II SA/Lu 370/25

WyrokWSA w Lublinie2025-10-30

Skład orzekający: Jacek Czaja, Grzegorz Grymuza, Brygida Myszyńska-Guziur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, która skutkuje przydzieleniem uczestnikowi innej działki niż pierwotnie posiadana, narusza prawo, jeśli uczestnik kwestionuje jej wielkość, dostęp do drogi publicznej oraz linię zabudowy?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała rady gminy w sprawie scalenia i podziału nieruchomości została podjęta zgodnie z prawem. Wskazano, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie gwarantują otrzymania ekwiwalentu scaleniowego w naturze w granicach dotychczasowego położenia nieruchomości, a przydział działek opiera się na uznaniu administracyjnym uwzględniającym interesy wszystkich uczestników. Sąd stwierdził również, że skarżąca nie wykazała naruszenia przepisów proceduralnych ani materialnoprawnych, a jej subiektywne przekonanie o niekorzystnym wyniku scalenia nie może podważyć legalności uchwały.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na uchwałę Rady Gminy Głusk w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, zarzucając m.in. błędne założenie o braku budowlanego charakteru jej działek, brak dostępu do drogi publicznej, naruszenie przepisów planu miejscowego oraz naruszenie prawa do ochrony życia rodzinnego. Skarżąca była współwłaścicielką działek objętych scaleniem i podziałem. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, przedstawiając argumentację dotyczącą spełnienia wymogów prawnych i planistycznych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi C. C. na uchwałę nr II/12/24 Rady Gminy Głusk z dnia 28 maja 2024 r. w sprawie scalenia i podziału nieruchomości położonych w Wólce Abramowickiej oddala skargę. Dnia 28 maja 2024 r. Rada Gminy Głusk, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609 z późn. zm.- dalej jako "u.s.g.") oraz art. 104 ust.1 i 2 i art. 107 ust.2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm. - dalej: "u.g.n.") w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie scalenia i podziału nieruchomości (Dz. U. z 2005 r. poz. 736) podjęła uchwałę nr II/12/24 w sprawie scalenia i podziału nieruchomości położonych w W. A.. Przedmiotowa uchwała została zmieniona uchwałą Rady Gminy Głusk nr V/44/24 z dnia 22 sierpnia 2024 r. Zmiana dotyczyła uszczegółowienia zapisów na mapach geodezyjnych stanowiących załączniki do uchwały scaleniowej. Uchwała została podjęta w związku z uchwałą Rady Gminy Głusk Nr XXXIV/294/21 z dnia 15 czerwca 2021r. w sprawie przystąpienia do scalenia i podziału nieruchomości położonych w W. A., zmienionej uchwałą Rady Gminy Głusk Nr L/414/22 z dnia 21 lipca 2022 r. Podjętą uchwałą nr II/12/24 dokonano scalenia i podziału nieruchomości na podstawie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Głusk przyjętego uchwała Rady Gminy Głusk Nr XLIX/340/10 z 15 lipca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 103 z dnia 16 września 2010 r. poz. 1924) oraz uchwałą Rady Gminy Głusk Nr VIII/61/15 z dnia 21 maja 2015 r. (Dz. Urz. Woj. Lub. z dnia 22.06.2015r. poz. 2021). C. C. (dalej jako "skarżąca"), w skardze do tut. Sądu wniosła o stwierdzenie nieważności wskazanej uchwały zarzucając podjęcie jej pod wpływem wprowadzenia Radnych umyślnie w błąd i wniosła o wyłączenie działek nr [...] i [...] ze scalenia i podziału pozostawiając w miejscu dotychczasowym. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów: 1. art. 2 pkt. 12 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1130 z późn. zm. – dalej "u.p.z.p.") poprzez błędne założenie, będące podstawą całego postępowania scaleniowego, że działki nr [...] oraz nr [...] położone w W. A. nie mają charakteru budowlanego, podczas gdy ich łączna powierzchnia 774 m2 oraz położenie i dostęp do drogi publicznej czynią je działkami budowlanymi; 2. