II SA/Lu 393/12
WyrokWSA w Lublinie2012-06-13
Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Witold Falczyński, Krystyna Sidor
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego z powodu nieprzekroczenia kryterium dochodowego, ustalonego na sztywnym poziomie 725 zł na osobę, narusza zasady konstytucyjne takie jak sprawiedliwość społeczna, równość wobec prawa oraz zasady państwa prawnego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w tym kryterium dochodowe. Sąd stwierdził, że przepisy konstytucyjne nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń, a ich naruszenie nie zostało wykazane, gdyż organy działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa materialnego. Sztywne kryterium dochodowe, choć może budzić wątpliwości, nie stanowi naruszenia zasady równości, ponieważ wszyscy w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej są traktowani tak samo.Stan faktyczny
Skarżąca M. H. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Kierownika GOPS o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Odmowa nastąpiła z powodu przekroczenia kryterium dochodowego ustalonego w ustawie. Skarżąca zarzuciła naruszenie preambuły oraz art. 2 i 32 Konstytucji RP, kwestionując sztywne kryterium dochodowe jako sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej i równości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Starszy referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. odmówił przyznania M. H. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko M. H. W motywach rozstrzygnięcia podano, że odmowa nastąpiła z powodu niespełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ pierwszej instancji ustalił bowiem, że w roku 2010 poprzedzającym okres świadczeniowy, na który ustalane jest prawo do świadczeń, rodzina uzyskała dochód w wysokości 17.475,86 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 728,16 zł, podczas, gdy kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania omawianego świadczenia wynosi 725 złotych.
W odwołaniu M. H. zarzuciła, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji nie wskazał kwoty, którą odliczył z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, co uniemożliwia kontrolę poprawności rozstrzygnięcia. Ponadto podniesiono, że odmowa przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego zmniejsza dochody rodziny o 4.800,00 zł rocznie i pogorszy sytuację finansową rodziny.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podało, że warunki nabywania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń uregulowane zostały ustawą z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.). Ustawa ta zmieniona została z dniem 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212). Z dniem 1 stycznia 2012 r. zmienione zostało również rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836). Zgodnie z art. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów sprawy o świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie noweli, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych. Zdaniem Kolegium przepis ten dotyczy tych spraw, w których "prawo powstało", a więc już jest przyznane. Oznacza to, że niniejszą sprawę, która została wszczęta wnioskiem skarżącej z [...] października 2011 r. i do tej pory nie została ostatecznie zakończona, Kolegium jest obowiązane rozpatrzyć z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z 19 sierpnia 2011 r., czyli w oparciu o przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 r. Również organ odwoławczy przypomniał, że stosownie do art.9 ust.2 wspomnianej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Natomiast pojęcie "dochodu" oraz "dochodu rodziny" należy rozumieć zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), do których odsyła art. 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ustawa ta również została zmieniona wyżej opisaną nowelą z dnia 19 sierpnia 2011r. jeśli chodzi m.in. o przepisy regulujące pojęcie "dochodu" uprawniającego do świadczeń rodzinnych. Według nowego stanu prawnego, w myśl art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć w tej ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne, nie zaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (lit. a); deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne (lit. b) oraz inne dochody wyłączone spod opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, do których ustawa zalicza m.in. dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego (lit. c). Natomiast "dochód rodziny", zgodnie z art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, oznacza sumę dochodów członków rodziny.
Zgodnie z art. 3 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dochody członków rodziny dla celów świadczeń z funduszu alimentacyjnego w obecnym okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012r. oblicza się według przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny osiągniętych w 2010 r., tj. roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem, niemających zastosowania w tej sprawie, przypadków odnoszących się do dochodu utraconego i dochodu uzyskanego, określonych wart. 9 ust. 3 - 4a tej ustawy. Kolegium wyjaśniło, że choć organ I instancji nie podał kwot składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, o które pomniejszył ten dochód, to jednak jego wyliczenia, według których dwuosobowa rodzina skarżącej osiągnęła w 2010r. dochód opodatkowany na zasadach ogólnych w wysokości 15.552,78 zł. są prawidłowe. Jak wynika z zaświadczenia. Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] października 2011 r. od przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, czyli od dochodu w wysokości 20.158,01 zł należało odjąć należny podatek dochodowy od osób fizycznych (0 zł), składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu (2.935,02 zł) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (1.670,21 zł) obliczone stosownie do §9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. Z działania tego wynika, że w 2010 r. rodzina osiągnęła dochód opodatkowany na zasadach ogólnych w wysokości 15.552,78 zł. Zgodnie z obowiązującym do 1 stycznia 2012 r. paragrafem 9 ust. 1 powyższego rozporządzenia wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejszającą dochody rodziny podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych obliczało się według wzoru, mnożąc stopę procentową składki na ubezpieczenie zdrowotne 9% przez różnicę wyrażonych w złotych przychodów i składek na ubezpieczenie społeczne, co w przypadku skarżącej dało kwotę 1670,21 zł ( 9% x (21.493,01 zł - 2.935,02 zł). W stanie prawnym obowiązującym w dacie decyzji organu odwoławczego wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne nie oblicza się już według wzoru, tylko przyjmuje się w wysokości wynikającej z zaświadczenia lub oświadczenia (art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. h) oraz §2 ust. 2 pkt 1 lit. d zmienionego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r.). Ma to ten skutek, że dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych obliczone według nowo obowiązujących przepisów będą jeszcze wyższe, gdyż zamiast składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości wyliczonej według wzoru, tj. w kwocie 1.670,21 zł, należy odjąć składki na ubezpieczenie zdrowotne wykazane w zaświadczeniu wydanym z up. Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] października 2011 r., czyli w wysokości 1.438,23 zł. Zatem uwzględniając zmianę stanu prawnego Kolegium przyjęło, że dochody rodziny opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych wynoszą 15.784,76 zł. Nie zmienia to jednak oceny sprawy, bo przed zmianą stanu prawnego rodzina również nie spełniała kryterium dochodowego, określonego w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Do tak obliczonego dochodu należało, zgodnie z art. 9 ust.11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). doliczyć także dochód z gospodarstwa rolnego skarżącej. Ustalając dochód z gospodarstwa rolnego, dla celów świadczeń z funduszu
alimentacyjnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.) - art. 9 ust. 7 ustawy. W roku 2010 dochód ten wyniósł 2.278,00zł (obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2011 r. - M.P. Nr
87, poz. 917).
W oświadczeniu o wysokości dochodu niepodlegającemu opodatkowaniu skarżąca podała, że uzyskuje dochody z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o pow. 0,8442 ha hektarów przeliczeniowych (3,5191 ha fizycznych - decyzja wydana z up. Wójta Gminy Ł. z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego) i według takiej powierzchni organ pierwszej instancji policzył dochód rodziny z gospodarstwa rolnego, czyli 0,8442 ha pomnożył przez 2.278,00 zł (przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych ogłaszany w obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2011r.), co dało kwotę 1.923,08 zł. Łączny dochód rodziny za rok 2010 wyniósł więc 17.707,84 zł (1.923,08 zł + 15.784,76 zł), miesięcznie 1.475,65 zł (17.707,84 zł : 12 miesięcy), a w przeliczeniu na osobę 737,83 zł (1.475,65 zł : 2
osoby).
W ocenie Kolegium skoro w świetle przepisów art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dochód ten przekracza kryterium ustawowe ustalone na kwotę 725 zł, o kwotę 12,83 zł, to tym samym nie ma podstaw do przyznania córce skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Kolegium stwierdziło ponadto, że w takich przypadkach ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tak jak ma to miejsce w przepisie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie przewiduje żadnych wyjątkowych regulacji, dlatego też dochód rodziny nawet nieznacznie przekraczający ustawowe kryterium, to jest kwotę 725 zł na osobę w rodzinie, powoduje, że świadczenie nie
może być przyznane.
Od decyzji tej skargę wniosła M. H. Zarzuciła, że wydana została z naruszeniem postanowień preambuły Konstytucji RP, art. 2 Konstytucji RP oraz art. 32 Konstytucji RP. Uzasadniając pierwszy z zarzutów skarżąca podniosła, że arbitralne i mechaniczne dzielenie kręgu osób na mających prawo do pomocy i na pozbawionych tego prawa, mimo że obiektywne przesłanki do korzystania z tego prawa istnieją nadal, jest sprzeczne z ideą pomocniczości, o której mówi Konstytucja i na którą powołuje się ustawa. Kwota 725 zł nie powinna stanowić sztywnej granicy między biedą, a bogactwem, lecz powinna być interpretowana, jako kryterium proporcjonalnego odniesienia do sytuacji materialnej osób wewnątrz całej grupy potrzebującej wsparcia. Przyznanie świadczenia obejmującego całą kategorię potrzebujących pomocy nie miałoby wówczas charakteru wykluczającego, lecz pełniłoby funkcję wyrównawczą proporcjonalnie do zróżnicowanych dochodów. Ponadto idea subsydiarności zasadza się na tym, że pomoc społeczna jest świadczona do momentu, gdy przesłanki udzielania tej pomocy obiektywnie przestają istnieć. Zabranie pomocy w wysokości 400 zł cofa córkę skarżącej do pierwotnej sytuacji materialnej polepszonej jedynie o 3,16 zł, jest to zaledwie połowa kosztów jej codziennego dojazdu do szkoły i w żaden realny, istotny sposób nie różnicuje