II SA/Lu 405/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor -sprawozdawca, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2005r. sprawy ze skargi E.M. oraz "[...]" spółka z o.o. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z [...] r. znak [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz E.M. kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 138§1pkt.1 kpa Wojewoda po rozpoznaniu odwołania E.M. oraz [...]" Spółki z o.o. z siedzibą w L. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r., znak: [...] w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przez Gminę nieruchomości położonej przy [...], oznaczonej nr [...] o pow.381 m2 stanowiącej współwłasność E.M. do 2/3 części oraz "[...]" Spółka z o.o. z siedzibą w L. do 1/3 części. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...]., znak: [...] zezwolił na niezwłoczne zajęcie przez Gminę nieruchomości położonej przy [...], oznaczonej w ewidencji [...] o pow.381m2, stanowiącej współwłasność E.M. do 2/3 części oraz do 1/3 części "[...]" Spółki z o.o. z siedzibą w L., na którą wydano decyzję o wywłaszczeniu z dnia [...]., znak: [...] W uzasadnieniu podano, iż zajęcie nieruchomości winno nastąpić ze względu na realizację celu publicznego, jakim jest budowa [...] oraz pozyskanie na ten cel znacznych środków z Unii Europejskiej. Od tej decyzji odwołała się E.M. oraz "[...]" Spółka z o.o. z siedzibą w L., podnosząc, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ odwoławczy ustalił, że na wniosek Gminy wywłaszczono na jej rzecz nieruchomość położoną w L. przy [...], oznaczonej nr [...] o pow.381m2, która zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest pod budowę tej [...]. W ocenie organu zostały spełnione przesłanki wydania na podstawie art. 122 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wywłaszczonej. Przemawia za tym ponadto ważny interes społeczny. Skargę do sądu administracyjnego wniosła E.M. oraz [...]" Spółka z o.o. domagając się uchylenia decyzji obu organów administracyjnych. Skarżące zarzuciły, że decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego. W uzasadnieniu podniosły, że decyzja o wywłaszczeniu działki nr [...] nie jest prawomocna, ponieważ została zaskarżona do sądu administracyjnego. Ponadto nie zachodzą przesłanki określone w art.122 ust.1, gdyż nie można uznać, że zwłoka w zajęciu przedmiotowej nieruchomości uniemożliwiłaby realizację celu publicznego. Aby bowiem realizować cel publiczny konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę w tym zakresie, zaś w sprawie nie została wydana taka decyzja. Ponadto pojęcie "uniemożliwienia realizacji" nie może być utożsamiane z pojęciem odroczenia w czasie realizacji inwestycji. Organy obu instancji nie wskazały z jakich przyczyn brak możliwości zajęcia gruntu uniemożliwiłby realizację celu publicznego. Instytucja z art.122 nie ma na celu przyśpieszania realizacji inwestycji. Skarżące zarzuciły, że organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego i nie uzasadniły decyzji zgodnie z art.107§3kpa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, nie jest jednak związany granicami skargi. (art.134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, aczkolwiek z innych przyczyn, niż podniesione w skardze. Przedmiotem postępowania jest wydanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wywłaszczonej decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...]., znak: [...] na rzecz Gminy W świetle obowiązujących przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r., Nr 46, poz.543 ze zm.) organem właściwym do wydania decyzji w sprawie wydania zezwolenia nieruchomości jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. (art.122ust.1), przy czym przez starostę należy rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu. (art. 4pkt.9b1) Organem właściwym do rozstrzygnięcia wniosku o wydanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości jest zatem Prezydent Miasta. O ile jednak przedmiotem żądania jest wywłaszczona nieruchomość lub jej wydzielona w wyniku podziału część, będąca własnością gminy, to w takiej sytuacji prezydent podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy na podstawie art. 24§1pkt. 1 i 4 kpa. Prezydent miasta na prawach powiatu jest bowiem organem wykonawczym miasta i reprezentuje je na zewnątrz, a także pracownikiem urzędu miasta, sprawującym funkcję starosty. Podnieść mianowicie należy, że organ administracyjny może występować w obrocie prawnym w dwóch rolach – jako organ nadrzędny, powołany do rozstrzygania spraw administracyjnych, posiadający władztwo administracyjne (imperium) oraz jako strona stosunku administracyjnoprawnego lub cywilnoprawnego. Niedopuszczalnym jest, aby jednostka samorządu terytorialnego (w tym przypadku gmina) będąc stroną stosunku cywilnoprawnego występowała jednocześnie w roli organu wydającego decyzję we własnej sprawie. Podobne stanowisko zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 19 maja 2003r., OPS 1/03, ONSA 2003, Nr 4, poz.115, iż "w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., o w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta". W rozpoznawanej sprawie w przedmiocie wydania zezwolenia na zajęcie wywłaszczonej nieruchomości Wojewoda powinien zatem wyznaczyć inny organ I instancji, zgodnie z dyspozycją art. 26 § 2 kpa. W świetle art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) prezydent miasta będący jednocześnie tzw. starostą grodzkim kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje je na zewnątrz. Jest więc również ustawowym przedstawicielem gminy, występującej w postępowaniu jako strona, a zatem zachodzi określona w art. 24 § 1 pkt 4 kpa przesłanka do jego wyłączenia od orzekania w przedmiotowej sprawie, ponieważ adresatem decyzji jest właśnie gmina, która posiada osobowość prawną z mocy prawa. Wyłączenie prezydenta miasta na prawach powiatu od udziału w postępowaniu w sprawie oznacza również niemożność udzielenia przez niego upoważnienia do wydawania decyzji w tym przedmiocie pracownikom urzędu miasta, co słusznie podnosi cyt. uchwała NSA z dnia 19 maja 2003 roku. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" w zw. z art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.