II SA/Lu 366/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2010 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292, 80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł należnego podatku od towarów i usług. Z. W. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia ... utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia ... o odmowie przyznania zasiłku okresowego. Z. W. we wniosku z dnia 6 stycznia 2009r. zwrócił się o przyznanie mu pomocy pieniężnej na opłacenie częściowej i codziennej opieki osób drugich w kwocie "6 godzin x 6 zł x 30 dni". Organy ustaliły, że Z. W. jest osobą samotnie gospodarującą (zajmuje dwa pomieszczenia: kuchnię i pokój), a jego aktualny dochód wynosi 755,95zł, a zatem więcej niż ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 477 zł, dlatego nie ma podstaw do przyznania mu zasiłku okresowego w oparciu o kryterium dochodowe na mocy art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W ocenie organów, sytuacja Z. W. nie uzasadnia również przyznania mu zasiłku okresowego w oparciu o art. 41 ust. 2 ustawy, który pozwala na przyznanie takiego zasiłku pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, ale tylko " w uzasadnionym przypadku", bowiem - zdaniem organów – taki nie zachodzi w odniesieniu do Z. W. Organy wskazały, że Z. W. trzema odrębnymi decyzjami z dnia ... 2009r. otrzymał: zasiłek celowy w wysokości 120 zł, specjalistyczne usługi opiekuńcze na okres do 31 grudnia 2009r., oraz zasiłek celowy (z programu rządowego) na zakup żywności w wysokości 200 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2009r. Wyrokiem z dnia ... Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skargę oddalił, podzielając ustalenia i stanowisko organów administracyjnych obu instancji. Sąd doprecyzował, że na dochód skarżącego w grudniu 2008r. (poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o przyznanie świadczenia) składała się renta w wysokości 555,95 zł oraz otrzymany również w grudniu 2008r. zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności. Wprawdzie wskutek potrąceń komorniczych wypłacana skarżącemu kwota jest niższa, bowiem wynosi 396,95zł, ale z mocy art. 8 ust. 3 i 4 ustawy potrącenia te nie mogą pomniejszać dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu kryterium dochodowego. WSA w Lublinie ustalił ponadto - wbrew zarzutom skarżącego – iż przed wydaniem decyzji organ I instancji w dniu 12 stycznia 2009r. przeprowadził ze skarżącym aktualizacyjny wywiad środowiskowy; wyjaśnił również, że w świetle obowiązujących przepisów decyzja w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej może być wydana nie tylko przez wójta gminy, ale również przez inną upoważnioną przez niego osobę, nawet jeśli osoba ta nie jest kierownikiem ośrodka pomocy społecznej i nie posiada uprawnień wymaganych dla objęcia stanowiska kierownika (art. 110 ust. 1,7, 8 i art. 122 ust. 1 ustawy) Za bezpodstawny uznał WSA w Lublinie zarzut skarżącego, iż organ nie rozpatrzył jego wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie jednego z pracowników Ośrodka, ponieważ – zdaniem Sądu – w niniejszym postępowaniu skarżący wniosku takiego nie składał – wniosek z dnia 3 lutego 2009r. /k.50/ nie został bowiem złożony w ramach postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 6 stycznia 2009r. o przyznanie zasiłku okresowego. Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2010r., I OSK 45/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Lublinie w części oddalającej skargę i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, stwierdzając wady postępowania sądowoadministracyjnego. W pierwszej kolejności Sąd ten zwrócił uwagę, że w aktach sprawy brak jest upoważnienia Wójta Gminy N. dla B. Ś., która podpisała zaskarżoną decyzję, co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie – Sąd I instancji powinien zażądać zatem od organu takiego upoważnienia. Ponadto, zdaniem NSA, Sąd I instancji dowolnie przyjął, że wniosek skarżącego z dnia 3 lutego 2009r. o wyłączenie od udziału w sprawie B. Z. nie dotyczył niniejszego postępowania, wniosek ten został bowiem sformułowany ogólnie i nie można wykluczyć, że dotyczył również tego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że Sąd I instancji wadliwie ustalił dochód skarżącego, bowiem nie uwzględnił, że w styczniu 2009r. miała miejsce tzw. utrata dochodu, gdyż od tego miesiąca przestał przysługiwać skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 200zł, przysługujący mu przez cały 2008r. W tej sytuacji należało uwzględnić dochód ze stycznia 2009r., tj. z miesiąca, w którym został złożony wniosek o zasiłek. Sąd II instancji wskazał, że do dochodu za styczeń nie można jednak doliczyć zasiłku celowego w wysokości 120 zł przyznanego w styczniu 2009r., ponieważ jest to świadczenie jednorazowe (art. 8 ust. 4 ustawy). Sąd stwierdził przy tym, że "wprawdzie wynikające z błędnego wyliczenia różnice prawdopodobnie nie zmienią kwalifikacji dochodzonego świadczenia jako zasiłku okresowego specjalnego, bowiem prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że od dochodu nie można odliczyć kwot dokonywanych przez komornika sądowego potrąceń, to jednak nie można zaaprobować, że dochód miesięczny skarżącego wyniósł 755,95 zł miesięcznie". Badając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. W świetle bowiem art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieprawidłowości postępowania, których Sąd I instancji nie może usunąć w inny sposób, jak tylko poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w szczególności wadliwe ustalenie przez organy administracyjne dochodu skarżącego, od którego zależy rozstrzygnięcie sprawy. Sąd ten stwierdził jednocześnie, że "wynikające z błędnego wyliczenia dochodu różnice, prawdopodobnie nie zmienią kwalifikacji dochodzonego świadczenia, jako zasiłku okresowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej". Mając więc na uwadze powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz to, że zasiłek okresowy specjalny ma charakter świadczenia opartego na zasadzie uznania organu pomocy społecznej, bowiem może, a nie musi być przyznany, konieczna jest ponowne wyliczenie przez organ dochodu skarżącego za miesiąc styczeń 2009r. (nie zaś grudzień 2008r.), a następnie ponowna ocena sytuacji życiowej skarżącego i jej uzasadnienie w kontekście podstawowej przesłanki przyznania tego zasiłku tj. "uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 41 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Dokonanie tej oceny należy wyłącznie do kompetencji organu administracji publicznej, nie zaś do sądu administracyjnego, który nie rozstrzyga samodzielnie spraw administracyjnych, a jedynie sprawuje kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym w przypadku rozstrzygnięć wydanych w oparciu o uznanie administracyjne sąd nie bada celowości tego rozstrzygnięcia, a jedynie prawidłowość i rzetelność przeprowadzonego przez organ postępowania oraz jakość uzasadnienia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odniesie się również – zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego - do zgłaszanego przez skarżącego zarzutu nierozpoznania przez organ I instancji wniosku o wyłączenie od udziału w postępowaniu pracownika Ośrodka – B. Z.: organ w pierwszej kolejności ustali czy wniosek z dnia 3 lutego 2009r. dotyczył niniejszego postępowania i oceni czy był on uzasadniony, a także czy prawidłowe było w dniu wydania zaskarżonej decyzji z dnia 6 lutego 2009r. umocowanie B. Ś. do wydawania w imieniu Wójta Gminy N. decyzji indywidualnych w sprawach zakresu pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ppsa.