II SA/Lu 359/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Rady Miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieważności uchwały organu gminy w sprawie zasad sprzedaży nieruchomości gruntowych oddala skargę. Rada Miasta Lublin w dniu 24 lutego 2011 r. podjęła uchwałę Nr 60/VII/2011 w sprawie określenia zasad sprzedaży nieruchomości gruntowych stanowiących własność Gminy Lublin na rzecz użytkowników wieczystych oraz zbywania nieruchomości przyległych z zastosowaniem bonifikaty. Uchwała ta została oparta na art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a, art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. - dalej u.s.g.) oraz art. 32 ust. 1, art. 37 ust. 2 pkt 1, 5 i 6, art. 68 ust. 1 pkt 1, 8, 9 i 10, art. 68 ust. 3a, art. 73 ust. 3 i art. 209a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. - dalej u.g.n.). Wojewoda Lubelski rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 31 marca 2011 r., wydanym w trybie art. 91 ust. 1 i 3 u.s.g., stwierdził nieważność części opisanej uchwały, tj. jej § 1 ust. 4, ust. 5 i ust. 6 oraz § 5 pkt 1 i pkt 2 w brzmieniu "w § 1 ust. 5 i" - jako niezgodnych z art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ nadzoru przywołał brzmienie § 1 uchwały i wskazał, iż z treści ust. 4 i ust. 5 tego przepisu jednoznacznie wynika, że rada wyraziła zgodę na zastosowanie bonifikaty od ceny sprzedaży nieruchomości gruntowych zabudowanych na rzecz osób fizycznych, będących użytkownikami wieczystymi tych nieruchomości. Przypadki udzielenia bonifikat przy sprzedaży nieruchomości zawiera art. 68 u.g.n. Jednakże zdaniem Wojewody wśród nich ustawodawca nie przewidział możliwości udzielenia bonifikaty przy sprzedaży nieruchomości gruntowej osobom fizycznym, będącym użytkownikami wieczystymi tej nieruchomości. Tym samym dokonane rozszerzenie katalogu przypadków, w których można udzielić bonifikaty, o właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych nie posiada - zdaniem organu nadzoru - umocowania prawnego i stanowi nieuprawnioną ingerencję w materię ustawową i jako takie musi zostać uznane za istotne naruszenie prawa. Jak wskazał organ nadzoru zawarte w art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n. określenie "na cele mieszkaniowe" oznacza, że ustawodawca położył szczególny nacisk na przeznaczenie terenów wymienionych w art. 68 ust. 1 pkt 1 - 3 u.g.n. Wynika to z art. 68 ust. 2, który stanowi, że właściwy organ może żądać zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji, jeżeli nabywca nieruchomości zbył lub wykorzystał nieruchomość na inne cele niż wymienione w ustępie pierwszym pkt 1 - 3 tego artykułu. Oznacza to, że teren, którego dotyczy uchwała ma zostać w przyszłości przeznaczony właśnie na cele mieszkaniowe. Uchwała podjęta na tej podstawie nie może więc dotyczyć sprzedaży nieruchomości, które są już zabudowane. W ocenie organu nadzoru sprzedaż nieruchomości gruntowych na rzecz właścicieli wyodrębnionych lokali w budynkach wielorodzinnych usytuowanych na tych nieruchomościach, nie stanowi realizacji celu mieszkaniowego, o którym mowa w art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n., nie można bowiem przeznaczać na określony cel zabudowanej nieruchomości gruntowej, której przeznaczenie wyznacza istniejący już rodzaj zabudowy. Dalej organ wskazał, iż stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, z którego wynika jednoznacznie, że sprzedaż nieruchomości gruntowych na rzecz osób fizycznych - właścicieli wyodrębnionych lokali, w budynkach wielorodzinnych usytuowanych na tych nieruchomościach, nie stanowi realizacji celu mieszkaniowego, o którym jest mowa w art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n. (wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 stycznia 2008 r., II SA/Lu 4/08). Wojewoda podniósł, iż podstawą udzielenia bonifikaty, o której mowa w § 1 ust. 4 spornej uchwały, nie mógł być także punkt 7 ust. 1 art. 68 ustawy, który przewiduje możliwość udzielenia bonifikaty, jedynie w przypadku gdy przedmiotem sprzedaży jest lokal mieszkalny w rozumieniu ustawy o własności lokali. Przepis ten w żadnym razie nie upoważnia właściwego organu do udzielenia bonifikaty z tytułu sprzedaży udziału w prawie użytkowania wieczystego związanego z własnością lokalu. Wskazana wadliwość postanowień § 1 ust. 4 i ust. 5 uchwały uzasadnia wyeliminowanie z jej treści także § 1 ust. 6 oraz § 5 pkt 1 i pkt 2 w brzmieniu:" w § 1 ust. 5 i ", które się do nich odnoszą. Skargę na to rozstrzygnięcie wniosła Rada Miasta Lublin, podnosząc, iż z literalnego brzmienia art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n. nie wynika, że sprzedaż nieruchomości "na cele mieszkaniowe" jest równoznaczna ze sprzedażą nieruchomości niezabudowanej, która miałaby być w przyszłości wykorzystana pod budownictwo mieszkaniowe. Ustawodawca w tym przepisie również nie zastosował sformułowania: sprzedaż na "realizacje celów mieszkaniowych", lecz sprzedaż na "cele mieszkaniowe", co uzasadnia zdaniem strony skarżącej, że sprzedaż może dotyczyć nieruchomości zabudowanych, jak i niezabudowanych. Tym samym przedmiotowa uchwała nie narusza art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Nadto skarżąca podniosła, iż omawiany przepis uległ nowelizacji. Zawarte obecnie w tym przepisie wyrażenie "na cele mieszkaniowe" zastąpiło wcześniejsze określenie "pod budownictwo mieszkaniowe". Zmiana ta zdaniem skarżącej wskazuje, iż sporny przepis dotyczy także nieruchomości zabudowanych. Ponadto strona skarżąca wskazała, iż prezentowaną przez nią wykładnię potwierdza pismo Sekretarza Stanu w Ministerstwie Infrastruktury oraz Ministra Infrastruktury. Jednocześnie Rada Gminy wspomniała, iż Wojewoda Lubelski także wydał zarządzenie na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n. dotyczące sprzedaży udziałów nieruchomości gruntowej na rzecz użytkowników wieczystych, którzy są właścicielami wyodrębnionych lokali mieszkalnych w budynku mieszkalnym znajdującym się na tej nieruchomości. Z tych względów - zdaniem skarżącej - zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze narusza prawo poprzez błędną wykładnię art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n. , co czyni skargę uzasadnioną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym. Odnosząc się do treści skargi wskazał, iż ustawodawca dozwalając na sprzedaż z bonifikatą nieruchomości zabudowanych z całą pewnością zaznaczyłby to w treści przepisu, jak to przykładowo uczynił w przepisach ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego nie narusza prawa. Tytułem wstępu należy podnieść, że w stanowieniu aktów prawa miejscowego organy samorządu terytorialnego związane są ramami stworzonymi przez ustawy. Akty prawa miejscowego są bowiem stanowione na podstawie upoważnień ustawowych, nie mogą zatem wykraczać poza jakiekolwiek unormowania ustawowe i czynić wyjątków od ogólnie przyjętych rozwiązań ustawowych. W doktrynie podkreśla się, że prawo miejscowe ma charakter wyłącznie wykonawczy w stosunku do ustaw. W Konstytucji RP próżno szukać delegacji prawotwórczych dla organów samorządowych. A zatem trafna jest teza, że samorząd terytorialny nie posiada pozycji autonomicznej, lecz jest jedynie formą zdecentralizowanej administracji (por. W. Kisiel, Ustrój samorządu terytorialnego w Polsce, Warszawa 2003, s. 84). Każdorazowo w akcie rangi ustawowej zawarte być musi upoważnienie dla lokalnego prawodawstwa, czyli tzw. delegacja. Upoważnienie to musi być przy tym wyraźne, a nie tylko pośrednio wynikające z przepisów ustawowych, nie jest bowiem dopuszczalne domniemywanie kompetencji prawodawczych (por. D. Dąbek, Prawo miejscowe, Warszawa 2007, str. 135). Upoważnienie to winno także wskazywać organ administracji publicznej właściwy do wydania danego aktu normatywnego. Zasada ta znajduje potwierdzenie w przepisie art. 40 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. W stosunku do zasad udzielania bonifikat od ceny zbywanych, a stanowiących własność gminy nieruchomości omówione wyżej upoważnienie ustawowe zawiera ustawa o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 68 u.g.n., którego sposób wykładni stanowi istotę sporu jaka wyłoniła się na gruncie rozpatrywanej sprawy. Mianowicie w myśl art. 68 ust. 1 u.g.n. - w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały - właściwy organ może udzielić bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3, na podstawie odpowiednio zarządzenia wojewody albo uchwały rady lub sejmiku w przypadkach enumeratywnie określonych w tym przepisie. Z regulacji tej wynika, że po pierwsze - wyliczenie przypadków, w których może zostać zastosowana bonifikata ma charakter zamknięty, a po drugie - udzielenie bonifikaty pozostawione zostało uznaniu właściciela tak co do faktu udzielenia bonifikaty, jak i zakresu oraz wysokości. Zakwestionowana w postępowaniu nadzorczym przez Wojewodę Lubelskiego część uchwały dotyczy wyrażenia przez radę gminy zgody na udzielenie bonifikaty w przypadku opisanym w art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n., tj. sytuacji sprzedaży nieruchomości gminnych na cele mieszkaniowe, na realizację urządzeń infrastruktury technicznej oraz innych celów publicznych. Mianowicie zdaniem organu nadzoru zawarte w tym przepisie wyrażenia "na cele mieszkaniowe" oznacza, iż udzielenie bonifikaty jest możliwe jedynie w sytuacji zbycia nieruchomości niezabudowanej. Tym samym sprzedaż nieruchomości gruntowych na rzecz właścicieli wyodrębnionych lokali w budynkach wielorodzinnych usytuowanych na tych nieruchomościach, nie stanowi realizacji celu mieszkaniowego, o którym mowa w art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n., nie można bowiem przeznaczać na określony cel zabudowanej nieruchomości gruntowej, której przeznaczenie wyznacza istniejący już rodzaj zabudowy. Odmiennego zdania jest Rada Miasta Lublin powołując się w tym zakresie na stanowisko Ministra Infrastruktury oraz literalne brzmienie przepisu. W ocenie strony przepis ten dotyczy możliwości udzielenia bonifikaty od ceny nieruchomości sprzedawanej na "cele mieszkaniowe" zarówno już zabudowanej, jak też niezabudowanej. W ocenie Sądu stanowisko to nie zasługuje jednak na uwzględnienie. Rozwiązanie przyjęte w zakwestionowanej części uchwały organu gminy nie odpowiada obowiązującym przepisom prawa. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.g.n. sprzedaż nieruchomości gminnych następuje w drodze przetargu lub w drodze bezprzetargowej, stosownie do przepisów rozdziału 4 działu II. Przepisem tam zamieszczonym jest bez wątpienia art. 37 ust. 2 u.g.n., który taksatywnie wymienia przypadki zbycia nieruchomości bez przetargu. Jednym z nich jest sprzedaż nieruchomości na rzecz użytkownika wieczystego (pkt 5). Zgodnie natomiast z art. 67 ust. 3 u.g.n. przy sprzedaży nieruchomości w drodze bezprzetargowej, o której mowa w art. 37 ust. 2 i 3, cenę nieruchomości ustala się w wysokości nie niższej niż jej wartość, z zastrzeżeniem ust. 3a, który w sprawie nie ma zastosowania. Zwrot "nie niższej niż jej wartość", o którym mowa w przywołanym przepisie należy rozumieć tak, iż cena dokonywanej bez przetargu sprzedaży nieruchomości powinna być co najmniej równa wartości ustalonej przez rzeczoznawcę majątkowego lub od niej wyższa. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości wprowadzenia zmian, które prowadziłyby do obniżenia wartości nieruchomości. Jedynym przepisem pozwalającym na obniżenie ceny poniżej ustalonej wartości zbywanej nieruchomości jest m. in. sporny art. 68 ust. 1 u.g.n,, który pozwala na obniżenie ceny zbywanej nieruchomości poprzez udzielenie bonifikaty. Bonifikata natomiast to nic innego jak zniżka ceny przyznawana przez sprzedającego. Może ona mieć charakter zachęty w dokonaniu zakupu towaru lub jak to ma miejsce odnośnie zbywania nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe lub komunalnych lokali mieszkalnych ma za cel pomoc mieszkańcom gminy w zaspakajaniu ich życiowych potrzeb, do których należą między innymi szeroko pojęte potrzeby mieszkaniowe. Już z tych względów, przyjmując, iż udzielenie bonifikaty nie stanowi reguły lecz wyjątek stosowany w ściśle określonych przypadkach niedopuszczalnym jest w razie wątpliwości co do znaczenia przepisu, stosowanie wykładni rozszerzającej. Ustawodawca nie wprowadza bowiem w analizowanym przepisie ani obowiązku stosowania bonifikaty ani nie precyzuje również zakresu owej bonifikaty. Zarówno udzielenie bonifikaty, jak i jej zakres jest wynikiem autonomicznego rozstrzygnięcia uprawnionych organów. W istocie więc, to właściciel nieruchomości (reprezentowany przez odpowiedni organ) decyduje o tym, czy w ogóle udzielić bonifikaty, a jeśli tak - to w jakiej wysokości. Dodać również należy, iż za stosowaniem wykładni ścieśniającej przemawia okoliczność, iż ustawodawca, chcąc zapewnić, żeby pomoc udzielona w formie bonifikaty była wykorzystywana zgodnie z przeznaczeniem, przewidział okres karencji. Stosownie bowiem do art. 68 ust. 2 u.g.n. jeżeli nabywca nieruchomości zbył nieruchomość lub wykorzystał ją na inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 10 lat, a w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przed upływem 5 lat, licząc od dnia nabycia, jest zobowiązany do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. Udzielenie bonifikaty ma zatem w określonym przedziale czasowym charakter warunkowy. Stosując zatem wykładnię ścieśniającą i uwzględniając powyższe uregulowania prawne Sąd podziela argumentację Wojewody Lubelskiego, iż art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n. nie uprawnia do udzielenia bonifikaty od wartości nieruchomości gruntowych już zabudowanych na cele mieszkaniowe użytkownikom wieczystym takiej nieruchomości. W potocznym znaczeniu wyrażenie "na cel(e)" oznacza stan do osiągnięcia którego się dąży, a który jeszcze nie istnieje lub nie został zrealizowany. Tak więc pod pojęciem "cele mieszkaniowe" należy rozumieć przeznaczenie na budowę obiektu przeznaczonego bezpośrednio do zamieszkania, co implikuje, że nieruchomość zbywana na cele mieszkaniowe nie może być nieruchomością zabudowaną już wykorzystywaną na cele mieszkaniowe. Jak bowiem przyjął organ nadzoru przepis ten dopuszcza tylko możliwość udzielenia bonifikaty w przypadku, gdy nieruchomość ma być wykorzystana w przyszłości na cele mieszkaniowe, która to sytuacja nie obejmuje nieruchomości gruntowej będącej w użytkowaniu wieczystym właścicieli lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku posadowionym na tej nieruchomości. Cel mieszkaniowy na tej nieruchomości już bowiem istnieje, gdyż został zrealizowany wcześniej. Nadto słusznie podniósł organ nadzoru, że instytucję przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości już zabudowanych na cele mieszkaniowe reguluje ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), której to przepisy również przewidują możliwość udzielenia bonifikat z tytułu dokonania przekształcenia prawa i to zarówno obligatoryjnych, jak i uzależnionych od woli organu. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż zasadne jest zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Lubelskiego z dnia 31 marca 2011 r. W ocenie Sądu nie zmienia tej oceny ani podniesiona w skardze okoliczność nowelizacji omawianego przepisu ani tym bardziej stanowisko Ministra Infrastruktury. Dokonana ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.) nowelizacja treści art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n. polegająca na zastąpieniu dotychczasowego wyrażenia "pod budownictwo mieszkaniowe" obecnie obowiązującym zwrotem "na cele mieszkaniowe" nie wskazuje, iż nowa jego treść dotyczy również bonifikaty w sprzedaży nieruchomości gruntowych na rzecz właścicieli wyodrębnionych lokali w budynkach wielorodzinnych usytuowanych na tych nieruchomościach, będących jednocześnie użytkownikami wieczystymi tych nieruchomości gruntowych. Odnośnie zaś powołanej przez stronę skarżącą interpretacji Ministerstwa Infrastruktury to wskazać należy, iż nie stanowi ona ani źródła prawa ani też wykładni prawa, zatem nie ma charakteru wiążącego tak dla organu nadzoru, jak i dla Sądu. Podkreślić należy, że zasada państwa prawa zawarta w art. 7 Konstytucji RP, że podstawę działania organów państwa stanowić może tylko ustawa bądź przepisy wykonawcze wydane na podstawie i w ramach wyraźnego upoważnienia zawartego w ustawie. Natomiast wydawane bez upoważnienia ustawowego instrukcje czy wytyczne nie stanowią powszechnie obowiązującego prawa. Dla porządku należy również wskazać, iż będąca przedmiotem kontroli Wojewody Lubelskiego uchwała w zakwestionowanym przez niego zakresie narusza prawo również z innych przyczyn. Mianowicie należy podnieść, iż przedmiotowa uchwała z uwagi na datę jej podjęcia (24 luty 2011 r.) winna uwzględniać brzmienie ustawy o gospodarce nieruchomościami nadane jej ustawą z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 206, poz. 1590) która weszła w życie 7 stycznia 2010 r. Znowelizowane brzmienie art. 68 ust. 1 u.g.n. jest o tyle istotne, iż z dniem wejścia w życie powołanej ustawy zmieniającej, rada gminy utraciła kompetencje do wyrażania zgody na udzielanie bonifikaty, o której mowa w art. 68 u.g.n. Taka konkluzja wynika wprost z porównania treści omawianego przepisu sprzed jego nowelizacji z treścią obowiązującą w dacie podjęcia spornej uchwały. W myśl art. 68 ust. 1 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym do dnia 6 stycznia 2010 r. właściwy organ mógł udzielić za zgodą, odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3, w przypadkach określonych w tym przepisie. Z regulacji tej wynikało, że w przypadku nieruchomości stanowiących własność gminy o udzieleniu bonifikaty decydował organ wykonawczy gminy (wójt, burmistrz, prezydent miasta) po uzyskaniu zgody rady gminy. Jeżeli więc organ wykonawczy zdecydował się na udzielenie bonifikaty, co leży w jego wyłącznej kompetencji, zobowiązany był uzyskać zgodę rady gminy. Zgoła odmiennie przedstawia się stan prawny w dacie podjęcia przedmiotowej uchwały. Od dnia 7 stycznia 2010 r. art. 68 ust. 1 zdanie wstępne stanowi, że właściwy organ może udzielić bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art.. 67 ust. 3, na podstawie odpowiednio zarządzenia wojewody albo uchwały rady lub sejmiku. Z kolei zgodnie z art. 68 ust. 1b w takim zarządzeniu lub uchwale określa się w szczególności warunki udzielania bonifikat i wysokość stawek procentowych. Dodatkowo przepis art. 68 ust. 3a nie dotyczy obecnie sytuacji, o których mowa w art. 68 ust. 1, co jest konsekwencją odstąpienia przez ustawodawcę od wymogu uzyskania zgody na sprzedaż z bonifikatą. Nadal więc do wyłącznej kompetencji organu wykonawczego gminy należy udzielanie bonifikat, jednakże obecnie organ ten czyni to na podstawie uchwały generalnej, nie zaś jak to miało miejsce dotychczas, na podstawie indywidualnej zgody rady. Tym samym z dniem 7 stycznia 2010 r. odpadła podstawa prawna do udzielania przez radę gminy zgody na sprzedaż z bonifikatą, o której mowa w art. 68 ust. 1 u.g.n. Rada uprawniona jest jedynie do określenia warunków udzielania bonifikat i wysokości ich stawek procentowych, co wynika wprost z art. 68 ust. 1b u.s.g. Rada Gminy Lublin zamiast określić warunki udzielenia bonifikat (pomijając dopuszczalność ich udzielenia) i wysokość ich stawek wyraziła zgodę na zastosowanie bonifikaty we wskazanej wysokości, do czego w obowiązującym stanie prawnym nie była upoważniona. Mając powyższe na uwadze Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia aktu nadzoru wydanego w ramach badanego postępowania, a zatem w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić.