II SA/Lu 347/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O.-M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...]. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. , działając z upoważnienia Burmistrza [...], odmówił M. C. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku na synów K. N. i P. N.. Decyzja została wydana ponownie na skutek uchylenia wyrokiem z dnia 8 lipca 2014r., sygn. akt. II SA/Lu 84/14 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] i decyzji Wójta [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego kwalifikujące rodzinę do przyznania świadczeń rodzinnych w kwocie [...]zł na osobę w rodzinie odmówiono M. C. przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku. Organ wskazując na sposób wyliczenia kwoty dochodu oraz dowody na potwierdzenie liczby członków rodziny M. C. ustalił, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji M. C. wskazała, że nigdy nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego z ojcem dzieci, który ponosił kosztów utrzymania i kształcenia dzieci. Podniosła, że obecnie nie pracuje i kończy pobieranie zasiłku dla bezrobotnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia 18 lutego 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 5 ust. 1 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych i wyjaśnił, że dochodem rodziny w rozumieniu ustawy jest suma dochodów członków rodziny, i W przypadku gdy rodzina lub osoba ucząca się uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze dochody te sumuje się. Zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji ustalania świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy, którego wniosek dotyczy, tj. okres od 1 listopada 2012 do 31 października 2013 r. prawo do świadczeń ustala się na podstawie dochodu członków rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie do dochodu rodziny wliczył dochód miesięczny z gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,131 ha przeliczeniowego stanowiącego własność syna P. N. w wysokości [...] zł. W ocenie organu odwoławczego dochód z gospodarstwa rolnego został wyliczony prawidłowo. Do dochodu wliczono także dochód z wynagrodzenia za pracę (z umowy o pracę zawartej przez M. C. w okresie od 1 lipca 2012r do 30 czerwca 2014r.) w wysokości [...] zł - z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, czyli z sierpnia 2012r. Podstawą powiększenia dochodu o dochód z wynagrodzenia za pracę M. C. z miesiąca sierpnia 2012r. stanowi przepis art. 5 ust.4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Łączny miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł. W przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód miesięczny w czteroosobowej rodzinie M. C. wyniósł [...] zł. Przekroczył więc kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych wynoszące [...] zł, a kwota przekroczenia jest wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego wynoszącego [...] zł. Poza tym organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ pierwszej instancji wykonując wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 lipca 2014r. sygn. akt II SA/Lu 84/14 przeprowadził postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia składu członków rodziny M. C.. Organ przyjął, iż ojciec dzieci E. N. nie jest członkiem rodziny M. C. w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustalił, że rodzina M. C. składa się z czterech osób, tj. wnioskodawczyni i jej trzech synów T., K. i P.. Poza tym w aktach sprawy znajdują się oświadczenia wnioskodawczyni składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, stwierdzające, że E. N. ojciec dzieci nie stanowił i nie stanowi rodziny z rodziną M. C., nie łoży na utrzymanie dzieci, mimo że wspólnie zamieszkują na jednej posesji. W ocenie Sądu z akt postępowania przeprowadzonego przed organem pierwszej instancji, w tym z oświadczeń złożonych przez M. C. wynika, że ustalenia organu są prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. C. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2015 r. podniosła, że organ niewłaściwie ustalił sytuację majątkową rodziny skarżącej. W pozostałej części przedstawiła swoją sytuację życiową i stosunki z ojcem dziecka. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Przystępując do rozważań przypomnieć należy, iż przedmiotowa sprawa poddana była kontroli tutejszego sądu. Wyrokiem z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 84/14, w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] z dnia [...] r. Z uwagi na powyższe, aktualna weryfikacja poprawności zaskarżonego aktu ma przede wszystkim na celu sprawdzenie, czy organy administracji wypełniły wskazania sądu zawarte w uzasadnieniu przywołanego wyroku. Zgodnie bowiem z przepisem art. 153 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Niezastosowanie się organu administracji publicznej do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania traktować trzeba jako naruszenie normy prawa materialnego. Uznanie określonej okoliczności, jej sprecyzowanie, jako element oceny stanu faktycznego nie może naruszać art. 153 p.p.s.a., normującego zasadę związania organu administracji oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku sądu administracyjnego. Ocena prawna wiąże w danej sprawie, natomiast związanie prawomocnym wyrokiem może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim rozstrzyga określoną kwestię prawną, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005 r., sygn.akt II GSK 104/05; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn.akt III SA/Po 1401/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lipca 2013 r., sygn.akt II SA/Gd 347/13 – wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne na stronie Centralnej B. O. S. Administracyjnych [...]). Ocena prawna wiąże nie tylko organy, ale i sąd ponownie rozpoznający sprawę. Związanie sądu, co wyraźnie akcentuje się nie tylko w orzecznictwie, ale i w piśmiennictwie, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R . Hauzera i prof. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2011, str. 544 i nast.). W ocenie sądu, w składzie obecnie rozpoznającym sprawę, organy uwzględniły wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 lipca 2014 r. dotyczące wyjaśnień, czy E. N. wraz ze skarżącą wychowują wspólnie dzieci i czy stanowią rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ ustalił bowiem na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego (m.in. oświadczenia skarżącej pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń), że E. N. nie jest członkiem rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy także zauważyć, że w pozostałym zakresie rozstrzygnięcie i rozważania organów administracji dotyczące wysokości dochodu członków czteroosobowej rodziny M. C. nie zostały przez Sąd podważone. W związku z tym należy przyjąć - przy założeniu - że dotychczasowy stan członków rodziny nie zmienił się, iż wykładnia Sądu w tym zakresie jest w chwili obecnej wiążąca. W niniejszej sprawie – jak wynika z materiału dowodowego - sytuacja rodzinna skarżącej nie zmieniła się. Prawidłowe zatem będą ustalenia organu, że rodzina jej składa się z czterech osób, tj. skarżącej i trzech jej synów, a na dochód tej rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy składa się dochód z gospodarstwa rolnego stanowiącego własność syna P. N. w roku 2011 (1 838,26 zł) oraz wysokość wynagrodzenia za pracę skarżącej za pierwszy pełny miesiąc następujący po miesiącu uzyskania dochodu, liczony według zasad określonych w art. 5 ust. 4-4b oraz ust. 8 i 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł on [...] zł (1838,26 + 1 230,30 : 4) przekraczając kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego, określone w art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy wynoszące [...] zł, przy czym kwota przekroczenia jest wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego wynoszącego [...] zł. Ponadto - jak dalej podniósł Sąd - decyzja nie naruszyła także prawa poprzez zaliczenie do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego, którego właścicielem jest małoletni syn skarżącej P. N.. Potencjalny bowiem dochód z tego gospodarstwa został wyliczony i doliczony do dochodu rodziny skarżącej zgodnie z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego w niniejszej sprawie prawidłowo odmawiając skarżącej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dwóch synów K. N. i P. N. organy administracji obu instancji jako podstawę odmowy wskazały przekroczenie przez rodzinę skarżącej kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych uprawniającego do zasiłku rodzinnego. W świetle przepisów ustawy nie budzi wątpliwości, że przekroczenie tego kryterium dochodowego o kwotę wyższą od kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (obecnie [...] zł), uniemożliwia przyznanie wnioskowanych przez skarżącą świadczeń rodzinnych. Należy bowiem podkreślić, że ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do tego zasiłku następuje w drodze decyzji administracyjnej związanej. Oznacza to, że w razie spełnienia przez stronę ustawowych przesłanek uprawniających do tego świadczenia, obowiązkiem właściwego organu administracji jest jego przyznanie, a w razie nieziszczenia się tychże przesłanek, organ administracji nie może wskazanego świadczenia przyznać. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) skargę oddalił. Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zawarte w pkt II sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 250 tej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).