jej sytuacji materialnej w stosunku do osób pobierających świadczenie. Obiektywne powody niesienia pomocy nie przestały istnieć w tym przypadku. Uzasadniając drugi z zarzutów podniesiono, że decyzje administracyjne odmawiające świadczenia córce skarżącej, oparte na literalnej i sztywnej interpretacji art. 9 pkt 2, wchodzą w sprzeczność z art. 2 Konstytucji RP. Stoją mianowicie w konflikcie z dystrybutywnym charakterem sprawiedliwości społecznej, polegającym na obiektywnym traktowaniu każdego członka społeczności i na tym, że każdy obywatel dostaje to, co mu się należy. Córce skarżącej odmawia się natomiast prawa do opieki bez względu na to, iż innymi osobom z tej samej grupy społecznej, pozostającym w identycznej sytuacji materialnej lub zbliżonej - to prawo przysługuje. Uzasadniając trzeci zarzut skarżąca podniosła, że gminny i powiatowy organ administracji pozbawiając jej córkę prawa do świadczenia alimentacyjnego w oparciu o art. 9 pkt 2 podzielił pośrednio grupę osób wymagających pomocy na te, które mają prawo pomoc tę otrzymać i na te, które tego prawa nie mają albo je muszą utracić. Podział ten jest podziałem arbitralnie ustanowionym według automatycznie działającego wskaźnika 725 zł. Nie jest to podział proporcjonalny dokonywany w relacji ze społeczną rzeczywistością. Takie podejście organów administracji powoduje, że w tej samej grupie społecznej jedni są wobec prawa równi, drudzy zaś nie mają prawa do równego traktowania przez władze publiczne.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji oraz w obszernych wywodach ustosunkował się do zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Motywacja skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że w istocie skarżąca nie odnosi się do argumentacji przedstawionej przez organy rozpoznające sprawę, ale wadliwości decyzji upatruje w naruszeniu, w jej mniemaniu, preambuły oraz art. 2 32 i Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Z treści skargi nie wynika natomiast w żadnej mierze, aby zarzucano wadliwe ustalenie kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczeń alimentacyjnych określone w art. 9 ust.2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.), co przecież stanowiło podstawowe tło decyzji odmownej. Co więcej, sama skarżąca zdaje się godzić ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji co do naruszenia wspomnianego kryterium, a jej zarzuty koncentrują się wyłącznie na wykazaniu, że niezgodne z konstytucyjnymi zasadami państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej i samej preambuły Konstytucji jest w ogóle ustalenie sztywnego progu dochodowego, uzależniającego prawo do świadczeń. Z takim stanowiskiem trudno się jednak zgodzić. Zaznaczyć przede wszystkim należy, co zdaje się uszło uwadze skarżącej, że wbrew jej przekonaniu przepisy Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń, o ile strona nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania świadczenia (por. wyrok SN z dnia 14 marca 2002 r. sygn. akt III RN 141/01, OSNP 2002/24/584, wyrok TK z dnia 21 lipca 2004 r. sygn. akt K-16/3, OTK-A 2004/7/68). Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie uważa się, że przepisy konstytucji spełniają raczej rolę wzorca konstytucyjnego, który materializuje się w przepisach rangi ustawowej. Obowiązek pomocy osobom w trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej w zakresie świadczeń alimentacyjnych realizuje ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ale także ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( tekst jedn. Dz. U z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zmianami ). W tym sensie nie może być mowy o naruszeniu przez organy art. 2 i 32 konstytucji RP. Jak już bowiem wskazano określona w tych przepisach zasady równości wobec prawa oraz państwa demokratycznego mają charakter klauzul generalnych i nie mogą być podstawą samodzielnej, materialnoprawnej podstawy do dochodzenia roszczeń. Istotnie w procesie stosowania prawa z art. 32 ust. 1 Konstytucji wywieść można nakaz wydania takiego samego w treści rozstrzygnięcia w stosunku do podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt II FZ 634/11 – Lex nr 965103). Na tle rozpoznawanej sprawy brak jest jednak podstaw, aby twierdzić, ze organy odmawiając skarżącej przyznania świadczenia dla jej córki ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego naruszyły w jakikolwiek sposób zasadę równości wobec prawa. Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewidują dla wszystkich osób spełniających określone w niej warunki te same uprawnienia do uzyskania tożsamej rodzajowo pomocy państwa. Przepis art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest tzw. normą związaną, nie pozwalającą organom administracji na ustalenie dochodu w jakikolwiek odmienny sposób. Oznacza to, że wykluczona jest możliwość kierowania się względami słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych i materialnych rodziny strony wnoszącej o przyznanie świadczenia. Żadne inne, niż określone w ustawie, kryteria dochodowe nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia. Nie może o tym decydować treść preambuły Konstytucji RP. W wyroku z dnia 11 maja 2005r. ( K 18/04 OTK-A Nr 5, poz. 49 ) Trybunał Konstytucyjny wskazując, że tekst preambuły do Konstytucji, zawiera charakterystykę drogi ustrojowej Polski, wraz z podkreśleniem doświadczeń niepodległościowych i demokratycznych, wskazanie uniwersalnych wartości konstytucyjnych oraz podstawowych zasad organizujących życie wspólnoty państwowej, takich jak: demokracja, poszanowanie praw jednostki, współdziałanie władz, dialog społeczny oraz zasada pomocniczości (subsydiarności) oraz podkreślając gwarancyjną rolę Konstytucji w tym zakresie, zaznaczył jednocześnie, że nie można z niej wyprowadzić norm prawnych w znaczeniu ścisłym. Brak jest również przekonujących podstaw, aby organom zarzucić naruszenia zasady demokratycznego państwa prawa, skoro wydając zaskarżoną decyzję kierowały się treścią przepisów prawa materialnego, mających w sprawie zastosowanie. Fakt, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ogranicza krąg osób uprawnionych do pomocy, poprzez wprowadzenie kryterium dochodowego, czy nakłada pewne ograniczenia w udzielaniu pomocy, ze względu na sytuację rodzinną czy majątkową osób ubiegających się o pomoc, nie może być traktowane jako naruszenie zasady równości, która polega na równym traktowaniu osób znajdujących się w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej.
W rozpoznawanej sprawie także zasadność rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości. Stosownie do treści art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia te przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Przy czym stosownie do unormowania art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dochód członka rodziny - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. W sprawie niniejszej jest to okres od 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2012 r. Zatem dla ustalenia kryterium dochodowego słusznie przyjęto adekwatny będzie przeciętny miesięczny dochód przypadający na członka rodziny skarżącej w roku 2010 r. W zakresie pojęcia dochodu i dochodu rodziny ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów odwołuje się w art. 2 pkt 4 i 5 do ich znaczenia w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( tekst jedn. Dz. U. z 2006, Nr 139, poz. 992 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ odwoławczy, przez dochód rozumieć należy, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych wymienione w art. 3 pkt 1 lit c). Z kolei dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych).
Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] października 2011 r. wynika, że skarżąca w roku podatkowym 2010 osiągnęła przychód w kwocie 21.493,01 złotych, dochód wyniósł 20.158,01 złotych, podatek należy 0 złotych, składki na ubezpieczenie zdrowotne odliczane od podatku wyniosły 1.438,23 złotych zaś składki na ubezpieczenia społeczne odliczone od dochodu wyniosły 2.935,02 złotych. Z oświadczenia skarżącej z dnia [...] października 2011 r. wynika, że osiąga ona dochód z uprawy gospodarstwa rolnego. Natomiast z decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia [...] lutego 2010 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego wynika, że skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,5191 ha fizycznych – 0,8442 ha przeliczeniowych.
Zgodnie z art. 9 ust. 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku, gdy rodzina uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz uzyskuje pozarolnicze dochody, dochody te sumuje się. Zatem w przedmiotowej sprawie należało zsumować dochód uzyskiwany przez skarżącą z uprawy gospodarstwa rolnego z dochodem pozarolniczym.
Obliczając dochód pozarolniczy osiągany przez rodzinę skarżącej, w myśl art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy od wykazanego w zaświadczeniu wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, odjąć należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, których wysokość w związku z uchyleniem od dnia 1 stycznia 2012 r. § 9 ust. 1 rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836) ustala się zgodnie z art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. h) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów na podstawie zaświadczenia lub oświadczenia o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zatem w przedmiotowej sprawie, aby obliczyć dochód pozarolniczy należało od dochodu wynikającego z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. odjąć należy podatek od osób fizycznych i wysokość wskazanych w tym zaświadczeniu składek na ubezpieczenia społeczne odliczane od dochodu i składek na ubezpieczenia zdrowotne odliczane od podatku. Tak obliczony dochód rodziny strony skarżącej opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych wyniósł w 2010 r. 15.784,76 zł.
Dochód z gospodarstwa rolnego oblicza się stosownie do unormowania art. 9 ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stanowi on, że w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, z późn. zm.). Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2011 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w roku 2010 (M.P. Nr 87, poz. 917) dochód ten wynosił 2.278,00 zł. Skarżąca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 0,8442 ha przeliczeniowych. Jej roczny dochód z uprawy gospodarstwa rolnego w roku 2010 wyniósł zatem 1.923,08 złotych.
W myśl art. 9 ust. 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dochód gospodarstwa domowego skarżącej w 2010 r. wynosił 17.707,84 złotych, co daje dochód miesięczny w kwocie 1.475,65 złotych. W przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej dochód ten wynosił więc 737,83 złotych i był wyższy od kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynoszącego 725 złotych na osobę w rodzinie. Odmowa przyznania świadczenia była zatem uzasadniona.
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270) skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło