II SA/Lu 4/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Gminy reprezentowanej przez Prezydenta Miasta na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia ...Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia ... w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, na którą składały się działki oznaczone poprzednio nr ....o pow. 0,3293 ha i nr ... o pow. 0,2752 ha, położonej w L. w rejonie obecnej ulicy O. Wskazaną decyzją organ I instancji orzekł o zwrocie na rzecz spadkobierców byłej właścicielki L. W. – tj. M. K. S., H. L. K. i M. A. D. po 1/3 części działek oznaczonych w dokumentacji geodezyjno – prawnej jako projektowane działki: nr ,,, o pow. 0,0070 ha (stanowiącej część aktualnej działki nr ,,,), nr ... o pow. 0,0614 ha (stanowiącej część aktualnej działki nr ....), nr ... o pow. 0,0436 ha (stanowiącej część aktualnej działki nr ...), nr ... o pow. 0,0379 ha (stanowiącej część aktualnej działki nr ...), wywodzących się z działki nr ... oraz odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w części wchodzącej w obszar aktualnych działek nr ...i nr ..., wywodzących się z działki nr ... Organ ustalił, że działki o projektowanych obecnie nr nr ... nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia, a zatem podlegają zwrotowi, natomiast pozostała część wywłaszczonej nieruchomości wchodząca w skład aktualnych działek nr ... i nr ... została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia tj. pod infrastrukturę towarzyszącą zabudowie wielorodzinnej osiedla mieszkaniowego "B." – ciągi piesze, pieszo - jezdne, zatoki parkingowe oraz zieleń osiedlowa, dlatego odmówiono ich zwrotu. Prezydent Miasta w odwołaniu od decyzji organu I instancji wnosił o jej uchylenie w części orzekającej o zwrocie działek nr nr .... podnosząc, że działki te zostały zagospodarowane w latach 1985 - 1989 pod obiekty infrastrukturalne osiedla mieszkaniowego tj. sieć gazową, kanalizacyjną, wodociągową i energetyczną, a więc zgodnie z celem wywłaszczenia. Rozpoznając sprawę, organ odwoławczy ustalił, że decyzją Prezydenta Miasta z dnia 13 sierpnia 1980r. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położona w L. przy ul. R. oznaczona jako działki nr .... o łącznej pow. 6045 m2 stanowiąca własność L. W. Nabycie nieruchomości nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego "B.". Wnioskiem z dnia 16 lipca 2008r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpiła L. W., która zmarła w toku postępowania, zaś w jej miejsce wstąpili jej spadkobiercy – M. K. S., H. L. K., M. A. D. W piśmie z dnia 21 listopada 2011r. wnioskodawcy sprecyzowali swoje żądanie, że domagają się zwrotu działek oznaczonych przez geodetę nr nr .... (k.117 akt admin.). W sprawie została sporządzona dokumentacja geodezyjno – prawna, z której wynika, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość w części zaskarżonej odwołaniem weszła w skład działki ewidencyjnej nr ... (teren oznaczony w dokumentacji jako projektowane działki nr .... (część działki nr ewid. ...) nr ... (część działki nr ewid. ...), nr ... (część działki nr ewid. ....), nr ... (część działki nr ewid. ...) i stanowi własność Gminy. W toku oględzin w dniu 17 czerwca 2011r. (k. 57 akt admin.) z udziałem geodety, który okazał granice wywłaszczonej nieruchomości i projektowanych działek ustalono, że część nieruchomości wchodząca w skład aktualnej działki nr 38/7 (projektowana działka nr ...) w większej części pozostaje niezagospodarowana, porośnięta wysokim chwastem i trawą, tylko w niewielkiej części teren użytkowany jest jako nieutwardzony dojazd do pobliskiego parkingu, a od strony północnej obejmuje niewielki fragment asfaltowego ciągu pieszego. Działka nr .. (projektowana działka nr ... jest również niezabudowana, podobnie jak działka nr ..., która jest częściowo niezabudowana, porośnięta trawą, chwastem (projektowana działka nr ...). Z kolei działka nr ...położona jest pomiędzy blokami mieszkalnymi i zajęta w części pod ciąg pieszo-jezdny i niewielką zatoczkę parkingową, a częściowo obejmuje dojazd z kostki brukowej do nieruchomości użytkowanej przez "B.". W pozostałej części działka ta stanowi zieleń - wykoszony trawnik i nasadzenia drzew. Działka nr ...w większej części jest niezabudowana, znajdują się na niej nasadzenia drzew i krzewów ozdobnych, żywopłot i trawnik. Na działce tej istnieje również ciąg pieszy z płyt chodnikowych oraz narożnik metalowego ogrodzenia terenu użytkowanego przez "B." – dzierżawcy części działki nr ... Organ ustalił, że w dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość objęta była Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Dzielnicy "C." w L., zgodnie z którym działka nr ... wchodząca w obszar aktualnych działek nr nr .... znajdowała się w obszarze przeznaczonym pod ogród wypoczynkowy osiedla, a niewielka jej część (fragment aktualnej działki nr ...) znajdowała się w obszarze przeznaczonym pod realizację przedszkola. Dawna działka nr ...wchodząca w obszar aktualnych działek nr ... i nr ... leżała natomiast w terenach przeznaczonych pod ogród wypoczynkowy osiedla, tereny budownictwa mieszkaniowego i aleje ruchu pieszego. Organ ustalił, że plan realizacyjny osiedla "B." został zatwierdzony decyzją z dnia 2 października 1980r., jednak w zasobach archiwalnych brak jest tej decyzji i planszy podstawowej planu realizacyjnego, jedynie z planszy obejmującej sieć oświetlenia zewnętrznego stanowiącej załącznik do tej decyzji (k.41 akt admin.) wynika, że wywłaszczona działka nr.... miała być zagospodarowana pod obiekty sportowe: budynki i boiska sportowe, natomiast działka nr ... przeznaczona była pod realizację budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z alejkami pieszo - jezdnymi i zatokami parkingowymi oraz terenami zielonymi wolnymi od zabudowy. Ponadto z pisma Wydziału Architektury i Budownictwa UM z dnia 15 lipca 2011r. (k. 78 akt admin.) wynika, że powstałe na wywłaszczonej nieruchomości budynki mieszkalne wielorodzinne wraz z ciągami pieszymi powstały w latach 1985 - 1989, natomiast droga dojazdowa do działki użytkowanej przez "B.", zlokalizowana na działce nr ...oraz ogrodzenie istniejące na działce nr... wybudowane zostały w 2010r. Organ odwoławczy ustalił w konsekwencji, że zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania osiedla "B." wywłaszczona nieruchomość przeznaczona była pod ogród wypoczynkowy osiedla, przedszkole, tereny budownictwa mieszkaniowego i aleje ruchu pieszego, przy czym stosownie do rysunku planu realizacyjnego osiedla, określającego szczegółowy sposób zagospodarowania, teren działki nr ... (projektowane działki nr nr ...) znajdował się w obszarze przeznaczonym pod realizację obiektu (prawdopodobnie oświatowego), w ramach którego powstać miały budynki i boiska sportowe. Skoro zatem od dnia wywłaszczenia nieruchomości tj. od 13 sierpnia 1980r. upłynęło ponad 10 lat, a cel wywłaszczenia na części objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działki nr nr .... nie został zrealizowany, to ta część nieruchomości podlega zwrotowi. Organ wskazał, że za wywłaszczoną nieruchomość o pow. 0,6045 ha ustalono odszkodowanie w wysokości 72.540 zł, a więc proporcjonalnie do powierzchni za zwracaną część nieruchomości (0,1499 ha) przypada kwota 17.988 zł, która po zwaloryzowaniu wynosi 5.855, 65 zł i nie przekracza 50 % aktualnej wartości nieruchomości. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła Gmina reprezentowana przez Prezydenta Miasta , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w części orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Skarżąca podniosła, że na działkach oznaczonych aktualnie nr ... zrealizowano ciągi pieszo-jezdne i sieci infrastruktury technicznej (podziemnej), co było związane z budową osiedla mieszkaniowego "B.". Natomiast działki o projektowanych nr ....są drogami publicznymi - działka nr ... (obecna działka ...) jest drogą powiatową, a działki nr ...i nr ... (obecna działka nr ...) to droga gminna. Są one również wykorzystywane do zapewnienia dostępu do obiektów sportowych tj. boiska i kortów "B." i Spa co jest zgodne z zapisami planu realizacyjnego osiedla, a więc działki te zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia, co uniemożliwia ich zwrot poprzednim właścicielom. Jednocześnie skarżąca wskazała, że w związku z tym, że nieruchomości zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, to obecnie nie mogą być one przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. Również z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych wynika zakaz przenoszenia własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na osoby trzecie, co – zdaniem skarżącej – uniemożliwia zwrot wywłaszczonych nieruchomości stanowiących drogi publiczne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010r., Nr 102, poz. 651 ze. zm.), zwanej dalej u.g.n., który stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli natomiast cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. W sprawie niniejszej organ prawidłowo przyjął, że cel wywłaszczenia objętej wnioskiem o zwrot części nieruchomości oznaczonej poprzednio jako działka nr ..., obejmującej projektowane działki nr ... o pow. 70 m2, nr ... o pow. 614 m2, nr ... o pow. 436 m2 i nr ... o pow. 379 m2 o łącznej powierzchni 1499 m2, nie został zrealizowany. Nieruchomość ta została wywłaszczona (wraz działką nr ...) decyzją Prezydenta Miasta z dnia 13 sierpnia 1980r. w celu budowy osiedla mieszkaniowego "B.", a osiedle takie na przedmiotowych działkach nie zostało zrealizowane. Wprawdzie z zachowanych archiwalnych materiałów dowodowych nie sposób ustalić szczegółowego celu wywłaszczenia działek objętych skargą tj. działek o projektowanych nr .... jednak – jak wskazuje organ - z pisma Urzędu Miasta z dnia 8 czerwca 2011r. (k. 46 – 54 akt amin.) wynika, że zgodnie z planem zagospodarowania osiedla "B." dawna działka nr ... położona była w obszarze przeznaczonym pod ogród wypoczynkowy osiedla, tereny budownictwa mieszkaniowego wielorodzinnego, aleje ruchu pieszego, teren budownictwa mieszkaniowego wielorodzinnego, zaś dawna działka nr ... pod ogród wypoczynkowy osiedla i przedszkole dla 120 dzieci, na co wskazują załączone do tego pisma dokumenty archiwalne – rysunek planu L. – C. Miejscowy Plan Szczegółowy – plansza podstawowa oraz miejscowy szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego dzielnicy "C.". Cele te bezspornie nie zostały zrealizowane, co wynika z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 17 czerwca 2011r., podczas których ustalono, że aktualna działka nr ... (projektowana działka nr ...) w większej części pozostaje niezagospodarowana, porośnięta wysokim chwastem i trawą, tylko w niewielkiej części teren użytkowany jest jako nieutwardzony dojazd do pobliskiego parkingu, a od strony północnej obejmuje niewielki fragment asfaltowego ciągu pieszego. Działka nr ... (projektowana działka nr ... jest również niezabudowana, podobnie jak działka nr ..., obejmująca m.in. projektowane działki nr ..., jest niezabudowana, porośnięta trawą, chwastem (jedynie w części zaprojektowanej jako działka nr ..., nie podlegającej zwrotowi, przebiega na niej asfaltowy ciąg pieszy). Na działkach tych nie stwierdzono zatem żadnych obiektów pozwalających na przyjęcie, że cel wywłaszczenia – tj. budowa osiedla mieszkaniowego – został zrealizowany. W szczególności, wbrew zarzutom skargi oględziny nie potwierdziły wybudowania na przedmiotowych działkach dróg publicznych, a samo tylko ewentualne ich zaprojektowanie nie wyklucza zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jak trafnie stwierdził NSA w wyroku z dnia 21 października 1991r., IV SA 914/91 realizacja inwestycji w postaci budowy ulicy, stanowiąca negatywną przesłankę rozstrzygnięcia w zakresie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi, wskazującymi na wykonanie takiego obiektu budowlanego. Także zaliczenie drogi do kategorii dróg publicznych na podstawie uchwały właściwego organu nie miałoby znaczenia dla rozstrzygnięcia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Nie uniemożliwia również zwrotu wywłaszczonej pod osiedle mieszkaniowe nieruchomości umieszczenie pod jej powierzchnią urządzeń infrastruktury technicznej, takich jak kable elektroenergetyczne czy sieci kanalizacji ciepłowniczej lub wodociągowej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2011r., II SA/Po 158/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 lipca 2008r., II SA/Kr 556/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2006r., I SA/Wa 777/06, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2000r., I SA 1088/99). Odpowiednie przepisy pozwalają bowiem na uregulowanie relacji między właścicielem gruntu a właścicielem sieci (urządzeń pozwalających na przesyłanie energii, cieczy, gazów, itp.). Także istnienie na działce nr ...fragmentu asfaltowego ciągu pieszego nie wykluczało zwrotu tej działki, skoro – jak wynika z oględzin - w większej części działka ta jest niezagospodarowana i porośnięta chwastem. W świetle powyższego, prawidłowo organy uznały, że na przedmiotowych działkach nie został zrealizowany – w rozumieniu art. 136 i 137 u.g.n. - cel wywłaszczenia, dlatego należało uwzględnić wniosek i orzec o zwrocie nieruchomości. Prawidłowo również zostało wyliczone odszkodowanie podlegające zwrotowi, co nie było kwestionowane, dlatego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji prawa nie naruszają. Z tych względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).