II SA/Lu 385/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2009 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpoznaniu odwołania T. W. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy N. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...], odmawiającej przyznania T. W. specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności i opału – utrzymało w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że wnioskiem złożonym w dniu 11 lutego 2009 r. T. W. zwróciła się o przyznanie świadczenia na zakup żywności i opału. Organ ustalił, iż strona nadal prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości 556,02 zł. T. W. wymaga leczenia z powodu astmy oskrzelowej i systematycznego przyjmowania lekarstw, ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. Comiesięczne wydatki strony obejmują koszty leczenia w kwocie 100 zł (w czasie antybiotykoterapii do 150 zł), wydatki za energię elektryczną, wywóz nieczystości, telefon, koszty związane z odwołaniami – łącznie około 300 zł. Wnioskodawczyni jest sprawna fizycznie i psychicznie, sama chodzi na zakupy i do lekarza. W dniu 14 stycznia 2009 r. został przyznany wnioskodawczyni zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości 200 zł miesięcznie, na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2009 r., jednakże świadczenie nie zostało do dnia wydania przedmiotowej decyzji wypłacone z uwagi na zaskarżenie decyzji przyznającej pomoc. Ponadto organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] przyznał T. W. pomoc w formie usług opiekuńczych w wymiarze 3 godzin dziennie w okresie od dnia 9 lutego 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r., odstępując w całości od żądania zwrotu wydatków za udzielone świadczenia. W dniu [...] decyzją przyznano wnioskodawczyni również specjalny zasiłek celowy w wysokości 300 zł na zakup opału. W tej sytuacji organ uznał, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek dający podstawę do przyznania wnioskowanej pomocy. Kolegium stwierdziło, że organ prawidłowo ocenił sytuację odwołującej i podjął w sprawie właściwą decyzję. Kolegium podzieliło stanowisko organu w przedmiocie odmowy przyznania pomocy i wskazało, że dotychczas przyznana pomoc, to jest specjalny zasiłek celowy w wysokości 300 zł na zakup opału i zasiłek celowy w wysokości 200 zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 30 czerwca 2009 r. z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" stanowi pomoc adekwatną do sytuacji odwołującej. W dniu 19 marca 2009 r. zostało odwołującej wypłacone bieżące i zaległe świadczenie (które nie było wypłacane w związku z zaskarżeniem decyzji z dnia 14 stycznia), tj. zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości 200 zł miesięcznie – jednorazowo w kwocie 600 zł. Kolegium nie widzi szczególnych okoliczności w jej sytuacji życiowej umożliwiających przyznanie wnioskowanej pomocy. Kolegium odnosząc się do zarzutu postawionego w postępowaniu odwoławczym podkreśliło, że zarzut, iż organ źle wyliczył dochód jest niezasadny, ponieważ dochód z miesiąca stycznia 2009 r. obliczony przez organ jest taki sam jak wskazany jako prawidłowy w odwołaniu. Decyzję tę zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. W.. W obszernej skardze zarzuciła, że jej dochód został wadliwie obliczony, ponieważ faktycznie dochód w styczniu 2008 r. wynosił 556,02 zł. Uważa, że organ nie powinien doliczać do dochodu zasiłku celowego przyznanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", gdyż z § 6 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy wynika, że zasiłek celowy na zakup żywności jest świadczeniem jednorazowym i nie wlicza się go do dochodu zgodnie z art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem skarżącej, że błędnie wyliczono również jej wydatki, ponieważ wynoszą one ok. 660 zł miesięcznie. Zarzuciła także, iż powołana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji decyzja przyznająca usługi opiekuńcze rażąco narusza prawo oraz, że organy wadliwie stosowały art. 130 k.p.a. W ocenie skarżącej fakt naruszenia prawa w niniejszej sprawie potwierdzają wyroki WSA w Lublinie wydane w sprawach o sygn. akt II SA/Lu 779/08 i II SA/Lu 669/08 dotyczących przyznania pomocy w zakresie dożywiania. Skarżąca podkreśliła, że organy naruszyły prawo uznając, iż nie znajduje się ona w ciężkiej sytuacji materialnej. Organ pierwszej instancji w podstawie prawnej swej decyzji bezzasadnie powołał art. 11 ust. 2, art. 98 i art. 104 ustawy o pomocy społecznej, a także organ ten naruszył art. 77 § 4 k.p.a. Zdaniem strony bezzasadne są zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywody dotyczące pomocy udzielanej skarżącej w czynnościach domowych przez cierpiącego na chorobę psychiczną męża Z. W. Ponadto w związku z licznymi naruszeniami prawa organy obu instancji obowiązane były z urzędu wyłączyć pracowników tych organów (wskazanych w skardze) od udziału w postępowaniach dotyczących skarżącej. Organy administracji nie ustaliły również prawidłowo, w ocenie strony skarżącej, stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie wskazały okoliczności znanych im z urzędu, dotyczących sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej. W dniu 21 września 2009 r. skarżąca złożyła pismo procesowe, podtrzymując zarzuty podniesione w skardze. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Kolegium wskazało, że do dochodu skarżącej nie doliczono 200 zł z tytułu pomocy na dożywianie, gdyż tego świadczenia w styczniu 2009 r. nie otrzymywała. Zdaniem organu, skarżąca nie wykazała się dowodami ponoszenia wydatków na kwotę przekraczającą dochód, a ponadto zgodnie z ustawą o pomocy społecznej od dochodu odejmuje się tylko kwoty wydatków wymienione w art. 8 ust. 3 ustawy. Zarzuty dotyczące innej decyzji przyznającej usługi opiekuńcze nie dotyczą przedmiotu niniejszego postępowania, zaś zarzut stosowania art. 130 k.p.a. jest bezpodstawny. W ocenie Kolegium powołane wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydane w sprawach II SA/Lu 779/08 i II SA/Lu 669/08 dotyczących pomocy na dożywianie nie mają znaczenia w rozpatrywanej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Skargi T. W. nie można uznać za zasadną, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W rozpoznawanej sprawie organy administracji zbadały wszystkie istotne okoliczności i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, a także słusznie uznały, że w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej brak jest podstaw do przyznania skarżącej świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup żywności i opału. Skarżąca wnioskowała bowiem o przyznanie jej tego zasiłku w dniu 11 lutego 2009 r., a więc po tym, jak organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] przyznał jej zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości 200 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 30 czerwca 2009 r. Niespełna miesiąc wcześniej (decyzją z dnia [...]) przyznano jej również specjalny zasiłek celowy w wysokości 300 zł z przeznaczeniem na zakup opału. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), powoływanej dalej jako: "ustawa", pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż skarżąca T. W. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości 556,02 zł. Oznacza to, że dochód jej przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, wynoszące 477 zł, które warunkuje przyznanie omawianego świadczenia w świetle tego przepisu. Brak było więc podstaw do przyznania stronie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Organy administracyjne orzekające w sprawie rozważały natomiast możliwość przyznania stronie wnioskowanego świadczenia w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przepis ten oparty jest na uznaniu administracyjnym, gdyż pozostawia organom administracji duży zakres swobody w ocenie, czy przyznanie pomocy w danej sytuacji jest uzasadnione okolicznościami sprawy, czy też zachodzą podstawy do odmowy uwzględnienia wniosku strony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego na podstawie omawianego przepisu może nastąpić tylko "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można więc z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu – tak jak się to czyni w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe. Organy administracji obu instancji prawidłowo oceniły, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający na przyznanie wnioskowanego świadczenia w myśl art. 41 pkt 1 ustawy. Skarżąca, jak wynika z akt sprawy, objęta jest systematyczną pomocą ze strony organów administracji, które przyznają jej świadczenia z pomocy społecznej w różnych formach. W szczególności, oprócz wskazanej wyżej pomocy przyznanej decyzjami z dnia [...] na zakup żywności i opału, decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji przyznał T. W. pomoc w formie usług opiekuńczych w wymiarze 3 godzin dziennie w okresie od dnia 9 lutego 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r. Należy podkreślić, iż wskazaną wyżej decyzją organ ten odstąpił w całości od żądania zwrotu wydatków za udzielone świadczenia, których miesięczny koszt wynosi 720 zł (30 dni x 24 zł), uznając, że żądanie zwrotu wydatków niweczyłoby skutki udzielonej pomocy. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisu art. 130 k.p.a. wskazać należy, że przepis ten dotyczy wykonalności decyzji organu pierwszej instancji. Jego treść jest następująca: "§ 1. Przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu. § 2. Wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. § 3. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się w przypadkach, gdy: 1) decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108), 2) decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. § 4. Ponadto decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, gdy jest zgodna z żądaniem wszystkich stron." Skarżąca nie wskazuje, na czym naruszenie przytoczonego przepisu miałoby polegać, zarzuca jedynie, że zaskarżona decyzja stanowi zagrożenie jej życia i zdrowia. Zarzut ten jest całkowicie bezpodstawny. Organ drugiej instancji nie naruszył bowiem powołanego przepisu. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 21 września 2009 r. należy podkreślić, iż są one bezzasadne. W szczególności organy administracji prawidłowo ustaliły dochód skarżącej przyjmując do niego kwotę przysługującej jej emerytury. Wbrew twierdzeniom skarżącej, do dochodu tego nie doliczono zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 200 zł. Zarzuty skarżącej dotyczące innej decyzji administracyjnej przyznającej jej usługi opiekuńcze nie dotyczą przedmiotu niniejszego postępowania, a więc nie mogą być przez Sąd w tej sprawie ocenione. Również powołane przez skarżącą wyroki Sądu, które zapadły w innych sprawach dotyczących świadczeń przyznawanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), nie mogły mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Brak w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze. zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).