II SA/Lu 36/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Decyzją z dnia 23 listopada 2009 r. L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L., po rozpatrzeniu odwołania E. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 20 sierpnia 2009 r., nr [...], nakazującej E. B. w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. dokonać zamurowania cegłą, pustakami lub luksferami pięciu otworów okiennych o wymiarach: - 1 otwór w poziomie piwnic o wym. 0,80 x 0,50 m -2 otwory w poziomie parteru o wym. 0,75 x 1,15 m i 0,75 x 1,20 m -2 otwory w poziomie pietra o wym. 0,75 x 1,15 m i 0,75 x 1,20 m, znajdujących się w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego oddalonego ok. 2,60 do 3,30 m od granicy działki nr ewid. [...]6/2 będącej własnością M. K. - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych robót i ustalił nowy termin na dzień 31 grudnia 2009 r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że na działce nr ewid. [...]6/1 w B. należącej do E. B., znajduje się murowany budynek mieszkalny. E. B. oświadczyła, że budynek został wybudowany w 1981 r. na podstawie pozwolenia na budowę z 1979 r., którego nie okazała. W trakcie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji pismem z dnia 15 listopada 2007 r. uzyskał informację od Wójta Gminy Z., że w rejestrach wydanych pozwoleń na budowę w latach 1977-1984 nie występuje nazwisko B. ani panieńskie M. Przedmiotowy budynek mieszkalny został usytuowany ścianą szczytową ukośnie w stosunku do granicy działki nr ewid. [...]6/2 stanowiącej obecnie własność M. K. W ścianie szczytowej przedmiotowego budynku oddalonej od granicy działki sąsiedniej nr ewid. [...]6/2 w narożniku północno-zachodnim 2,60 m oraz w narożniku północno wschodnim 3,30 m wykonano 5 otworów okiennych. Ponadto ustalono, że wybudowany budynek mieszkalny znajduje się na terenie zabudowy siedliskowej oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, jak również nie pogarsza warunków zdrowotnych dla otoczenia. W oparciu o te ustalenia organ pierwszej instancji zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., mówiącym, że do obiektów wykonanych samowolnie stosuje się przepisy dotychczasowe, prowadził postępowanie w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ ten dokonał analizy zgodności z prawem usytuowania 5 otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku oddalonej w odległości od 2,60 do 3,30m od granicy z działką nr ewid. [...]6/2 i stwierdził, że przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w okresie budowy budynku ani obowiązujące obecnie nie zezwalają na usytuowanie ściany budynku posiadającej otwory okienne w odległości mniejszej niż 4,0 m od granicy działki. W związku z tym powołaną wyżej decyzją z dnia 20 sierpnia 2009 r. nakazał E. B. ich zamurowanie w terminie do 30 listopada 2009 r. na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki. Obiekt znajduje się na terenie działki zabudowanej również innymi budynkami, co świadczy, że jest to działka siedliskowa, zaś Gmina Z. nie posiada aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto wykonany obiektem nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W tej sytuacji prawidłowo organ pierwszej instancji zastosował art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., zgodnie z którym w przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami właściwy organ wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Wykonane przez E. B. otwory okienne w ścianie szczytowej omawianego budynku naruszają obowiązujący w czasie budowy przepis § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, a także obecnie obowiązujący przepis § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którymi odległość ściany z otworami okiennymi od granicy działki sąsiedniej winna wynosić nie mniej niż 4,00 m. Odpowiadając na zarzut odwołującej się, iż nie budowała ona przedmiotowego budynku, a budynek ten został wybudowany przez jej matkę w okresie, gdy była niepełnoletnia, WINB wskazał, że art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., w oparciu o który wydano decyzję pierwszej instancji, bezpośrednio wskazuje na inwestora, właściciela lub zarządcę jako adresata decyzji nakazującej wykonanie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy skróconym wypisem ze skorowidza działek z dnia 21 sierpnia 2006 r. właścicielem działki [...]6/1 jest E. K. B. Wynika z tego, że decyzja o nałożeniu określonego obowiązku została prawidłowo skierowana do strony jako właścicielki nieruchomości. Z uwagi na upływający termin wykonania obowiązku, wyznaczony przez organ pierwszej instancji organ odwoławczy uchylił decyzję PINB w tym zakresie i wyznaczył termin wykonania obowiązku na dzień 31 grudnia 2009 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła E. B., wnosząc się o uchylenie zaskarżonej decyzji lub jej zmianę. W ocenie skarżącej organy administracji nie przeprowadziły wszechstronnej i rzetelnej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Skarżąca podkreśliła, że pomiary odległości budynku, którego dotyczą decyzje organów obu instancji, od granicy z działką M. K. nie będą równe, gdyż budynek ten znajduje się w narożniku działki, która ma kształt klina. Ponadto skarżąca nie mogła okazać organom pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku, albowiem jako kolejna właścicielka tej działki nie posiada oryginału ani kopii tej decyzji. E. B. wyjaśniła, że budynek ten wybudowała jej matka D. M. w okresie, kiedy skarżąca była jeszcze osobą niepełnoletnią. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że na działce nr ewid. [...]6/1 w B. należącej do skarżącej E. B., znajduje się murowany budynek mieszkalny. W oparciu o oświadczenie skarżącej, złożone do protokołu oględzin z dnia 4 października 2006 r., organy administracji przyjęły, że budynek ten wybudowany został w 1981 r. Skarżąca oświadczyła również, iż budowa budynku została wykonana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej w 1979 r., lecz nie jest ona w posiadaniu tej decyzji. Z ustaleń organów nadzoru budowlanego wynika również, że przedmiotowy budynek mieszkalny usytuowany został ścianą szczytową ukośnie w stosunku do granicy działki nr ewid. [...]6/2 stanowiącej własność M. K.. W ścianie tej, oddalonej od granicy działki sąsiedniej w narożniku północno-zachodnim 2,60 m, zaś w narożniku północno wschodnim 3,30 m, wykonano 5 otworów okiennych. Skarżąca zarzucając w skardze organom administracji wadliwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wykazała w żaden sposób, by ustalenia te nie były zgodne z rzeczywistością. Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżąca, która brała udział w oględzinach przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji w dniu 4 października 2006 r., nie kwestionowała dokonanych w toku tych oględzin ustaleń, dotyczących w szczególności odległości ściany szczytowej omawianego budynku od działki nr ewid. [...]6/2 (k. 7-9 akt adm. I instancji). W tej sytuacji na organach nadzoru budowlanego rozpoznających sprawę spoczywał obowiązek ustalenia, czy przedmiotowy obiekt budowlany wykonany został w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, czy też zrealizowany został samowolnie. Obowiązek ten potwierdzony został w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 maja 2007 r., II SA/Lu 140/07, oddalającym skargę E. B. na wydaną w tej sprawie decyzję WINB z dnia 11 stycznia 2007 r. nr [...], uchylającą decyzję PINB w Z. z dnia 17 października 2006 r. nr [...], nakładającą na skarżącą obowiązek zamurowania otworów okiennych w przedmiotowym budynku mieszkalnym od strony działki nr ewid. [...]6/2. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, iż istotę postępowania w niniejszej sprawie stanowi zbadanie przez organy nadzoru budowlanego legalności istnienia powyższych otworów okiennych. Z prawidłowych ustaleń organów administracji wynika, iż wbrew twierdzeniom E. B., skarżącej ani jej matce nie zostało udzielone pozwolenie na budowę omawianego obiektu budowlanego w 1979 r. W toku postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji pismem z dnia 6 listopada 2007 r. wystąpił bowiem do Urzędu Gminy w Z. o wyjaśnienie, czy w latach 1979 – 1981 udzielone zostało pozwolenie na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego. Z pisma Wójta Gminy Z. wynika, że w rejestrach wydanych pozwoleń na budowę w latach 1977-1984 posiadanych przez Urząd Gminy Z. nie występuje nazwisko B. ani panieńskie M. Należy przy tym podkreślić, iż skarżąca nie uprawdopodobniła nawet faktu wydania powoływanej przez siebie decyzji o pozwoleniu na budowę. Wobec stwierdzenia, że przedmiotowy budynek mieszkalny wybudowany został bez pozwolenia na budowę w 1981 r., a więc przed wejściem w życie aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), prawidłowo przyjęły organy administracji, iż zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.), obowiązującej w dacie realizacji tego obiektu. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, nie stosuje się art. 48 tej ustawy (dotyczącego wydania nakazu rozbiórki), lecz stosuje się przepisy dotychczasowe. W świetle art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Zgodnie zaś z art. 37 ust. 1 tejże ustawy, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W związku ze stwierdzeniem, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. organy obu instancji rozważały zastosowanie w niniejszej sprawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Przepis ten stanowi, że przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami właściwy organ wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Zasadne jest stanowisko organów obu instancji, iż usytuowanie ściany z otworami okiennymi w odległości 2,60 – 3,30 m od granicy sąsiedniej działki narusza zarówno obecnie obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), jak i obowiązujące w dacie realizacji omawianego obiektu przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.). Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż: 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Budynki mieszkalne jednorodzinne, rekreacji indywidualnej oraz budynki mieszkalne zagrodowe i gospodarcze, ze ścianami i dachami z przekryciami nierozprzestrzeniającymi ognia, powinny być sytuowane w odległości nie mniejszej od granicy sąsiedniej, niezabudowanej działki, niż jest to określone w § 12 (§ 272 ust. 2). W świetle natomiast § 12 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych (ust. 1). Przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m (ust. 2). Również przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zm.) stanowiły, iż należy zachować odległości zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami co najmniej: 1) dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m, zaś 2) dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów - 3 m. Z przytoczonych unormowań wynika, że przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w dacie projektowania, budowy i użytkowania budynku, o który chodzi w sprawie, jednoznacznie wyłączały i wyłączają możliwość usytuowania ściany budynku mieszkalnego z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki. Prawidłowo zatem organy nadzoru budowlanego, działając na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, nakazały skarżącej usunąć otwory okienne istniejące w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego oddalonej o około 2,60 do 3,30 m od granicy działki nr ewid. [...]6/2, poprzez wypełnienie ich cegłą, pustakami lub luksferami. Ubocznie należy zauważyć, iż wykonanie przez skarżącą nałożonego na nią obowiązku nie musi polegać na zamurowaniu przedmiotowych otworów okiennych w sposób uniemożliwiający dopływ światła do pomieszczeń zajmowanych przez skarżącą. Organy nadzoru budowlanego dopuściły bowiem możliwość wypełnienia tych otworów luksferami (pustakami szklanymi), a więc materiałem przepuszczającym światło, spełniającym jednocześnie wymagania w zakresie wytrzymałości i bezpieczeństwa pożarowego. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.