II SA/Lu 367/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Anna Chmielewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]lutego 2006 r. (Nr [...]) wydaną na podstawie art. 17 ust. 1-5 i art. 24 ust. 1-3b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228 poz. 2255 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J.S. od decyzji wydanej przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]stycznia 2006 r. (znak: [...]) przyznającej świadczenie pielęgnacyjne na syna P. w kwocie 420 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2004 r. do 4 października 2004 r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że po rozpatrzeniu sprawy o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz zgodnie ze wskazaniami prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 września 2005 r. organ I instancji orzekł, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania wyżej wymienionego świadczenia w terminie wyżej określonym, to jest od daty wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych do daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego decyzją z dnia [...] października 2004 r. (znak: [...]). Następnie, w odwołaniu od decyzji organu I instancji strona skarżąca J.S. podniosła, że w wyniku krzywdzących decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności i Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności jej dziecko pozbawione zostało świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 5 października 2004 r. Dodaje, że dopiero wyrok Sądu Rejonowego zmienił zaskarżone orzeczenie komisji w ten sposób, że syn P. wymaga stałej i długotrwałej opieki innych osób ze względu na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji - na okres do 3 maja 2007 roku. Zdaniem skarżącej, sprawa została rozstrzygnięta wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 9 września 2005 r. (sygn. akt II SA/Lu 578/05), który uznał rację skarżącej i jednoznacznie orzekł, że świadczenie należy się od dnia urodzin syna, to jest od 3 maja 1991 r. do 3 maja 2007 r., kiedy syn ukończy 16 lat. Natomiast zaskarżoną decyzją przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 maja 2004 r. do 4 października 2004 r. i dlatego wnioskuje o wypłatę zaległych świadczeń za okres od 1 stycznia 2003 r. do 4 października 2004 r. Rozpatrując odwołanie organ II instancji stwierdził, że utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, ponieważ z dniem [...] kwietnia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej regulująca przyznawanie i wypłatę zasiłku stałego, który J.S. pobierała na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. Z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ustanawiająca świadczenie pielęgnacyjne, będące w istocie kontynuacją "zasiłku stałego" w rozumieniu powyższej ustawy o pomocy społecznej. Ponadto, dodał organ odwoławczy, chociaż ustawodawca w rozdziale 9 "Przepisy przejściowe i dostosowujące" w art. 58 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawarł regulację dotyczącą tzw. "kontynuacji" stanowiąc, że "osoba otrzymująca zasiłek stały na podstawie przepisów o pomocy społecznej do dnia wejścia w życie ustawy w związku z pielęgnacją dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nabywa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego", jednak zakreślił kontynuację wypłaty do dnia 31 sierpnia 2004 r., czyli do końca okresu zasiłkowego. Dlatego też, organ I instancji w zaskarżonej decyzji w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 września 2005 r. przyznał J.S. świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 maja 2004 r. do 4 października 2004 r. i w tym zakresie zaspokoił żądania skarżącej. Natomiast – zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego żądanie wypłaty zaległych za okres od 1 stycznia 2003 r. do 31 kwietnia 2004 r. świadczeń nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Nie można bowiem w obowiązującym stanie prawnym: - po pierwsze – przyznać za powyższy okres zasiłku stałego, ponieważ świadczenie to mogło być realizowane na podstawie przepisu ustawy o pomocy społecznej z 1990 r., która utraciła moc z dniem 30 kwietnia 2004 r.; - po drugie – przyznać za powyższy okres świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ w okresie tym taka forma świadczenia nie istniała, a wprowadzona została ustawą o świadczeniach rodzinnych z mocą obowiązującą od 1 maja 2004 r. W skardze do Sądu strona skarżąca J.S. podtrzymała wszystkie zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W szczególności w dalszym ciągu żąda wypłaty przedmiotowego świadczenia za okres od 1 stycznia 2003 r. do 5 października 2004 r. oraz ubezpieczenia społecznego. Z tych względów kwestionuje wykładnię obowiązujących w tym zakresie przepisów dokonaną przez organ II instancji. Ponadto do skargi dołącza całą posiadaną dokumentację związaną z treścią skargi. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w tej sprawie jest żądanie skarżącej J.S. wypłaty zaległego świadczenia za okres od 1 stycznia 2003 r. do 5 października 2004 r. - w sytuacji prawnej, w której od 1 maja 2004 r. weszła w życie cyt. ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, regulująca instytucję prawną świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast do 1 maja 2004 r. obowiązywała ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414), która zezwalała na przyznanie w takich przypadkach zasiłku stałego. Skarżąca J.S. wystąpiła bowiem z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia za okres od 1 stycznia 2003 r. do 5 października 2004 r., czyli także obowiązywania cyt. ustawy z 1990 r. o pomocy społecznej do dnia 1 maja 2004 r. i - czego nie kwestionuje nawet organ II instancji - z tej przyczyny nie został ten wniosek rozpatrzony pozytywnie. Ponadto w tym zakresie zapadł już prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 września 2005 r. (sygn. akt II SA/Lu 578/05), którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wiążą w tej sprawie Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W tym zakresie Sąd sformułował bowiem dwie podstawowe wytyczne. Po pierwsze, stwierdził, że w świetle art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) ustalanie "prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony". Oznacza to, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] października 2005 r. (znak: [...]) zmieniające własne orzeczenie z dnia [...] lutego 2003 r. (znak: [...]) o niepełnosprawności P.S. stwierdza jednoznacznie, iż wydaje się je do dnia 3 maja 2007 r. Po drugie, Sąd stwierdził, że błędnie określono także termin początkowy przyznania świadczenia. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 17 cyt. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) ustawodawca wprowadził świadczenie pielęgnacyjne, które zastąpiło dotychczasowe świadczenie w tym zakresie z cyt. ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. w formie zasiłku stałego. Natomiast dalej jest ono przeznaczone dla osób, które rezygnują ze świadczenia pracy na rzecz opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Ponadto art. 58 ust. 1 tejże ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. jednoznacznie stanowi, że każda osoba, która otrzymuje zasiłek stały na podstawie przepisów o pomocy społecznej do dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z pielęgnacją dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123 poz. 776 ze zm.), nabywa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w rozumieniu art. 17, do dnia 31 sierpnia 2005 r., jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie skarżącej J.S. w świetle dyspozycji art. 27 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym na dzień 1 stycznia 2003 r. przysługiwałby zasiłek stały – jeżeli nie nastąpiłaby zmiana systemu pomocy społecznej – do dnia ważności przedmiotowego orzeczenia o niepełnosprawności. Natomiast biorąc pod uwagę powyższe kwestie intertemporalne należy ocenić uprawnienie do zasiłku stałego na dzień 1 stycznia 2003 r. oraz określić status osoby uprawnionej do zasiłku stałego na dzień 1 maja 2004 r. Skarżąca J.S. spełnia bowiem wymagane przesłanki przedmiotowe w tym zakresie dotyczące dochodów rodziny, rezygnacji z zatrudnienia i posiadanej niepełnosprawności przez dziecko do otrzymania zasiłku stałego na dzień 1 stycznia 2003 r. Ponadto posiada także status osoby uprawnionej do zasiłku stałego na dzień 1 maja 2004 r., co umożliwia J.S. skorzystanie z hipotezy art. 58 w związku z art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ nastąpiła konwersja uprawnień do zasiłku stałego w zasiłek pielęgnacyjny. Jest to bowiem roszczenie o charakterze materialnoprawny, czyli przysługuje jej przedmiotowe świadczenie zasiłek stały za okres od 1 stycznia 2003 r. do 30 kwietnia 2004 roku, a następnie świadczenie pielęgnacyjne (od 1 maja 2004 roku). Skarżąca spełniała bowiem warunki do przyznania jej zasiłku stałego za okres, gdy to świadczenie było przyznawane na podstawie przepisów cyt. ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Zastąpienie tego świadczenia w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych – świadczeniem o nazwie świadczenie pielęgnacyjne nie pozbawia jej prawa do zasiłku stałego za okres do 30 kwietnia 2004 roku. Strona nie powinna bowiem ponosić negatywnych skutków przedłużającego się postępowania administracyjnego. Natomiast utrata mocy obowiązującej przez ustawę o pomocy społecznej z 1990 roku nie jest równoznaczna z utratą przysługujących w okresie jej obowiązywania roszczeń o charakterze materialnoprawnym, co do których postępowanie zostało jeszcze wszczęte w okresie obowiązywania tej ustawy. Ustawodawca jednoznacznie bowiem stanowi, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje osobom spełniającym kryterium podmiotowe, które sprawują opiekę nad dzieckiem do lat 16 z orzeczoną niepełnosprawnością oraz nad dzieckiem powyżej 16 lat z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności w wysokości 420 zł miesięcznie. Natomiast podnoszoną w skardze kwestię składek na ubezpieczenie społeczne właściwy organ powinien rozstrzygnąć odrębną decyzją po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, gdyż zaskarżona decyzja nie zawiera w tym zakresie rozstrzygnięcia. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. Natomiast w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 tejże ustawy.