II SA/Lu 381/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2009 r. sprawy ze skargi S.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dni [...] kwietnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania S. L. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy W. z dnia 4 marca 2009 r. o odmowie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zasady i tryb przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 z późn.zm.). W świetle przepisów tej ustawy, zasadniczym warunkiem nabycia uprawnień do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność komorniczej egzekucji alimentów zasądzonych przez Sąd. Kolejnymi kryteriami uprawniającymi do zaliczki alimentacyjnej jest wiek osób uprawnionych (zasadniczo do ukończenia 18 roku życia, ale w przypadku osób uczących się w szkole lub w szkole wyższej, w rozumieniu przepisów ustawy, do ukończenia 25 roku życia, a w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo) oraz ich sytuacja ekonomiczna. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Dochodem rodziny w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139 , poz. 992 ze zm.) jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Dochody rodziny w obecnym roku zasiłkowym oblicza się według dochodów osiąganych przez członków rodziny w 2007 r. (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych), a katalog dochodów, jakie uwzględnia się dla celów świadczeń rodzinnych zawiera art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten wymienia jako dochód m.in. dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego, przy czym za gospodarstwo rolne ustawa o świadczeniach rodzinnych uznaje gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (art. 3 pkt 6). Z materiału dowodowego wynika, że dochodem rodziny S. L. w 2007 r. były przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o kwoty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w wysokości 26.337,61 zł oraz dochody niepodlegające opodatkowaniu - z gospodarstwa rolnego o powierzchni 14,5238 ha przeliczeniowych – w wysokości 32,242,84 zł. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w 2007 r. wynosił 1.220,43 zł, zaś kryterium dochodowe wynosi 725 zł. Kolegium wskazało sposób obliczania wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego wynikający z art. 9 ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podkreśliło również, że zgodnie z zasadą jaką przyjmuje ta ustawa (art. 9 ust. 8), dochód z gospodarstwa rolnego oblicza się od całej powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego postawę wymiaru podatku rolnego, łącznie z gruntami oddanymi w dzierżawę. Wyłącza się z tej powierzchni tylko grunty wniesione do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną, oddane w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) oraz oddane w dzierżawę w związku z pobieraniem renty strukturalnej. Zgodnie z art. 28 ust. 4 pkt 1 lit. a-d/ ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego nie uwzględniając gruntów wydzierżawionych na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie nie będącej małżonkiem emeryta lub rencisty, jego zstępnym lub pasierbem, osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego Ewy L. (matki skarżącej) z dnia 26 maja 2004 r. (akt notarialny Rep. A Nr 3001/2004) nie jest umową zawartą stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a więc nie wywołuje skutku na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, o których mowa w art. 9 ust. 8 pkt 1 tej ustawy. Umowa dzierżawy została wprawdzie zawarta na 10 lat i zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, ale ocena skutków umowy dzierżawy na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tak samo jak na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych) wymaga jeszcze oceny strony podmiotowej tego rodzaju umowy, tj. uwzględnienia atrybutów jakimi na gruncie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników powinien wykazać się zarówno dzierżawca, jak i wydzierżawiający. W sprawie niniejszej bezsporny jest fakt, iż E. L. - wydzierżawiający, nie jest emerytem lub rencistą. Umowa dzierżawy nie wywołała skutku w postaci nabycia prawa do emerytury lub renty, ani tym bardziej nie umożliwiła wypłaty tego świadczenia. Kolegium stwierdziło, iż niedopełnienie chociażby jednej z przesłanek wymienionych w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego (przesłanki dochodowej), nawet gdy pozostałe są spełnione (bezskuteczność egzekucji, wiek) wyklucza możliwość przyznania świadczenia. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego S. L. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuca naruszenie art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i nieuwzględnienie treści art. 9 ust. 8 w zw. z ust. 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśla, iż Kolegium nie wyjaśniło do jakiego kręgu osób należy dzierżawca gruntów rolnych, czy jest to osoba wymieniona w art. 38 ust. 4 pkt 1 lit. a-d/ ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, czy też osoba spoza tego kręgu. Jednocześnie wyjaśniła, iż E. L. wydzierżawiła swoje gospodarstwo rolne osobie obcej spoza kręgu osób wymienionych w art. 28 ust. 4 pkt 1 lit. a-d/ wyżej wymienionej ustawy, a umowę zgłosiła do rejestracji w ewidencji gruntów i budynków. Skarżąca podnosi także, iż nie zgadza się z interpretacją przepisów dokonaną przez organ odwoławczy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Sąd w całości podzielił stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie. Prawidłowo organy przyjęły, iż podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Ustawa ta określa zasady i tryb przyznawania świadczeń funduszu alimentacyjnego, w tym kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczeń. Natomiast w zakresie dochodu i dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, ustawa ta zawiera odesłanie do przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Bezsporny w sprawie niniejszej jest fakt, że matka skarżącej E. L., jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 14,08 ha. Natomiast art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jako dochód wymienia m.in. dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego, przy czym za gospodarstwo rolne ustawa uznaje gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (art. 3 pkt 6). Prawidłowo zatem organy administracji ustalając dochód rodziny skarżącej osiągnięty w 2007 r. uwzględniły dochód z gospodarstwa rolnego. Skarżąca zarzuca, że organy powinny uwzględnić fakt oddania tego gospodarstwa w dzierżawę na podstawie umowy w formie aktu notarialnego zawartej w dniu 26 maja 2004 r., podkreślając, że umowa ta została zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie Sądu, zarzut ten jest bezzasadny, bowiem zgodnie z art. 9 ust. 8 ustawy, dochód z gospodarstwa rolnego oblicza się od całej powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego, łącznie z gruntami oddanymi w dzierżawę. Nie wlicza się do dochodu jedynie gruntów wniesionych do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną i gruntów oddanych w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 292 ze zm.). Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 28 ust. 4 pkt 3 lit. a-d/ powyższej ustawy uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie nie będącej małżonkiem emeryta lub rencisty, jego zstępnym lub pasierbem, osobą pozostającą emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym, małżonkiem zstępnego lub pasierba lub osoby pozostającej z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym. Tak więc wyraźnie zacytowany przepis stanowi, iż przy zachowaniu określonych warunków, wyłączenia gruntów wydzierżawionych mogą dotyczyć wyłącznie wydzierżawiających grunty emerytów lub rencistów. Takie stanowisko wynika również z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2008 r. I OSK 1929/07; wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2007 r., I OSK 1496/06; wyrok NSA z dnia 9 listopada 2006 r., I OSK 602/06) , które Sąd w obecnym składzie w całości podziela. W świetle powyższego zarzuty skargi są w ocenie Sądu bezzasadne, tym bardziej, że matka skarżącej nie jest emerytką ani rencistką (jest zatrudniona jako nauczyciel). Bez znaczenia jest także fakt, że organy według skarżącej, nie ustaliły czy dzierżawca spełnia wymagania ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, skoro nie spełnia ich wydzierżawiający. Podkreślenia wymaga fakt, że mimo tego zarzutu, sama skarżąca przyznała, że jej matka wydzierżawiła gospodarstwo osobie obcej spoza kręgu osób wymienionych w art. 28 ust. 4 pkt 1 lit .a-d/ ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Mając zatem na względzie okoliczność, że skarżąca nie spełniła kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Sąd uznał, iż skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało skargę oddalić.