II SA/Lu 38/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant ref. Małgorzata Poniatowska-Furmaga, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2005 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz D. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]listopada 2004r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 127§3 i art.138§1pkt.1kpa w zw. z art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( t.j. Dz. U. z 2002r., Nr 42, poz.371) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek D.D. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2004r., Nr [...] odmawiającą przyznania jej uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że D.D. wnosiła o przyznanie jej uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu, jako dziecka poczętego w obozie hitlerowskim w T. i M. w okresie od 20 lutego do końca czerwca 1944r., załączając jako dowód oświadczenia świadków - M. R. i E. P. Organ rozpoznając wniosek stwierdził, że pobyt nienarodzonego dziecka w obozie nie może być potraktowany jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką w rozumieniu art. 1-4 ustawy o kombatantach. Organ administracyjny podkreślił, że powołany przez wnioskodawczynię pogląd Sądu Najwyższego, iż "osoba podlegająca represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych" oznacza również dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe jest już nieaktualny, bowiem został wyrażony w oparciu o uchylony ustawą z dnia 30 sierpnia 1996r. o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 139, poz.646) art. 8 § 2 kc. W ocenie organu w obowiązującym stanie prawnym zasadniczo zdolność prawna przysługuje człowiekowi dopiero od chwili urodzenia, zaś dziecku poczętemu zupełnie wyjątkowo, gdy wyraźny przepis tak stanowi ( np. art. 4461kc ). Skargę do sądu administracyjnego wniosła D.D., domagając się uchylenia powyższej decyzji. W skardze powołując się na wyrok Sądu Najwyższego w sprawie sygn. akt III ARN 96/95 wyraziła pogląd, że przeżycia ciężarnej matki przebywającej w obozie hitlerowskim istotnie odbijają się na życiu dziecka poczętego, dlatego pojęcie "osoby represjonowanej" powinno obejmować również dziecko poczęte. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Skardze nie można odmówić słuszności, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Skarżąca wnosiła o przyznanie jej uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu jej ciężarnej matki w obozie hitlerowskim w T. i M. W świetle orzeczeń wydawanych w szeregu spraw dotyczących stosowania zarówno przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), jak również ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej i osadzonym w obozie pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 396 ze zm.) wyrażony został przez Sąd pogląd, że nie jest dopuszczalne wyłączenie spod działania tych ustaw dzieci urodzonych w obozach pracy, na deportacji, w miejscach zsyłek oraz pracy przymusowej. Samo przebywanie dzieci w takich miejscach należy uznać za represję z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych określoną w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit."a" i "b" ustawy o kombatantach (wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt OSK 135/04, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2001 r. sygn. akt NSA 940/01, z dnia 5 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Łd 892/00, z dnia 11 lutego 2003 r. sygn. akt SA/Ka 843/01 z dnia 9 listopada 1993 r. sygn. akt V SA 1155/93 OSP 1994, z. 6 poz. 106, uchwała SN z dnia 10 lutego 1994 r. II UZP 31/93 – OSNAPU 1994, Nr 10 poz. 106). Nie można podzielić stanowiska organu w rozpatrywanej sprawie, iż pobyt ciężarnej matki w obozie hitlerowskim nie stanowił represji w rozumieniu ustawy o kombatantach w stosunku do nienarodzonego jeszcze dziecka. Pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1996 r. sygn. akt III ARN 96/95 – OSNP 1996/24/366, iż pojęcie "osoba podlegająca represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych" oznacza również dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe, zachował swą aktualność mimo późniejszego uchylenia art. 8 § 2 kodeksu cywilnego. Sama ustawa o kombatantach z dnia 24 stycznia 1991 r. stanowi bowiem w art. 4 ust. 2, że przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu wynarodowienia. Ustawodawca dostrzegł więc konieczność stosowania ustawy również wobec dzieci, a założenie o racjonalności jego działania wyklucza przypisanie mu zamiaru nierównego traktowania dziecka w łonie matki i tuż po jego urodzeniu. Z uwagi na powyższe niedopuszczalna jest zwężająca interpretacja pojęcia osoby represjonowanej w rozumieniu ustawy kombatanckiej. Obowiązkiem organu administracyjnego było więc ustalenie, zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa czy we wskazanym przez wnioskodawczynię okresie w obozie hitlerowskim w T. i M. przebywała jej ciężarna matka, a następnie zastosowanie właściwej normy prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera w tym zakresie żadnych ustaleń, co również z tego powodu czyni decyzję wadliwą. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270), orzekł jak w sentencji.