II SA/Lu 341/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor – sprawozdawca, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant ref-staż Agnieszka Kocot, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi H. Ł. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz H. Ł. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] marca 2004r., Nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127§3 oraz art. 138§1 pkt.2 kpa oraz art. 4ust.1pkt.1lit.c i art.22ust.1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) oraz §6pkt.11 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz.U. z 2001r., Nr 106, poz.1154) uchylił z urzędu w całości decyzję własną z dnia [...] czerwca 2002r., nr [...] o umorzeniu postępowania i odmówił przyznania uprawnień kombatanckich H. Ł. W uzasadnieniu organ administracyjny wyjaśnił, że H. Ł. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w Z. od listopada 1942r. do grudnia 1942r., podnosząc że w 1942r. została wysiedlona do obozu wraz z rodzicami z miejscowości Ł. , w której się urodziła. Na potwierdzenie pobytu w obozie H. Ł. przedstawiła oświadczenia świadków: K. W. , urodzonej w dniu 15 kwietnia 1939r. oraz Z. P. , urodzonego w dniu 18 lutego 1935r., pochodzących z I. Organ administracyjny nie dał wiary tym oświadczeniom ze względu na to, że świadkowie ci zostali wysiedleni z innej niż strona miejscowości oraz ze względu na ich wiek w chwili pobytu w obozie (3 i 7 lat) i znaczną liczebność obozu. Organ stwierdził ponadto, że pobytu H. Ł. w obozie nie potwierdzają również dokumenty archiwalne. Mianowicie Archiwum Państwowe w piśmie z dnia 8 stycznia 2004r. , Archiwum Państwowe w piśmie z dnia 18 grudnia 2004r. oraz Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w piśmie z dnia 19 grudnia 2003r. nie potwierdziły pobytu strony w hitlerowskim obozie. Z kserokopii ankiety złożonej w dniu 5 maja 1952r. w Powiatowym Biurze Dowodów Osobistych wynika, że strona przed wojną i w czasie wojny przebywała w S. , a w Ł. zamieszkała dopiero po zakończeniu wojny. W związku z powyższym, ze względu na to, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, iż zachodzą przesłanki z art.4 ust.1 pkt.1 lit.c ustawy o kombatantach organ administracyjny odmówił przyznania jej uprawnień kombatanckich. Od decyzji tej H. Ł. wniosła skargę do sądu administracyjnego domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu zarzuciła, że organ błędnie ocenił oświadczenia zgłoszonych świadków. Podniosła, że są one w pełni wiarygodne, ponieważ wsie: I., Ł. i S. są położne bardzo blisko siebie, zaś ludność je zamieszkująca w okresie okupacji znała się bardzo dobrze, gdyż do tego zmuszały warunki. Ludzie potrzebowali wzajemnie pomocy, dlatego zapamiętywali swoje imiona i nazwiska. Więzi te zacieśniały się po osadzeniu w obozach, gdzie zwłaszcza dzieci, oddzielone od rodziców trzymały się razem. Znajomości zawarte w tych tragicznych warunkach podtrzymywane były także po wyjściu z obozu i po powrocie do rodzinnych wsi, których mieszkańcy spotykają się ze sobą w różnych okolicznościach ( np. na jarmarkach czy na uroczystościach kościelnych) W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, 77 § 1 , 80 i 136 kpa. W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Kierując się normą prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne. Zgodnie natomiast z przepisem art.77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art.136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem zastosowania właściwej normy prawa materialnego. Warunki nabywania uprawnień kombatanckich określa ustawa z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych okresu powojennego ( Dz.U. z 2002r.,Nr 42, poz.371) Stosownie do art. 4ust.1pkt.1 lit. "a", "b" i "c" przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przy czym represjami są okresy przebywania w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa oraz w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny. Obowiązkiem organów administracji publicznej orzekających w sprawie uprawnień kombatanckich jest więc- zgodnie ze wskazanymi wyżej zasadami postępowania wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 130 kpa - dokładne ustalenie, czy osoba ubiegająca się o uprawnienia kombatanckie przebywała w jednym z wymienionych miejsc. Jest to bowiem okoliczność decydująca o rozstrzygnięciu. W rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniono należycie, czy H. Ł. rzeczywiście przebywała w obozie hitlerowskim w Zamościu w okresie od listopada do grudnia 1942r. Przede wszystkim nie ustalono, gdzie mieszkała w listopadzie 1942r. i skąd ewentualnie mogła być wysiedlona. Organ wyraził wprawdzie te wątpliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podnosząc że mogła to być zarówno miejscowość Stanisławka (ankieta, k. 45, kwestionariusz, k.12), jak również Ł. (legitymacja członkowska, k. 30, deklaracja członkowska, k.18) Jednak mimo istniejących wątpliwości organ w sposób nieuzasadniony oparł się na założeniu, że wnioskodawczyni pochodzi z miejscowości Ł. i w konsekwencji przeprowadził postępowanie dowodowe z urzędu ( pisma skierowane do Instytutu Pamięci Narodowej oraz do Archiwum Państwowego) w celu ustalenia, czy we wskazanym przez nią okresie ludność Ł. została wysiedlona do obozu przejściowego w Z. Organ nie przesłuchał również na tę okoliczność zgłoszonych przez wnioskodawczynię świadków, opierając się jedynie na ich bardzo ogólnych oświadczeniach, z których nie wynika bezpośrednio, skąd skarżąca została wysiedlona. Świadkowie ci oświadczyli wyłącznie, że w listopadzie 1942r. została wysiedlona wieś Iłowiec, z której pochodzą świadkowie, zaś wnioskodawczyni jechała wraz z nimi tym samym transportem, a później przebywała w sąsiednim baraku. Ponadto w sprawie nie wyjaśniono nazwiska panieńskiego H. Ł. : w ankiecie z 1952r. ( k. 45) podała ona nazwisko "[...]", zaś w dowodzie osobistym ( k.10) - " [...]. " Ma to istotne znaczenie, gdy organ zwraca się do Archiwum Państwowego o nadesłanie informacji dotyczących pobytu w obozie H. Ł., c. J. , podczas gdy skarżąca nazwisko "[...]" przybrała po zawarciu związku małżeńskiego, zaś jako dziecko musiała używać innego nazwiska. Z uwagi na to, że organ administracyjny nie ustalił dokładnie stanu faktycznego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 141pkt.1lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270) O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 powołanej ustawy.