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zmagającą się ponadto z wieloma schorzeniami, w tym z chorobą zwyrodnieniową stawów i kręgosłupa, chorobą wątroby i trzustki, problemami neurologicznymi, a także innymi chorobami typu przewlekłego. Jego stan zdrowia – co również jest okolicznością niekwestionowaną – wymusza ponoszenie systematycznych wydatków na zakup leków i leczenie. W ocenie Sądu wysokość przyznanego skarżącemu w oparciu o powyższe ustalenia świadczenia - wbrew jego zarzutom - została jednakowoż dostatecznie uzasadniona. Organy obu instancji wykazały z jednej strony, że skarżący nie jest pozostawiony bez wsparcia ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], lecz przeciwnie, z pomocy tego Ośrodka korzysta regularnie (w tym zakresie wskazano m.in., że chociażby w 2014 r. skarżącemu przyznano zasiłki celowe w łącznej kwocie [...]zł, ponadto zwrócono uwagę na fakt, iż równolegle z udzieleniem skarżącemu w niniejszej sprawie zasiłku celowego na zakup leków, przyznano mu też cztery zasiłki celowe na inne cele, na łączną kwotę [...]zł), z drugiej zaś strony wskazały na ograniczenia wynikające z wielkości środków, którymi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej, zobowiązany do udzielenia pomocy wszystkim potrzebującym. W tym miejscu należy wskazać, że systematyczne korzystanie przez skarżącego ze świadczeń pomocy społecznej znajduje potwierdzenie także w treści decyzji Wójta [...] z dnia 3 grudnia 2015 r., przyznającej Z. G. zasiłek celowy w kwocie [...]zł na zakup odzieży zimowej, której kserokopię złożono podczas rozprawy sądowej. Rozważenie przywołanych okoliczności powoduje, że nie sposób przypisać ustalonej kwocie świadczenia cech dowolności, choć oczywistym jest, że kwota ta nie zaspokaja w całości potrzeb strony. Należy jednak raz jeszcze podkreślić, że w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej, pomoc ta ma charakter subsydiarny, a przepis art. 39 ust. 2 tej ustawy wprost zakłada możliwość przyznania zasiłku celowego na pokrycie jedynie części kosztów zgłoszonych potrzeb. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność samodzielnego ich pokonania stanowi przesłankę włączenia się instytucji państwa. Pomoc społeczna ma bowiem charakter uzupełniający. Z kolei zakres tej pomocy uzależniony jest od możliwości organu administracyjnego i osobistej aktywności zainteresowanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2008 r., I OSK 887/07, LEX nr 499747). Należy ponadto zaakcentować prawidłowość stanowiska wyrażonego w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy, iż świadczenia otrzymywane ze środków pomocy społecznej nie powinny stanowić źródła refundacji wydatków poniesionych przez beneficjenta pomocy społecznej. W niniejszej sprawie skarżący, wnosząc o przyznanie mu zasiłku celowego na zakup leków, załączył do wniosku szereg faktur, z których wynika, że znaczna część niezbędnych mu lekarstw została już przez niego zakupiona. Tymczasem środki finansowe w postaci zasiłku celowego mogą być przyznane na zaspokojenie potrzeby niezbędnej, której strona we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości nie może zaspokoić. Chodzi zatem o potrzeby przyszłe. Nie ma natomiast w u.p.s. regulacji, z których wynikałby obowiązek organu do zwrotu kosztów zakupu leków, czy też zwrotu kosztów poniesionych przez stronę w celu zaspokojenia potrzeby bytowej. Skoro we własnym zakresie potrzeba ta została zaspokojona to oznacza, że osoba mogła we własnym zakresie to uczynić (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 673/10, LEX nr 754030 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 1144/11, LEX nr 1222446). W związku z powyższym stwierdzić należy, że przyznanie skarżącemu zasiłku w wysokości równej z kosztami już wcześniej poniesionymi przez niego na zakup leków, nie znajdowało uzasadnienia. W konsekwencji uznać należało, że decyzja przyznająca skarżącemu zasiłek celowy we wskazanej w niej kwocie [...]zł oraz utrzymująca ją w mocy decyzja organu drugiej instancji pozostają w zgodzie z przepisami prawa. Końcowo jako niezasadny uznać należy także zarzut skargi dotyczący nienadania wydanej w niniejszej sprawie decyzji pierwszoinstancyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności. Wyjaśnić należy, że podstawę prawną dla nadania decyzji nieostatecznej takiej klauzuli stanowi art. 108 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia. W orzecznictwie podkreśla się, że instytucja przewidziana w art. 108 § 1 k.p.a. ma charakter wyjątku od zasady niewykonywania decyzji nieostatecznych, dlatego przesłanki uzasadniające rygor natychmiastowej wykonalności muszą być poddawane ścisłej wykładni. Podkreślić należy – na co słusznie zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji – że organ administracji orzeka w tym zakresie w ramach tzw. uznania administracyjnego, jednocześnie w zależności od okoliczności sprawy. Omawiany rygor może być nadany decyzji tylko w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. Niezwłoczne wdrożenie decyzji w życie będzie niezbędne wówczas, gdy nie można się obejść w danym czasie istniejącej sytuacji bez natychmiastowego wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym w tym m.in. zdrowiu, lub życiu ludzkiemu. Zagrożenie, o którym mowa w tym przepisie nie może być tylko prawdopodobne – musi mieć ono charakter realny. Organ administracji działa wobec tego w sytuacji, która ma znamiona stanu nagłej konieczności administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 1892/11, LEX nr 1219418. Na gruncie niniejszej sprawy nie zachodziły podstawy by przyjąć, że natychmiastowe wykonanie decyzji pierwszoistancyjnej przyznającej skarżącemu zasiłek celowy w kwocie [...]zł jest konieczne ze względu na ochronę któregokolwiek z dóbr wymienionych w art. 108 § 1 k.p.a. Ustalenia co do sytuacji bytowej skarżącego w szczególności nie wskazywały na istnienie bezpośredniego zagrożenia jego życia lub zdrowia. Jak już wyżej zaznaczono, skarżący nie jest osobą pozbawioną środków do życia, lecz stale objęty jest pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej. Odstąpienie od nadania wydanej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. w istocie od natychmiastowej wypłaty przyznanego zasiłku, mieściło się zatem w granicach przysługującemu organowi I instancji w tym zakresie uznania administracyjnego. Znamienne jest przy tym, że – jak wynika z akt sprawy (k. 26-27 akt adm. II inst.) – skarżący po wypłaceniu mu kwoty przyznanego zasiłku po wydaniu ostatecznej decyzji przez organ odwoławczy, z własnej inicjatywy zwrócił tę kwotę Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...]. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zawarte w pkt II sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło