II SA/Lu 36/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal, Sędzia NSA Maciej Kierek – sprawozdawca, Protokolant Stażysta Monika Kowalik, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2005 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz A. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2004r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 127§3 i art. 138§1pkt.1 kpa oraz art. 4ust.1pkt.1lit.c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( t.j. Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz.371 z późn. zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek A.W. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2004r., Nr [...] o odmowie przyznania jej uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w hitlerowskim obozie przesiedleńczym. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że A.W. wnosiła o przyznanie jej uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w okresie od listopada 1942 r. do lutego 1943r. jako dziecko poczęte w obozie przejściowym w Z. Organ powołując się na art. 4ust.1pkt.1lit.c ustawy o kombatantach, zgodnie z którym represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa ustalił, że A.W. nie przebywała w obozie w Z. we wskazanym okresie, gdyż urodziła się dopiero w dniu 27 sierpnia 1943r. A.W. wniosła skargę do sądu administracyjnego domagając się uchylenia powyższej decyzji. W skardze powołując się na wyrok Sądu Najwyższego ( sygn. akt III ARN 96/95) podniosła, że ustawa o kombatantach dotyczy również dzieci poczętych przebywających w obozach hitlerowskich. Podniosła ponadto, że represje, jakich doświadczyła przebywając jako nienarodzone jeszcze dziecko w obozie w Z. negatywnie odbiły się na jej zdrowiu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie organu uprawnienia kombatanckie przysługują wyłącznie osobom, które osobiście doświadczyły represji i nie mogą być przyznane za represje, którym podlegali rodzice wnioskodawcy. Organ podkreślił ponadto, że powołane w skardze orzeczenie Sądu Najwyższego straciło aktualność, ponieważ opiera się na uchylonym ustawą z dnia 30 sierpnia 1996r. o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 139, poz.646) przepisie art. 8 § 2 kc, który przyznawał zdolność prawną dziecku poczętemu pod warunkiem, że urodzi się ono żywe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skardze nie można odmówić słuszności, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Skarżąca wnosiła o przyznanie jej uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w Z. jako dziecko poczęte. W świetle orzeczeń wydawanych w szeregu spraw dotyczących stosowania zarówno przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), jak również ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej i osadzonym w obozie pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 396 ze zm.) wyrażony został przez Sąd pogląd, że nie jest dopuszczalne wyłączenie spod działania tych ustaw dzieci urodzonych w obozach pracy, na deportacji, w miejscach zsyłek oraz pracy przymusowej. Samo przebywanie dzieci w takich miejscach należy uznać za represję z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych określoną w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit."a" i "b" ustawy o kombatantach (wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt OSK 135/04, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2001 r. sygn. akt NSA 940/01, z dnia 5 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Łd 892/00, z dnia 11 lutego 2003 r. sygn. akt SA/Ka 843/01 z dnia 9 listopada 1993 r. sygn. akt V SA 1155/93 OSP 1994, z. 6 poz. 106, uchwała SN z dnia 10 lutego 1994 r. II UZP 31/93 – OSNAPU 1994, Nr 10 poz. 106). Nie można podzielić stanowiska organu w rozpatrywanej sprawie, iż pobyt ciężarnej matki w obozie hitlerowskim nie stanowił represji w rozumieniu ustawy o kombatantach w stosunku do nienarodzonego jeszcze dziecka. Pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1996 r. sygn. akt III ARN 96/95 – OSNP 1996/24/366, iż pojęcie "osoba podlegająca represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych" oznacza również dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe, zachował swą aktualność mimo późniejszego uchylenia art. 8 § 2 kodeksu cywilnego. Sama ustawa o kombatantach z dnia 24 stycznia 1991 r. stanowi bowiem w art. 4 ust. 2, że przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu wynarodowienia. Ustawodawca dostrzegł więc konieczność stosowania ustawy również wobec dzieci, a założenie o racjonalności jego działania wyklucza przypisanie mu zamiaru nierównego traktowania dziecka w łonie matki i tuż po jego urodzeniu. Z uwagi na powyższe niedopuszczalna jest zwężająca interpretacja pojęcia osoby represjonowanej w rozumieniu ustawy kombatanckiej. Obowiązkiem organu administracyjnego było więc ustalenie, zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa czy we wskazanym przez wnioskodawczynię okresie w obozie przejściowym w Z. przebywała jej ciężarna matka, a następnie zastosowanie właściwej normy prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera w tym zakresie żadnych ustaleń, co również z tego powodu czyni decyzję wadliwą. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270), orzekł jak w sentencji.