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie przez Radę Gminy Głusk faktu, że działki nr [...] oraz nr [...] położone w W. A. o szerokości łącznie 21.5 m posiadają łącznie powierzchnię zabudowy wynoszącą 374 m2 z linią zabudowy 10 metrów, natomiast nowo przydzielona skarżącej i uczestniczkom w procesie podziału i scalenia działka nr [...] położona w W. A. o szerokości tylko 17,1 m posiada powierzchnię zabudowy jedynie 238 m2 z linią zabudowy zaledwie 5 metrów, co powoduje utratę zaufania do organu administracji; 1. § 2 lit. g Uchwały nr VIII/61/15 Rady Gminy Głusk z dnia 21 maja 2015r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Głusk w zw. z § 14 ust. 2 Uchwały nr XLIX/340/10 Rady Gminy Głusk z dnia 15 lipca 2010r. w sprawie zmiany Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Głusk poprzez twierdzenie, iż działki nr [...] oraz nr [...] położone w W. A. o łącznej powierzchni 774 m2 nie spełniają łącznie warunków minimalnej wielkości działki budowlanej; podczas gdy zgodnie z naruszonym przepisem działki te, podzielone w oparciu o wcześniej obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy [...] zachowują swoją ważność pomimo, że mogą nie odpowiadać kryteriom ustalonym w w/w planie; 3. art. 1 ust. 3 u.p.z.p. poprzez nieuwzględnienie uwag i wniosków skarżącej zgłoszonych do projektu scalenia i podziału nieruchomości na terenie obrębu ewidencyjnego nr [...] - W. A. oraz poświadczenie nieprawdy co do okoliczności posiadania przez działki nr [...] i nr [...] położone w W. A. dostępu do drogi publicznej, wynikające z pominięcia faktu wydania w dniu 4 kwietnia 2024 r. decyzji wywłaszczeniowej działki nr [...] położonej w W. A. z przeznaczeniem jej na drogę gminną, co miało istotny wpływ na podjęcie negatywnej decyzji podczas rozpatrywania wniosków skarżącej zgłoszonych do projektu scalenia i podziału nieruchomości na terenie W. A.; 4. art. 47 Konstytucji RP poprzez odebranie skarżącej i uczestniczkom niniejszego postępowania działek nr [...] i nr [...] znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie z innymi ich działkami o numerach [...] i [...] (wszystkie w/w działki położone w W. A.) i przydzielenie im działki nr [...] położonej w W. A. oddalonej od pierwotnego miejsca położenia o ok. 300 m, co narusza prawo współwłaścicieli w/w działek do ochrony życia rodzinnego oraz decydowania o swoim życiu osobistym m.in. poprzez sprawowanie opieki pokoleniowej, wzajemną pomoc w gospodarowaniu oraz zamieszkiwanie we wzajemnym bliskim sąsiedztwie. Skarżąca wskazała, że jej interes prawny w zaskarżeniu wskazanej na wstępie uchwały wynika z faktu, iż jest ona współwłaścicielką działek nr [...] oraz nr [...] (miejscowość W. A.), które zostały objęte regulacjami zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła m.in., że kwestionowanie charakteru przedmiotowych działek od samego początku było błędne. Odnosząc się do zarzutu braku dostępu do drogi publicznej strona wskazała, że już w dacie podjęcia Uchwały nr XXX1V/294/21 Rady Gminy Głusk z dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie przystąpienia do scalenia i podziału nieruchomości położonych w [...] przedmiotowe działki miały dostęp do drogi publicznej. Potwierdza to mapa (część graficzna — rysunki planu w skali 1:1000 — załącznik nr 1) będąca integralną częścią Uchwały nr XXV111/238/20 Rady Gminy Głusk z dnia 10 grudnia 2020 r. w sprawie uchwalenia zmiany Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Głusk — ETAP 1, na której wyodrębniono drogę gminną poprowadzoną od drogi publicznej gminnej klasy dojazdowej [...] przez działki m.in. nr [...], nr [...] aż do działki nr [...] bezpośrednio graniczącej z działkami skarżącej nr [...] oraz nr [...]. Jak przedstawia wydruk z serwisu Map tiles Geo-System (załącznik nr [...]) oraz dwa wydruki z serwisu glusk.e-mapa.net (załącznik nr [...]), przedmiotowe działki mają dostęp do drogi publicznej także poprzez drogę wewnętrzną [...] Dodatkowo w dacie podjęcia uchwały w sprawie scalenia i podziału nieruchomości położonych w W. A. istniała już w obrocie prawnym decyzja wywłaszczeniowa działki nr [...] położonej w W. A. z przeznaczeniem tej działki na drogę gminną (data decyzji 4 kwietnia 2024 r.). Oznacza to, iż po przeszło 20 latach od przejęcia z mocy prawa działki skarżących nr [...] położonej w W. A. z przeznaczeniem na drogę gminną (decyzja Wójta Gminy Głusk z dnia 3 październik 2002 r. znak GG.742235/2002- załącznik nr 4) połączono tą działkę z istniejącą już ulicą L. (Uchwała nr XLI/298/14 Rady Gminy Głusk z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie nadania nazwy ulicy we wsi W. A.), a tym samym zapewniono działkom nr [...] i [...] dostęp do drogi publicznej — gminnej (Uchwała nr XII/76/11 Rady Gminy Głusk z dnia 13 października 2011 r. w sprawie zaliczenia dróg dojazdowych w miejscowości W. A. — M. , Ć. , D. — W. do kategorii dróg gminnych). Strona wskazała, że w dacie przyjęcia zaskarżonej uchwały przysługiwało jej i nadal przysługuje roszczenie o odszkodowanie za przejęcie z mocy prawa, na podstawie decyzji Wójta Gminy Głusk z dnia 3 października 2002 r. działki nr [...] o pow. 319 m2 położonej w W. A., przeznaczonej przywołaną decyzją pod drogę gminną. Skarżąca wielokrotnie podnosiła, iż w związku z objęciem działek nr [...] oraz nr [...] położonych w W. A. procedurą scalenia i podziału, przy jednoczesnym objęciu tą procedurą także działki nr [...], wnosiła o uwzględnienie działki nr [...] w rozliczeniach finansowych z nią. W ocenie skarżącej przyjęcie, iż w/w działki o łącznej powierzchni 774 m2 nie spełniają warunku powierzchniowego zawartego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy G. stanowi jawne naruszenie § 2 lit. g Uchwały nr VIII/61/15 Rady Gminy Głusk z dnia 21 maja 2015r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Głusk. Zgodnie z naruszonym przepisem podziały działek budowlanych dokonane w oparciu o wcześniej obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy Głusk zachowują swoją ważność, pomimo że mogą nie odpowiadać kryteriom podziałowym zawartym w w/w planie. Minimalna wielkość działki budowlanej o powierzchni 900m2 lub zgodnie z postulowanym podziałem wskazanym na rysunku planu została wprowadzona Uchwałą nr VIII/61/15 Rady Gminy Głusk z dnia 21 maja 2015 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Głusk. W poprzednim stanie prawnym, zgodnie z § 14 ust. 2 przywołanej Uchwały nr XLIX/34/10 minimalna wielkość działki budowlanej dla zabudowy wolnostojącej wynosiła 900m2, dla zabudowy bliźniaczej 500 m2, a dla zabudowy szeregowej 300m2. Jak już zostało wspomniane sporne działki mają łączną powierzchni 774 m2 i pomimo, iż nie odpowiadają nowym kryteriom podziałowym, spełniają warunek powierzchniowy dla zabudowy bliźniaczej i szeregowej, uregulowany Uchwałą z 2010r. Bezsprzecznym jest więc, iż łączna powierzchnia w/w działek jest wystarczająca do uznania ich za działkę budowlaną w świetle miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Głusk. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi. Odnosząc się do zarzutu nr [...] skargi wskazano, że działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,0774 ha nie spełniają minimalnej powierzchni dla działki budowlanej określonej w m.p.z.p., jak również postulowany podział określony na rysunku planu oznaczony linią przerywaną nie pokrywa się z granicą własności działek skarżącej. Wymienione wyżej działki nie posiadają dostępu do drogi publicznej a wskazywany we wcześniejszych wnioskach przez skarżącą dojazd nie stanowi prawnej możliwości dojazdu do drogi publicznej. Drogi wewnętrzne oznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako 13 [...], 18 [...] usytuowane są m.in. na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...] i [...] stanowiących własność osób fizycznych, a analiza danych zawartych w ewidencji gruntów oraz analiza ksiąg wieczystych wykazała, że skarżąca nie posiada udziałów w tych działkach, jak również brak jest zapisów o ustanowionych ograniczonych prawach rzeczowych dotyczących ustanowienia służebności gruntowej polegającej na prawie przejazdu i przechodu przez wymienione nieruchomości na rzecz każdoczesnych właścicieli działek nr [...] i [...]. Odnosząc się do kwestii dojazdu do działek wydzielonych na podstawie decyzji z dnia 3 października 2002 r. znak GG.7422/35/2002 wydanej przez Wójta Gminy Głusk, na mocy której zatwierdzony został podział nieruchomości położonej w obrębie [...]-W. A., gm. Głusk, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 5100 m2, wyjaśniono, że w pkt. 4 tej decyzji wskazana została konieczność ustanowienia służebności przechodu i przejazdu do nowopowstałych działek od drogi publicznej [...]. Zapis ten nie jest jednoznaczny z twierdzeniem, że dostęp do drogi publicznej do działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości nr [...] został zagwarantowany a jedynie nakazuje zapewnienie jego w momencie zbycia działek przez współwłaścicieli lub zamiaru uzyskania prawnego dojazdu i spisaniu stosownego ograniczonego prawa rzeczowego przed notariuszem. Odnosząc się do zarzutu nr 2 skargi organ wyjaśnił, że do procedury scalenia i podziału nieruchomości skarżąca wniosła udział 1/4 udziału we współwłasności do działek o nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,0774 ha, która została pomniejszona o 0,0166 ha na poczet dróg dojazdowych dając powierzchnię do wydania w wielkości 0,0608 ha. Pismem z dnia 7 czerwca 2022 r. skarżąca wyraziła zgodę na przystąpienie do scalenia i podziału przedmiotowych nieruchomości. Powierzchnia działki nr 1867 tj. 0,0601 ha okazała się najbliższa powierzchni, która przysługuje stronom a różnica wyniosła tylko 0,0007 ha. Odnosząc się do podniesionej kwestii linii zabudowy wskazano, że określone one zostały w procedurze m.p.z.p. W odpowiedzi na zarzut nr 3 organ wyjaśnił, że analiza dokumentów wykazała, że decyzją z dnia 3 października 2002 r. znak GG.7422/35/2002 Wójt Gminy Głusk w pkt 1. zatwierdził podział nieruchomości położonej w obrębie [...]-W. A., gm. G., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 5100 m2, na działki nr [...] o pow.410 m2 , nr [...] o pow. 1291 m2, nr [...] o pow.647 m2, nr [...] o pow. 623 m2, nr [...] o pow.676 m2", nr [...] o pow. 571 m2, nr [...] o pow.319 m2', nr [...] o pow. 361 m2, nr [...] o pow.202 m2.Powyższy podział wykonany został w oparciu o szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy Głusk Nr XXIII/169/2000 z dnia 06 kwietnia 2000r. (Dz. Urz. Woj. Nr 15 z dnia 5 czerwca 2000r. poz. 336) oraz Uchwałą Nr XXV/184/2000 z dnia 18 maja 2000 r. reasumpcja (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 15 z dnia 5 czerwca 2000 r. poz. 337). W pkt 2 decyzji, organ wskazał, iż działka nr [...] o pow. 319m2 przeznaczona jest pod drogę gminną i z mocy prawa przechodzi na własność gminy, natomiast w pkt. 3 organ wskazał, iż działka nr [...] przeznaczona jest pod poszerzenie drogi wojewódzkiej. W pkt. 4 organ nakazał ustanowić służebność przejazdu do nowopowstałych działek od drogi publicznej L.-B.. Wyjaśniono, że działka nr [...] o pow. 361 m2 nie stanowiła działki budowlanej, gdyż powstała w wyniku oddzielenia jej od drogi gminnej dojazdowej o nr [...]. Ponadto linia podziału tej nieruchomości nie pokrywała się z linią przerywaną podziału terenu na działki budowlane, aby móc uznać ją za budowalną według zapisu § 46 m.p.z.p. obowiązującego na dzień wydzielenia w/w działki. Wskazano, że działka nr [...] o pow. 410 m2 powstała w wyniku podziału działki nr [...] zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy Głusk z dnia 29 maja 2007r. znak GG.7422/48/07 w celu dokonania zamiany z działkę sąsiednią a skarżąca nabyła prawo do niej w dniu 15 grudnia 2015 r na podstawie umowy zamiany (Akt Notarialny Rep A Nr [...] uwidoczniony w księdze wieczystej [...]). Organ poinformował, że w wyniku procedury scalenia i podziału nieruchomości według pomiarów geodezyjnych została ustalona ostateczna powierzchnia w/w działek na łączną powierzchnię 0,0774 ha. Obie działki obecnie objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nadal nie spełniają normatywu działki budowlanej z uwagi na zapisy § 2 podpunkt "f" uchwały Rady Gminy Głusk Nr VIII/61/15 z dnia 21 maja 2015 r., który ma brzmienie "minimalna wielkość działki budowlane- 900 m2 lub zgodnie postulowanym podziałem wskazanym na rysunku planu". Wskazano, że zgodnie z postulowanym podziałem wskazanym na rysunku planu na podstawie procedury scalenia i podziału nieruchomości została wydzielona nieruchomość o powierzchni o pow. 0,0895 ha. Odnosząc się do zarzutu nr 4 wyjaśniono, że w dniu przystąpienia do procedury scalenia i podziału działka [...] o powierzchni 0,0321 ha stanowiła już własność Gminy Głusk i nie mogła być zaliczona do rozliczenia powierzchni wniesionej przez skarżące, a pismem z dnia 7 czerwca 2022 r. skarżące początkowo wyraziły zgodę na przystąpienie do scalenia i podziału przedmiotowych nieruchomości. Natomiast kwestia związana z wywłaszczeniem dotyczy wszczętej procedury w stosunku do działki nr [...] o powierzchni 0,0328 ha położonej w W. A., w gm. Głusk przeznaczonej pod fragment drogi gminnej powstałej w wyniku zatwierdzenia podziału działki nr [...] z urzędu. Procedura ta jest obecnie w toku oraz ma skomplikowany charakter z uwagi na nieuregulowany stan prawny i dopóki nie zostanie ukończona nie można uznać, iż dojazd do drogi publicznej przez wymienioną działkę jest możliwy do działek o nr [...] i [...], tak więc interpretacja skarżącej w tej kwestii jest błędna. Odnosząc się do zarzutu nr 5 wyjaśniono, że rada gminy uchwalając uchwałę w sprawie scalenia nie naruszyła ww. przepisu, ponieważ skarżąca w sposób dobrowolny zgodziła się na scalenie gruntów, których jest jedynie współwłaścicielką i jej sytuacja jako uczestnika scalenia nie uległa pogorszeniu, cel scalenia został osiągnięty ponieważ otrzymała nieruchomość porównywalną i nie można mówić że rada gminy odebrała skarżącej prawo do życia rodzinnego. Tym bardziej że żadna z osób wymienionych w skardze na ww. nieruchomościach nie zamieszkuje. Organ wskazał, że w chwili obecnej w związku z podjętą uchwałą scaleniową, jest na etapie rozliczenia należności scalenia i podziału nieruchomości