II SA/Lu 40/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2015 r., znak: [...], w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania K. M. (dalej: skarżąca), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: "K.p.a."), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], w przedmiocie uchylenia decyzji tego organu z dnia [...] października 2014 r., znak: [...], o przyznaniu skarżącej zasiłku rodzinnego dla O. M. i J. M. w okresie od [...] listopada 2014 r. do [...] października 2015 r. oraz nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że organ pierwszej instancji, uchylając wspomnianą wyżej decyzją decyzję o przyznaniu skarżącej opisanych świadczeń, stwierdził, w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, że przyczyną weryfikacji tej decyzji jest uzyskania przez skarżącą dochodu z tytułu zatrudnienia od dnia [...] lipca 2015 r., skutkiem czego doszło do przekroczenia kryterium dochodowego, co oznacza brak jednej z przesłanek warunkujących nabycie prawa do świadczenia, gdyż miesięczny dochód na osobę w rodzinie – w sierpniu 2015 r. – wyniósł 1 059,61 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe stanowiące 674,00 zł. Utrzymując w mocy tę decyzję, Kolegium podzieliło ustalenia i wnioski organu pierwszej instancji, podkreślając, że organ ten zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia w oparciu o art. 24 ust. 7 i art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożyła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła, że decyzja Kolegium narusza art. 2 pkt. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż "do obliczeń nie wzięto pod uwagę liczby przepracowanych miesięcy". Wskazała, że pod pojęciem dochodu członka rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. W związku z tym art. 2 pkt 17 powołanej ustawy, mówiący o dochodach utraconych, nie ma zastosowania, gdyż odnosi się do innej sytuacji. Przepis art. 9 ust. 3 ustawy także nie mógł być zastosowany w tym przypadku, ponieważ sprzeciwia się temu treść art. 2 pkt. 5, który mówi co jest dochodem członka rodziny oraz jak należy rozumieć dochód członka rodziny. Podkreśliła, że jej dochód z umowy zlecenia zawartej w dniu [...] lipca 2015 r., uzyskany w sierpniu 2015 r., został wadliwie wliczony do dochodu rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem zaskarżonej decyzji było uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego w trybie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.; dalej: ustawa). Zgodnie z art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje między innymi jednemu z rodziców dziecka, pod warunkiem spełnienia odrębnych przesłanek oraz po stwierdzeniu, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 674 zł. W świetle art. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęcie dochodu obejmuje przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30 b, art. 30 c i art. 30 e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Dochód w rozumieniu ustawy stanowią również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, takie jak w szczególności świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r. poz. 859 ze zm.), po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 3 pkt 1 lit. "c" tiret 27). W myśl art. 3 pkt 2 i pkt 2a ustawy dochodem rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, zaś pojęcie dochodu członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b ustawy. Podkreślenia wymaga, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest stwierdzenie, czy organy administracji prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie przepisy dotyczące ustalania dochodu w razie tzw. utraty dochodu oraz uzyskania dochodu. Przepis art. 5 ust. 4 ustawy stanowi, że przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4a ustawy). W razie uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b). Wskazać należy, że utratą dochodu – w rozumieniu przepisów ustawy – jest w szczególności utrata dochodu spowodowana ustaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zaś uzyskaniem dochodu – w świetle tej ustawy – jest między innymi uzyskanie dochodu wskutek uzyskania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz wskutek nabycia prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych (art. 3 pkt 23 i pkt 24 ustawy). Przy tym, ilekroć ustawa mówi o "zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej", oznacza to zwłaszcza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia (art. 3 pkt 22 ustawy). W niniejszej sprawie jest niekwestionowane, że skarżąca była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w okresie od dnia [...] października 2014 r. do dnia [...] lutego 2015 r. (świadectwo pracy z dnia [...] lutego 2015 r. – k. 55 akt I inst.). Po ustaniu zatrudnienia skarżąca w dniu [...] lipca 2015 r. rozpoczęła wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia, zawartej w dniu [...] lipca 2015 r. ze Spółką z o.o. [...] na okres od dnia [...] lipca 2015 r. na czas określony (k.48-51 akt I inst. oraz k. 38 akt I inst. sprawy znak: znak: [...]). Dochód uzyskany w miesiącu sierpniu 2015 r. wyniósł: brutto – 5 055,10 zł, netto – 3 679,46 zł, przy czym w październiku 2015 r. skarżąca była nadal zatrudniona na podstawie wspomnianej umowy (zob. zaświadczenia [...] Spółki z o.o. z dnia [...] października 2015 r. oraz z dnia [...] października 2015 r., k. 75 akt I inst. oraz k. 38 akt I inst. sprawy znak: znak: [...]). Poza sporem jest również, że mąż skarżącej – D. M. z dniem [...] lipca 2014 r. rozwiązał umowę o pracę z dotychczasowym pracodawcą, a następnie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w okresie od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] maja 2015 r. (k. 59, 61 akt I inst.). Po ustaniu zatrudnienia decyzją Powiatowego Urzędu Pracy w P. z dnia [...] czerwca 2015 r. przyznano mu zasiłek dla bezrobotnych od dnia [...] czerwca 2015 r. W miesiącu lipcu 2015 r. uzyskał on z tego tytułu dochód w wysokości 717,30 zł (k. 45, 46 akt I inst.). W tych okolicznościach prawidłowo stwierdziły organy obu instancji, że dochód uzyskany w 2014 r. zarówno przez skarżącą, jak i jej męża, stanowił dochód utracony w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c ustawy, niepodlegający uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczenia. Mając na względzie powyższe – niekwestionowane przez skarżącą – ustalenia, nie budzi również wątpliwości Sądu, że w świetle powołanych przepisów, zasadnie organy te, obliczając wysokość dochodu na członka rodziny skarżącej, uwzględniły dochód uzyskany przez skarżącą oraz jej męża w 2015 r., a więc dochód osiągnięty po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, który to dochód uzyskiwany był w okresie pobierania świadczeń. Stosując się do reguł wynikających z cytowanego przepisu art. 5 ust. 4b ustawy, prawidłowo organy stwierdziły, że na dochód rodziny składa się dochód skarżącej uzyskany w miesiącu sierpniu 2015 r.- 3 679,46 zł oraz dochód jej męża uzyskany w lipcu 2015 r. w kwocie 717,30 zł, a także – stosownie do art. 3 pkt 1 lit. c tiret 27 ustawy – dochód w postaci świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w 2014 r. w wysokości 2 000,00 zł (miesięcznie – 166,67 zł). Łączna suma tych dochodów – 4 563,43 zł została następnie pomniejszona o kwotę alimentów świadczonych przez męża skarżącej na rzecz osób spoza rodziny w wysokości 325,00 zł miesięcznie. Tak wyliczony dochód wyniósł 4 238,43 zł, a po przeliczeniu na osobę w rodzinie – 1 059,61 zł. Oczywistym jest, że wobec przekroczenia kwoty kryterium ustawowego, wynoszącego 674 zł (art. 5 ust. 1 ustawy), skarżąca nie spełniała już przesłanek do przyznania opisanego wyżej świadczenia. W tej sytuacji zasadnie organy obu instancji zastosowały art. 24 ust. 7 ustawy, który stanowi, że w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. Z powyższego wynika również, że w niniejszej sprawie zasadnie uchylono decyzję przyznającą stronie świadczenie rodzinne na podstawie przepisu art. 32 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym organ właściwy może – bez zgody strony – zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Zauważyć przy tym należy, że niewątpliwie decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2014 r. przyznająca skarżącej świadczenia rodzinne została uchylona ze skutkiem od daty wydania decyzji tego organu z dnia [...] października 2015 r. Tej ostatniej decyzji nadano bowiem rygor natychmiastowej wykonalności. Skutkiem takiej decyzji jest tylko zapobieżenie sytuacji, w której świadczenie byłoby pobierane w kolejnych miesiącach. Organy administracji obu instancji nie były przy tym uprawnione do określania w swych decyzjach, wydanych w trybie art. 32 ust. 1 ustawy, nienależnie pobranych świadczeń. Ustalenie wysokości nienależnie pobranych świadczeń może być dokonywane jedynie w innym trybie, wynikającym z art. 30 ust. 2 ustawy. Ewentualne istnienie oraz wysokość świadczeń nienależnie pobranych zostanie więc ustalone odrębną decyzją, od której będzie służyć skarżącej odwołanie w administracyjnym toku instancji, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Odnosząc się do treści zarzutów skargi dodatkowo wymaga podkreślenia, że wbrew twierdzeniom skarżącej w niniejszej sprawie organy prawidłowo nie zastosowały art. 5 ust. 4a ustawy (skarżąca omyłkowa wskazała art. 9 ust. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, mający analogiczną treść jak art. 5 ust.4a ustawy). Przepis art. 5 ust. 4a ustawy odnosi się bowiem wyłącznie do sytuacji, gdy uzyskanie dochodu nastąpiło w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, albowiem skarżąca i jej mąż uzyskali dochód w 2015 roku, podczas gdy rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy był 2014 rok. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), skargę oddalił.