II SA/Lu 381/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. H. po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki dla zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Spółki dla zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 stycznia 2016 r., Nr [...] w przedmiocie prawa do udziału we wspólnocie gruntowej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca na druku PPPr wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wniosek uzasadniła tym, że nie ma żadnego majątku, środków finansowych i nie posiada konta bankowego, na którym środki te mogłaby gromadzić. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca jest spółką działającą na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 1963 r. Nr 28, poz. 169 ze zm.) i w oparciu o statut zatwierdzony przez Wójta Gminy K. w dniu 18 kwietnia 2013 r. (k. 154 – 159 akt adm.). Z art. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wynika, że wspólnota gruntowa to kategoria przedmiotowa, obejmująca nieruchomości rolne, leśne, obszary wodne. Jak wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z 23 sierpnia 1968 r. (sygn. akt III CZP 73/68) z przepisów ustawy o wspólnotach gruntowych wynika, że aczkolwiek wspólnota gruntowa zbliża się do współwłasności, to jednak jest to współwłasność szczególna, rządząca się własnymi przepisami. Wspólnota nie posiada zdolności do występowania w obrocie prawnym. Legitymację prawną do występowania w obrocie prawnym ma natomiast spółka powołana do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty (art. 14 ust. 1 ustawy). Spółka jest wyposażona w osobowość prawną, a zasady jej działania określa statut (art. 15 ust.1). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 10 maja 2016 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1649/15) podkreślił, że o ile wspólnota gruntowa stanowi zespół nieruchomości (rolnych, leśnych i zbiorników wodnych), z którymi wiążą się pewne uprawnienia określonych osób (korzystanie z gruntów zgodnie z przeznaczeniem), o tyle spółka, o której mowa w art. 14 ustawy, w skład której wchodzą wszyscy uprawnieni do korzystania z tej wspólnoty, jest podmiotem legitymowanym do występowania w obrocie prawnym, w sprawach związanych z zarządzaniem i gospodarowaniem gruntów wspólnoty. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 14 czerwca 2012 r. (sygn. akt III SA/Lu 160/12) spółka do sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową nie jest podmiotem oderwanym od członków wspólnoty gruntowej, lecz pełni wobec nich rolę służebną, mając na celu dobro wszystkich udziałowców. Z § 18 statutu wynika, że fundusze (majątek) spółki powstają w szczególności z wpłat dokonywanych przez jej członków na pokrycie kosztów wykonywania zadań spółki, z działalności gospodarczej i dochodów z majątku spółki, z pożyczek, z wpływów ze sprzedaży i zamiany majątku spółki, z darowizn i zapisów. Stosownie do § 19 ust. 1 statutu członkowie Wspólnoty mają obowiązek m. in. uczestniczyć w kosztach związanych z działalnością spółki. Istnieją zatem instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają skarżącej zgromadzenie środków finansowych na udział w postępowaniu przed sądem. Jak wynika z oświadczenia złożonego na druku PPPr, członkowie spółki nie uiszczają składek członkowskich mimo że, w świetle postanowień statutu, podstawowym źródłem jej dochodów są składki członkowskie (wpłaty dokonywane przez członków na pokrycie kosztów wykonywania zadań spółki). Brak zapewnienia stałego źródła dochodów nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem skarżącej przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zwolnienie strony od kosztów postępowania sądowego w całości, czy też w części w sytuacji, kiedy sama pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych, jest bowiem niezasadne. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.