w W. A. w gminie Głusk. Należności zostały uregulowane na podstawie złożonych wniosków jedynie współwłaścicielkom spornych działek tj. A. D. i W. Z. zgodnie z przypadającymi udziałami. Z uwagi na brak wniosku skarżącej kwestia rozliczenia należności wynikających z postepowania scaleniowego jest w dalszym ciągu procedowana. Końcowo organ dodał, że przy ocenie naruszenia interesu poszczególnych uczestników scalenia jest treść przepisów scaleniowych zgodnie z którymi projekt scalenia może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Zdaniem organu ten warunek niespornie został, bowiem w sprawie spełniony na 61 uczestników scalenia 10 osób zgłosiło zastrzeżenia, z czego w stosunku do 3 osób (skarżąca i uczestniczki) został rozpatrzony negatywnie, a skargę na uchwałę wniosła wyłącznie skarżąca. Powyższe pokazuje, że zatwierdzenie projektu scalenia może nastąpić również wtedy, gdy niektórzy uczestnicy scalenia subiektywnie, czy nawet obiektywnie nie uzyskali w wyniku scalenia optymalnego zaspokojenia swych wniosków i zastrzeżeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej uchwały należało stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Rady Gminy Głusk z dnia 28 maja 2024 r. nr II/12/24 w sprawie scalenia i podziału nieruchomości położonych w W. A.. Zgodnie z art. art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Zakres tej kontroli obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 p.p.s.a.), przy czym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jak stanowi art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd, w razie uwzględnienia skargi na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że wydane zostały z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wskazać należy, że przepis art. 91 ust. 1 u.s.g. stanowi, że uchwała organu gminy jest nieważna, gdy jest sprzeczna z prawem. Ustawa o samorządzie gminnym wyróżnia dwie kategorie wad uchwał organów gminy: istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenie prawa. Zgodnie z art. 91 ust. 4 ww.ustawy w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Ustawa o samorządzie gminnym nie określa jednak rodzaju naruszeń prawa, które należy zakwalifikować do istotnego naruszenia prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że są to takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały, czy też naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania tych aktów. Zaskarżona uchwała jest uchwałą z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Stosownie bowiem do treści art. 104 ust. 1 u.g.n. rada gminy podejmuje uchwałę o scaleniu i podziale nieruchomości. Jak stanowi art. 104 ust. 2 u.g.n. uchwała rady gminy o scaleniu i podziale nieruchomości powinna zawierać: 1) opracowane geodezyjnie granice gruntów objętych scaleniem i podziałem; 2) wypis i wyrys z planu miejscowego; 3) geodezyjny projekt scalenia i podziału nieruchomości; 4) rejestr nieruchomości, z wykazaniem ich stanu dotychczasowego oraz stanu nowego po scaleniu i podziale, w tym nieruchomości przyznanych uczestnikom postępowania w zamian za nieruchomości będące ich własnością lub pozostające w użytkowaniu wieczystym przed scaleniem i podziałem; 5) rozstrzygnięcia w sprawach, o których mowa w art. 105 ust. 2 i 5 u.g.n.; 6) ustalenia co do rodzaju urządzeń infrastruktury technicznej planowanych do wybudowania, terminy ich budowy oraz źródła finansowania; 7) ustalenia co do wysokości, terminu i sposobu zapłaty opłat adiacenckich; 8) rozstrzygnięcie o sposobie załatwienia wniosków, uwag i zastrzeżeń, złożonych przez uczestników postępowania. W badanej sprawie poza sporem jest, że działki stanowiące współwłasność skarżącej o nr [...] oraz nr [...] objęte zostały postępowaniem scaleniowo-podziałowym tj. uległy scaleniu i nowemu podziałowi. Powyższe przesądza, że posiada ona interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały. Sprawy scalenia i podziału nieruchomości regulują przepisy rozdziału 2 - go działu III - go ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie scalenia i podziału nieruchomości (Dz. U. Nr 86, poz. 736; dalej: "rozporządzenie w sprawie scalania i podziału nieruchomości"). Celem scalenia i podziału gruntów jest stworzenie na scalanym obszarze takich warunków gospodarowania, które urzeczywistnią realizację zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Scalenie w uproszczeniu polega na połączeniu w jedną całość rozdrobnionych czy położonych w niekorzystnej konfiguracji nieruchomości celem dokonania ponownego podziału z zachowaniem proporcji w zakresie powierzchni scalonych nieruchomości, jednakże ze zmianą w zakresie usytuowania. Jednocześnie scalenie prowadzi do pozyskania terenów dla budowy dróg i urządzeń infrastruktury technicznej, ułatwiających eksploatację nowo wydzielonych działek. Postępowanie scaleniowo - podziałowe to w istocie zbiorczy podział scalanych nieruchomości na określnym obszarze, dokonywany w sytuacji, gdy zainteresowanych podziałem jest wielu właścicieli lub użytkowników wieczystych. Istotą tego postępowania jest uniknięcie odrębnych postepowań podziałowych. Scalenie i podział nieruchomości skutkuje połączeniem wielu dotychczasowych nieruchomości w jeden obszar i następnie dokonaniem podziału tego obszaru na nowe działki odpowiadające wymogom planu miejscowego przy jednoczesnym wydzieleniu nieruchomości pod drogi obsługujące obszar podlegający scaleniu i podziałowi. W ramach tego postępowania wytycza się zatem nowe granice ewidencyjne działek gruntu, które to granice staną się prawnymi granicami nieruchomości (E. Bończak-Kucharczyk (w:) Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 101). Zgodnie z art. 102 ust. 2 u.g.n. postępowanie w sprawach scalania i podziału nieruchomości może być wszczęte, po pierwsze gdy dotyczy ono obszarów wyznaczonych w planie miejscowym jako wymagające scalenia i podziału, albo gdy wystąpią o to właściciele lub użytkownicy wieczyści ponad 50% gruntów, o których scalenie i podział wnioskują. Jak podnosi się w literaturze przedmiotu nie można wykluczyć, złożenia wniosku dotyczącego obszarów wskazanych w planie miejscowym jako wymagających scalenia i podziału, jednak w takim przypadku gmina, zgodnie z art. 22 u.p.z.p. jeżeli plan miejscowy obejmuje obszary wymagające przeprowadzenia scaleń i podziałów nieruchomości, rada gminy, po jego uchwaleniu, podejmuje uchwałę o przystąpieniu do scalenia i podziału nieruchomości, zgodnie z przepisami o gospodarce nieruchomościami, obowiązana jest przeprowadzić postępowanie z urzędu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją. Obowiązujący dla przedmiotowego terenu miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony przez Radę Gminy Głusk uchwałą Nr XLIX/340/10 z dnia 15 lipca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 103 z dnia 16 września 2010 r. poz. 1924) oraz uchwałą Nr VIII/61/15 z dnia 21 maja 2015 r. (Dz. Urz. Woj. Lub. z dnia 22.06.2015r. poz. 2021), określał przeprowadzenie scalenia i podziału nieruchomości. Podkreślić należy, że uchwała w przedmiocie scalenia i podziału nieruchomości jest aktem następczym wobec miejscowego planu, który wyznacza obszar wymagający przeprowadzenia scalenia i podziału nieruchomości. Ponadto zważyć należy, że uchwała o scaleniu i podziale nieruchomości w żadnym aspekcie nie reguluje zasad i warunków tego procesu, tj. nie określa parametrów mających powstać działek. Zagadnienia te podlegają uregulowaniu w akcie prawa miejscowego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W przedmiotowej sprawie Sąd nie miał wątpliwości odnośnie prawidłowości procedury związanej z podjętą uchwałą. Jak wynika z akt sprawy w dniu 15 czerwca 2021 r. została podjęcia uchwała o przystąpieniu do scalenia i podziału nieruchomości położonych w [...], która następnie uchwałą [...] z dnia 21 lipca 2022 r. w sprawie zmiany uchwały w sprawie przystąpienia do scalenia i podziału nieruchomości położonych w [...] podlegała zmianom ze względu na konieczność wyłączenia z zakresu scalenia nieruchomości podzielonych decyzją Wójta Gminy. Należy wskazać, że pismem z dnia 7 czerwca 2022 r. skarżąca wraz z innymi współwłaścicielkami spornych działek wyraziła zgodę na przystąpienie do scalenia i podziału przedmiotowych nieruchomości. Właściciele nieruchomości położonych na terenie scalenia i podziału byli uczestnikami postępowania, została wybrana Rada Uczestników Scalenia. Na podstawie art. 103 ust. 3 u.g.n. projekt zaskarżonej uchwały podlegał zaopiniowaniu przez Radę Uczestników Scalenia oraz był wyłożony do wglądu uczestnikom postępowania na okres 21 dni. O wyłożeniu projektu powiadomiono pisemnie uczestników postępowania a ponadto informację o wyłożeniu podano do publicznej wiadomości na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy oraz na stronie internetowej Urzędu. Ogłoszenie ukazało się również w prasie. Sąd nie ma również zastrzeżeń odnośnie wymogów formalnych uchwały określonych w art. 104 u.g.n. Uchwała zawiera bowiem wszystkie wskazane w przepisie postanowienia. Do projektu zostały złożone uwagi i zastrzeżenia, które zostały rozpatrzone. W sposób negatywny rozpatrzono uwagi skarżącej i współwłaścicielek spornych działek ze względu na fakt, że działka nr [...] nie stanowi własności skarżącej, ale Gminy Głusk. A obie działki (o nr [...] oraz nr [...]) łącznie nie spełniają wielkości określonej dla działki pod zabudowę mieszkaniową określoną w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wskazać należy, że skarżąca w toku postepowania scaleniowego podnosiła nieuwzględnienie w projekcie scalenia i podziału działki nr [...] i nierozliczenie jej powierzchni wraz z spornymi działkami nr [...] i [...]. W momencie podjęcia uchwały w sprawie przystąpienia do scalenia i podziału nieruchomości działka nr [...] nie stanowiła własności skarżącej, a w związku z tym nie mogła być uwzględniona w rozliczeniu powierzchni w postępowaniu scaleniowym. Od roku 2002 r. należy do Gminy Głusk, gdyż na mocy decyzji Wójta Gminy Głusk z 3 października 2002 r. został zatwierdzony podział działki nr [...] i działka nr [...] z mocy prawa przeszła na własność Gminy z przeznaczeniem pod drogę. W pkt 4 spadkodawcy skarżącej zobowiązani byli do ustalenia służebności przejazdu od drogi publicznej L. – B. dla nowopowstałych działek. Taka służebność nie została jednak ustanowiona. Skarżąca w toku procedury scaleniowej nie uznawała argumentacji organu, że sporne działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,0774 ha nie spełniają minimalnej powierzchni dla działki budowlanej określonej w m.p.z.p., oraz że nie mają dostępu do drogi publicznej. Wyjaśnić należy, że uchwałą Nr VIII/61/15 Rady Gminy Głusk z dnia 21 maja 2015 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Głusk dokonano zmian treść ustaleń fragmentu tekstu planu uchwały Rady Gminy Głusk Nr XLIX/340/2010 z dnia 15 lipca 2010 r. w ten sposób, że § 14 pkt 2 otrzymał brzmienie: "minimalna wielkość działki budowlane - 900 m2 lub zgodnie z postulowanym podziałem wskazanym na rysunku planu". Powyższe oznacza, że sporne działki (nr [...] i [...]) o łącznej powierzchni 0,0774 ha nie spełniają minimalnej powierzchni dla działki budowlanej określonej w obowiązującym m.p.z.p., a jak trafnie zwrócił uwagę organ, postulowany podział określony na rysunku planu oznaczony linią przerywaną nie pokrywa się z granicą własności działek skarżących. Należy również wskazać, że sporne działki nie posiadają dostępu do drogi publicznej a przedstawiany przez skarżącą dojazd nie stanowi prawnej możliwości dojazdu do drogi publicznej. Jak wyjaśnił organ uchwałodawczy, co znajduje potwierdzenia w aktach sprawy drogi wewnętrzne oznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako 13 KDW-2, 18 KDW-2 usytuowane są m.in. na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...] i [...] stanowiących własność osób fizycznych a analiza danych zawartych w ewidencji gruntów oraz analiza ksiąg wieczystych wykazała, że skarżąca nie posiada udziałów w tych działkach. Brak jest również zapisów o ustanowionych ograniczonych prawach rzeczowych dotyczących ustanowienia służebności gruntowej polegającej na prawie przejazdu i przechodu przez wymienione nieruchomości na rzecz każdoczesnych właścicieli spornych działek nr [...] i [...]. W związku z powyższym sporne działki nie posiadały formalnego, prawnego dostępu do drogi publicznej. Z akt sprawy wynika, że powierzchnia spornych działek została pomniejszona o powierzchnię niezbędną do wydzielenia działek gruntu pod nowe drogi. W związku z tym powierzchnia działek "do wydania" została ustalona 0,0608 ha. Natomiast działka przyznana skarżącym nr [...] o powierzchni 0,0601 ha była najbliższa powierzchniowo i spełniała warunki działki budowlanej. Zgodnie z m.p.z.p. z zapisu §2 podpunkt f minimalna wielkość działki budowlanej to 900 m2 lub zgodnie z postulowanym podziałem wskazanym na rysunku planu. W związku z tym została wydzielona nieruchomość o powierzchni 0.0895 ha, która została przydzielona uczestnikowi M. K.. Ma ona dostęp do drogi publicznej przez jego nieruchomości, z którymi sąsiaduje. Natomiast podnoszona przez skarżącą kwestia co do linii zabudowy została określona w przepisów m.p.z.p. z 2015 r. i wynika z rysunku tego planu. Z szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy Głusk Nr XXIII/169/2000 z dnia 06 kwietnia 2000r. (Dz. Urz. Woj. Nr 15 z dnia 5 czerwca 2000 r. poz. 336) oraz Uchwałą Nr XXV/184/2000 z dnia 18 maja 2000 r. reasumpcja (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 15 z dnia 5 czerwca 2000r. poz. 337), na podstawie którego dokonano podziału decyzją Wójta Gminy Głusk z 3 października 2002 r. działki nr [...] wynika, że działka nr [...] nie stanowiła działki budowlanej. Linia podziału nie pokrywała się bowiem z linią podziału terenu określoną na rysunku planu. W odniesieniu do działki nr [...] wskazać należy, że powstała ona w wyniku podziału działki [...] zatwierdzonego decyzja Wójta Gminy Głusk z 29 maja 2007 r. w celu dokonania zamiany z działką sąsiednią. Skarżąca nabyła tą działkę w 2015 r. na podstawie umowy zamiany. W ocenie Sądu powyższe ustalenia znajdujące potwierdzenia w aktach sprawy i wskazują na niezasadność zarzutów skargi. Podkreślić należy, że procedura scalenia jest pracochłonna, długotrwała i kosztowna. Scalenie wymaga pogodzenia interesów wszystkich uczestników tej procedury, niejednokrotnie ze sobą sprzecznych. Podział na nowo obszaru uprzednio scalonego musi uwzględniać ustawowe prawo każdego uczestnika scalenia do otrzymania w naturze ekwiwalentu scaleniowego tj. powierzchni gruntu objętego scaleniem pomniejszonego o powierzchnię niezbędną do wydzielenia działek pod nowe drogi lub pod poszerzenie dróg istniejących (art. 105 ust. 1 i 2 u.g.n.). Zabezpieczeniu uprawnień uczestników postępowania scaleniowego do otrzymania w naturze ekwiwalentu scaleniowego, jak najpełniej urzeczywistniającego potrzeby poszczególnych uczestników scalenia, służą ustawowo sformalizowane czynności procedury scaleniowej. Z art. 105 ust. 2 u.g.n. wynika, że w zamian za nieruchomości objęte scaleniem i podziałem każdy z dotychczasowych właścicieli lub użytkowników wieczystych otrzymuje odpowiednio na własność lub w użytkowanie wieczyste, nieruchomości składające się z takiej liczby działek gruntu wydzielonych w wyniku scalenia i podziału, których łączna powierzchnia jest równa powierzchni dotychczasowej jego nieruchomości, pomniejszonej o powierzchnię niezbędną do wydzielenia działek gruntu pod nowe drogi lub pod poszerzenie dróg istniejących. Jak stanowi zdanie drugie art. 105 ust. 2 ustawy, jeżeli nie ma możliwości przydzielenia nieruchomości o powierzchni w pełni równoważnej, za różnicę powierzchni dokonuje się odpowiednich dopłat w gotówce. Skarżąca w przedmiotowej sprawie kwestionuje również słuszność przydziału ekwiwalentu scaleniowego polegającego na przydzieleniu współwłaścicielkom spornych działek w ich miejsce jednej działki położonej w innym miejscu (działki nr [...]), co zdaniem Sądu nastąpiło na podstawie prawa i w granicach prawa. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie gwarantują uczestnikom scalenia otrzymania w naturze ekwiwalentu scaleniowego utworzonego w granicach dotychczasowego położenia nieruchomości. Przydział działek nowo wydzielonych opiera się na uznaniu administracyjnym, w ramach którego organ wyważa interesy wszystkich uczestników scalenia dokonując wyboru najbardziej racjonalnego, nie tylko ze względu na położenie nowych działek, ale także ze względu na ogólną powierzchnię "zwracaną" w stosunku do powierzchni "wnoszonej", wielkości dopłat za brak możliwości otrzymania w naturze całości terenu "wniesionego" do scalenia itp. W ocenie Sądu zaskarżona uchwała nie pozbawia skarżącej możliwości swobodnego dysponowania nową działką gruntu, możliwości obciążania nieruchomości, a nade wszystko nie pozbawia możliwości zabudowy tej działek zgodnie z m.p.z.p. Istotne jest również, że rada uczestników scalenia rozpatrywała uwagi zgłoszone przez skarżącą i uznała, że nie ma przesłanek do ich uwzględnienia. Subiektywne przekonanie skarżącej, że w wyniku scalenia przyznane jej została nieruchomości oddalonej od pierwotnego miejsca położenia "wnoszonych" nieruchomości nie może podważyć legalności zaskarżonej uchwały. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a. W procedurze podejmowania uchwał, w tym i zaskarżonej uchwały absolutnie nie mają zastosowania przepisy k.p.a. Wynika to już z samej treści art. 1 i następnych przepisów k.p.a. zawartych w rozdziale pierwszym tej ustawy. W procedurze podejmowania uchwały w sprawie scalania i podziału nieruchomości zastosowanie znajduje tylko ustawa o gospodarce nieruchomościami i przepisy wykonawcze do niej w zakresie dotyczącym wskazanej tematyki. W tych warunkach, Sąd rozpatrujący sprawę nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa przez Radę Gminy Głusk, które obligowałaby go do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały. Z tych wszystkich względów, skarga jako bezzasadna, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło